Με την έναρξη της εξόρυξης χρυσού και χαλκού στη Μακεδονία, η Ελλάδα συγκαταλέγεται, μαζί με τη Βουλγαρία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία, στις σημαντικότερες χώρες παραγωγής χρυσού στην Ευρώπη. Παράλληλα, δρομολογείται η παραγωγή γαλλίου. Ο όμιλος Metlen Energy & Metals θέλει, σύμφωνα με δικές του δηλώσεις, να καλύψει μελλοντικά το σύνολο των σημερινών αναγκών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε αυτό το τεχνολογικό μέταλλο.
Η χώρα αξιοποιεί τον ορυκτό της πλούτο για την επίτευξη ενός στρατηγικού στόχου της ΕΕ: τη μείωση της εξάρτησης από κρίσιμες πρώτες ύλες που προέρχονται από την Κίνα και άλλες τρίτες χώρες, σε μια περίοδο κατά την οποία οι εξαγωγές πρώτων υλών χρησιμοποιούνται ολοένα και περισσότερο ως μέσο άσκησης ισχύος.
Ψήφος εμπιστοσύνης στην οικονομία
Ακόμη και οι αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν τον πλούτο που κρύβουν τα πυκνά δασωμένα βουνά της χερσονήσου της Χαλκιδικής. Χωρίς τον χρυσό που εξορυσσόταν εκεί, ούτε η ανάδειξη του βασιλείου της Μακεδονίας σε κυρίαρχη δύναμη στον ελληνικό χώρο ούτε οι εκστρατείες του Μεγάλου Αλεξάνδρου θα ήταν νοητές.
Σήμερα, η Hellas Gold σχεδιάζει να εξορύσσει 4,4 τόνους χρυσού ετησίως.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε το έργο, κατά τα επίσημα εγκαίνια στις 8 Οκτωβρίου, ψήφο εμπιστοσύνης στην ελληνική οικονομία. Όπως δήλωσε, η χώρα οφείλει να προσφέρει στους ξένους επενδυτές αξιοπιστία και σαφείς κανόνες.
Επιδοτήσεις
Η Ελλάδα θέλει πλέον να προσελκύσει εντελώς διαφορετικές επιχειρήσεις – και προσφέρει στους επενδυτές έως και 20 εκατ. ευρώ.
Το μεταλλείο συγκαταλέγεται στα μεγαλύτερα βιομηχανικά έργα που έχουν υλοποιηθεί στην Ελλάδα εδώ και δεκαετίες. Για την αρχικά προβλεπόμενη περίοδο λειτουργίας των 20 ετών, η εταιρεία αναμένει εξαγωγές συνολικής αξίας 17,5 δισ. ευρώ. Σε πλήρη δυναμικότητα, η Eldorado εκτιμά ότι θα δημιουργηθούν περίπου 3.000 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας.
Ο χρυσός χρησιμοποιείται σε βιομηχανική κλίμακα στην ηλεκτρονική, τη μικροηλεκτρονική, καθώς και στην αεροδιαστημική βιομηχανία. Ο χαλκός είναι απαραίτητος για τα ηλεκτρικά δίκτυα, τις ανεμογεννήτριες, τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα και πολλές ακόμη εφαρμογές της ενεργειακής μετάβασης.
Για τον λόγο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέταξε στις 9 Οκτωβρίου τις Σκουριές στα στρατηγικά έργα του ευρωπαϊκού Κανονισμού για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες (Critical Raw Materials Act). Το καθεστώς αυτό αποσκοπεί στην επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης και στη διευκόλυνση της πρόσβασης σε δημόσια και ιδιωτική χρηματοδότηση.
Ένα έργο ανάμεσα στις διαμαρτυρίες και την πολιτική αντιπαράθεση
Η πορεία προς την υλοποίηση του έργου ήταν μακρά. Μετά την ανάληψη των μεταλλευτικών δικαιωμάτων από την Eldorado Gold, οι κατασκευαστικές εργασίες ξεκίνησαν το 2013. Ωστόσο, περιβαλλοντικές οργανώσεις και κάτοικοι διαμαρτυρήθηκαν για την αποψίλωση δασικών εκτάσεων, τους πιθανούς κινδύνους για τα υπόγεια ύδατα, καθώς και τις επιπτώσεις στη γεωργία και τον τουρισμό. Η υπόθεση εξελίχθηκε σε μία από τις πιο έντονες συγκρούσεις γύρω από βιομηχανικό έργο στην Ελλάδα.
Η αριστερή κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα ανακάλεσε το 2015 σημαντικές άδειες της εταιρείας. Το έργο άρχισε να προχωρά ξανά μόνο μετά τη νίκη των συντηρητικών στις εκλογές του 2019.
