Παρουσιάζοντας ένα ιπτάμενο σπορ αυτοκίνητο, ο Ίλον Μασκ απέδειξε για άλλη μια φορά ότι είναι ο μεγαλύτερος οραματιστής της Αμερικής. Επομένως, όταν ο διευθύνων σύμβουλος της Tesla διοργανώνει ένα τόσο εντυπωσιακό σόου, όπως έκανε την Πέμπτη σε μια εγκατάσταση πυραύλων κοντά στο Γουέικο του Τέξας, αξίζει να δώσουμε προσοχή — όχι επειδή το νέο Roadster πρόκειται να γίνει εμπορική επιτυχία. Έπειτα από σχεδόν μία δεκαετία υποσχέσεων, είναι, για να είμαστε ειλικρινείς, δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι το μοντέλο-βιτρίνα της εταιρείας θα αρχίσει πράγματι να παράγεται το 2028, με όλα τα χαρακτηριστικά που περιέγραψε ο Μασκ.

Από πολλές απόψεις, το αν θα πετάει ή όχι δεν είναι το ουσιαστικό ζήτημα. Η παρουσίαση του Roadster με τεχνολογία που μοιάζει βγαλμένη από επιστημονική φαντασία επιβεβαίωσε ότι ο Μασκ έχει εγκαταλείψει τον σχεδιασμό αυτοκινήτων για καθημερινούς οδηγούς. Ο ίδιος λέει ότι το Roadster θα είναι το τελευταίο νέο όχημα που θα προσφέρει η Tesla για ανθρώπινη οδήγηση και, αντί γι’ αυτό, ποντάρει στον μετασχηματισμό της εταιρείας σε επιχείρηση ρομποτικής.

Η Wall Street Journal επισημαίνει ότι στην πράξη, ο Μασκ αφήνει την αγορά των αυτοκινήτων μαζικής κατανάλωσης στους Κινέζους — οι οποίοι, όπως έχει υποστηρίξει, είναι τόσο ισχυροί ανταγωνιστές, ώστε πολλές δυτικές αυτοκινητοβιομηχανίες αδυνατούν να τους αντιμετωπίσουν χωρίς κρατική παρέμβαση. Πρόκειται για μια αποκαλυπτική ένδειξη για την κατεύθυνση προς την οποία κινείται η δυτική αυτοκινητοβιομηχανία.

Το ίδιο αποκαλυπτική ήταν και η φετινή Έκθεση Αυτοκινήτου του Παρισιού, την περασμένη εβδομάδα. Έμοιαζε περισσότερο με τις εκθέσεις αυτοκινήτου της Σαγκάης ή του Πεκίνου, καθώς φιλοξενούσε τόσες πολλές κινεζικές μάρκες. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, η άφιξη αυτών των εταιρειών ανατρέπει μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα τις ισορροπίες που κυριαρχούσαν επί δεκαετίες.

Ενώ οι αμερικανικές αυτοκινητοβιομηχανίες έχουν μέχρι στιγμής προστατευτεί από τον κινεζικό ανταγωνισμό στην εγχώρια αγορά τους, φαίνεται και αυτές να έχουν παραλύσει από την αναποφασιστικότητα. Αυτό έχει οδηγήσει στον χαμηλότερο ρυθμό παρουσίασης νέων μοντέλων από τη δεκαετία του 1970 τουλάχιστον.

«Η κινεζική παραγωγή μετατρέπει τα αυτοκίνητα σε εμπορεύματα μαζικής παραγωγής, μειώνει το κόστος και κανείς δεν μπορεί να τους ανταγωνιστεί… Αυτό που απομένει στη Δύση είναι είτε να ανέβει κατηγορία είτε να εκτοπιστεί από την αγορά», δήλωσε ο Μάικλ Νταν, επί μακρόν σύμβουλος της αυτοκινητοβιομηχανίας, ο οποίος πέρασε πολλά χρόνια στην Κίνα και πρόκειται να κυκλοφορήσει τον Ιανουάριο ένα βιβλίο για το θέμα με τίτλο Car Wars («Πόλεμοι των Αυτοκινήτων»). «Οι δυτικές αυτοκινητοβιομηχανίες εξελίσσονται σε εξειδικευμένους παίκτες της αγοράς του μέλλοντος».

Οι δυτικές αυτοκινητοβιομηχανίες δεν ετοιμάζουν ακόμη μαζικά τα δικά τους ιπτάμενα αυτοκίνητα, κατά το πρότυπο της Tesla. Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ότι ορισμένες αισθάνονται την ίδια πίεση που αντιμετωπίζει ο Μασκ: είτε ανεβαίνεις επίπεδο είτε μένεις εκτός αγοράς.

Η Porsche, η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη με δραματική πτώση των πωλήσεών της στην Κίνα, ανακοίνωσε νωρίτερα αυτόν τον μήνα το δικό της σχέδιο ενίσχυσης της επιχειρηματικής της δραστηριότητας, μέσω της προσφοράς ακριβότερων οχημάτων αντί της επιδίωξης μεγάλου όγκου πωλήσεων. Στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής, παρουσίασε την Πέμπτη το Mission S.

Είναι αλήθεια ότι το supercar της Porsche πέρασε σχεδόν σε δεύτερη μοίρα μπροστά στο εντυπωσιακό θέαμα που διοργάνωσε η Tesla. Από την άλλη, είναι δύσκολο να τραβήξεις την προσοχή όταν ο πύραυλος του Μασκ γεμίζει τον αέρα με νέφη καυσαερίων και το Roadster εκτελεί ακροβατικές περιστροφές στον ουρανό.

Για να είμαστε σαφείς, ο Μασκ δεν ποντάρει το μέλλον της Tesla στο να γίνει μια αυτοκινητοβιομηχανία που απευθύνεται αποκλειστικά σε μια μικρή, εξειδικευμένη αγορά. Το νέο Roadster εξυπηρετεί τον ίδιο σκοπό με την έκδοση που παρουσιάστηκε στα τέλη του 2017: να προκαλέσει ενθουσιασμό, ενώ ο ίδιος αγωνίζεται να βρει τον τρόπο να υλοποιήσει τις πιο φιλόδοξες υποσχέσεις του.

Ωστόσο, από εκείνη την εποχή μέχρι τη στιγμή που η Tesla έγινε η πολυτιμότερη αυτοκινητοβιομηχανία στον κόσμο, συνέβη κάτι απρόσμενο. Η κινεζική αυτοκινητοβιομηχανία γνώρισε εκρηκτική ανάπτυξη, εμπνευσμένη από την επιτυχία του οράματος του Μασκ για το ηλεκτρικό αυτοκίνητο.

Η κυριαρχία σε αυτόν τον τομέα έγινε εθνική αποστολή — όχι μόνο λόγω των θέσεων εργασίας που θα εξασφάλιζε, αλλά και εξαιτίας του βιομηχανικού μοντέλου της Κίνας, το οποίο εξυπηρετεί τόσο πολιτικούς όσο και στρατιωτικούς σκοπούς. Αποδείχθηκε ότι η επικράτηση στην κούρσα των ηλεκτρικών αυτοκινήτων, μέσω της ανάπτυξης τεχνογνωσίας στα ηλεκτρονικά συστήματα και στις μπαταρίες, θα μπορούσε να αποδειχθεί εξίσου χρήσιμη και στον ανταγωνισμό για την ανάπτυξη αμυντικής τεχνολογίας.

Σύμφωνα με τον Νταν, η κινεζική αυτοκινητοβιομηχανία επωφελήθηκε σημαντικά από την κρατική στήριξη, η οποία περιλάμβανε δάνεια με χαμηλό επιτόκιο, δωρεάν γη, φθηνή ενέργεια και προγράμματα κατάρτισης εργαζομένων.