Οι επικριτές εξακολουθούν να προειδοποιούν για περιβαλλοντικούς κινδύνους. Ωστόσο, η οικονομική σημασία του μεταλλείου έχει ενισχύσει την αποδοχή του έργου από τμήματα του τοπικού πληθυσμού.
Η Metlen επενδύει 300 εκατ. ευρώ στην παραγωγή γαλλίου
Την ώρα που η Hellas Gold ξεκινά την παραγωγή στις Σκουριές, η Metlen αυξάνει την παραγωγή του τεχνολογικού μετάλλου γαλλίου στη Βοιωτία, στην κεντρική Ελλάδα. Η εταιρεία επενδύει 300 εκατ. ευρώ σε μονάδα παραγωγής γαλλίου στο βιομηχανικό συγκρότημα του Αγίου Νικολάου.
Το μέταλλο χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, στους ημιαγωγούς, στα ηλεκτρονικά υψηλών συχνοτήτων, στους δορυφόρους και στις αμυντικές τεχνολογίες. Η Κίνα κυριαρχεί στην παγκόσμια παραγωγή διυλισμένου γαλλίου και έχει ήδη χρησιμοποιήσει περιορισμούς στις εξαγωγές του ως γεωπολιτικό εργαλείο.
Η Metlen σχεδιάζει να παράγει 50 τόνους γαλλίου ετησίως. Σύμφωνα με την εταιρεία, η ποσότητα αυτή θα μπορούσε να καλύψει το σύνολο των σημερινών αναγκών της ΕΕ. Η παραγωγή αναμένεται να ξεκινήσει σταδιακά, με την εμπορική λειτουργία να προγραμματίζεται για το 2027 και την πλήρη δυναμικότητα για το 2028.
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων έχει δεσμευτεί να χρηματοδοτήσει το έργο με 90 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, έχουν ήδη συναφθεί οι πρώτες μακροπρόθεσμες συμφωνίες προμήθειας με διεθνείς αγοραστές.
Το πλεονέκτημα της Metlen εκτιμάται ότι βρίσκεται στο ολοκληρωμένο επιχειρηματικό της μοντέλο: το γάλλιο μπορεί να ανακτηθεί ως παραπροϊόν της υφιστάμενης επεξεργασίας βωξίτη και αλουμίνας, της οποίας οι παραγωγικές δυνατότητες πρόκειται επίσης να επεκταθούν.
Με αυτόν τον τρόπο, η Ελλάδα θα μπορούσε να μην περιοριστεί στην εξαγωγή πρώτων υλών, αλλά να καταλάβει σημαντική θέση σε ένα κρίσιμο στάδιο της ευρωπαϊκής αλυσίδας εφοδιασμού για τις τεχνολογίες αιχμής.
Ανακύκλωση και αξιοποίηση νέων κοιτασμάτων
Οι δυνατότητες της χώρας δεν περιορίζονται στον χρυσό και το γάλλιο. Από τα 46 στρατηγικά έργα πρώτων υλών που επέλεξε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Οκτώβριο του 2026, τα τρία βρίσκονται στην Ελλάδα.
Εκτός από το μεταλλείο των Σκουριών, περιλαμβάνονται δύο έργα της ElvalHalcor, εταιρείας επεξεργασίας χαλκού και αλουμινίου, στη Βοιωτία. Εκεί σχεδιάζεται η δημιουργία νέου κέντρου ανακύκλωσης χαλκού, το οποίο θα επεξεργάζεται ετησίως 139.000 τόνους σκραπ και θα παράγει 117.000 τόνους χαλκού υψηλής καθαρότητας από ανακυκλωμένο υλικό.
Η ευρωπαϊκή στρατηγική για τις πρώτες ύλες δεν στηρίζεται αποκλειστικά στην εξόρυξη, αλλά και στην ανακύκλωση. Η Ελλάδα διαθέτει, χάρη στη μεταλλουργική της βιομηχανία, μια βιομηχανική βάση πάνω στην οποία μπορούν να αναπτυχθούν τέτοιου είδους έργα.
Παράλληλα, διερευνώνται και άλλοι γεωλογικοί πόροι. Στη Χίο εξετάζεται κατά πόσο είναι οικονομικά βιώσιμη η αξιοποίηση κοιτασμάτων αντιμονίου. Το συγκεκριμένο μέταλλο χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, σε επιβραδυντικά φλόγας, κράματα και ορισμένες τεχνολογίες μπαταριών.
Ωστόσο, και αυτά τα σχέδια συναντούν αντιδράσεις για λόγους προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος.