Τα αποτελέσματα; Μια βιομηχανική μηχανή που απέκτησε τεράστια παραγωγική κλίμακα και τώρα απειλεί να κατακλύσει τις δυτικές αγορές.

Το χάος που επικρατεί στην Ευρώπη προσφέρει στα αμερικανικά στελέχη μια πρώτη εικόνα του τι μπορεί να ακολουθήσει, εάν η Κίνα καταφέρει να βρει τρόπο εισόδου στην αμερικανική αγορά. Σύμφωνα με νέα έκθεση της συμβουλευτικής εταιρείας AlixPartners, η παραγωγή ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου στην Κίνα κοστίζει περίπου 11.000 δολάρια λιγότερο από την παραγωγή ενός αντίστοιχου ευρωπαϊκού μοντέλου.

Υπήρξε μια εποχή που ο Μασκ ήταν εκείνος που προκαλούσε πονοκέφαλο στα στελέχη της αμερικανικής αυτοκινητοβιομηχανίας. Αυτό οφειλόταν στο πλεονέκτημα κόστους που διέθετε η Tesla στην κατασκευή αυτοκινήτων, καθώς και στις διακηρύξεις του για ακόμη μεγαλύτερη μείωση του κόστους.

Η νέα πραγματικότητα

Στις αρχές του 2024, κάτι άλλαξε. Ο Μασκ φάνηκε να συνειδητοποιεί μια νέα πραγματικότητα. Εκείνη περίπου την περίοδο, χαρακτήρισε τις κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες ως τις πιο ανταγωνιστικές στον κόσμο.

«Θα σημειώσουν σημαντική επιτυχία εκτός Κίνας, ανάλογα με το είδος των δασμών ή των εμπορικών φραγμών που θα θεσπιστούν», δήλωσε σε τηλεδιάσκεψη για την ανακοίνωση των οικονομικών αποτελεσμάτων της εταιρείας. «Ειλικρινά, πιστεύω ότι αν δεν θεσπιστούν εμπορικοί φραγμοί, θα ισοπεδώσουν σχεδόν όλες τις υπόλοιπες αυτοκινητοβιομηχανίες στον κόσμο».

Αρχικά, τα σχόλιά του ερμηνεύτηκαν ως ένδειξη ότι υποστήριζε την επιβολή δασμών στην Κίνα, κάτι που αργότερα διευκρίνισε ότι δεν υποστήριζε. Ωστόσο, από εκείνο το σημείο και μετά, το ενδιαφέρον του για τα αυτοκίνητα που οδηγούνται από ανθρώπους άρχισε σαφώς να μειώνεται.

Αντί γι’ αυτό, ενίσχυσε περαιτέρω την εστίασή του στη φυσική τεχνητή νοημοσύνη (Physical AI) και σε ένα αυτοκίνητο σχεδιασμένο εξαρχής για αυτόνομη λειτουργία: το Cybercab, το οποίο πρόσφατα εντάχθηκε στον αρχικό στόλο ρομποτικών ταξί της εταιρείας.

Πριν από λίγες ημέρες, η Tesla ανακοίνωσε ότι μέσα στον πρώτο μήνα είχε αυξήσει τον αριθμό των Cybercab στο Όστιν του Τέξας σε περισσότερα από 300. Αυτό απέχει πολύ από τα τουλάχιστον δύο εκατομμύρια οχήματα ετησίως που έχει προβλέψει ο Μασκ ότι θα κατασκευάζει τελικά η Tesla.

Την Πέμπτη, ο Μασκ δεν αποκάλυψε πόσα από αυτά τα πυραυλοκίνητα αυτοκίνητα θα κατασκευάσει πραγματικά η Tesla. Το μόνο που είχε ουσιαστική σημασία ήταν τα βίντεο που δημιουργήθηκαν για να γίνουν viral στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα όνειρα για όσα μπορεί να ακολουθήσουν.