Η κατάρρευση αυτή δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Ήρθε λίγο μετά την επιβολή νέων δασμών 145% από τη διοίκηση Τραμπ σε ευρύ φάσμα κινεζικών προϊόντων. Το Πεκίνο απάντησε άμεσα, με δικούς του δασμούς 125% σε βασικά αμερικανικά εξαγώγιμα αγαθά, καθώς και περιορισμούς στην εξαγωγή σπάνιων γαιών. Το αποτέλεσμα ήταν ένας εμπορικός παγετώνας που έπληξε καίρια τις αμερικανικές εξαγωγές σόγιας, πετρελαίου και ημιαγωγών.
Πέρα από τα γεωπολιτικά παιχνίδια, το οικονομικό κόστος είναι ήδη ορατό. Η αμερικανική οικονομία συρρικνώθηκε κατά 0,3% στο πρώτο τρίμηνο του 2025, με τους αναλυτές να επισημαίνουν την εκτίναξη των εισαγωγών πριν την ενεργοποίηση των δασμών και τη ραγδαία πτώση της καταναλωτικής δαπάνης. Η εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων έχει καταρρεύσει, ενώ οι δείκτες καταναλωτικού κλίματος έχουν αγγίξει τα χαμηλότερα επίπεδα από την εποχή της πανδημίας COVID-19.
Στα αμερικανικά λιμάνια, η εικόνα είναι αποκαρδιωτική. Στα άλλοτε δραστήρια terminals του Λος Άντζελες, της Σαβάνα και του Χιούστον, οι υποδομές μένουν ανεκμετάλλευτες. Λιμενικές αρχές προειδοποιούν πως η παρατεταμένη μείωση του όγκου θα οδηγήσει σε απολύσεις και «πάγωμα» επενδύσεων. Πολλοί εξαγωγείς ήδη στρέφονται προς άλλες αγορές, χωρίς όμως καμία να μπορεί να αντικαταστήσει τον όγκο και τη σημασία της Κίνας.
Ορισμένες επιχειρήσεις επιλέγουν την οδό της παραγωγικής μετατόπισης, τη λεγόμενη “friendshoring”, μεταφέροντας δραστηριότητες σε πολιτικά φιλικότερες χώρες όπως το Μεξικό, το Βιετνάμ ή η Δομινικανή Δημοκρατία. Όμως η ανοικοδόμηση εφοδιαστικών αλυσίδων δεν είναι υπόθεση ημερών—ούτε οικονομικά ανώδυνη. Πολλοί παραμένουν εγκλωβισμένοι ανάμεσα στις γεωπολιτικές συγκρούσεις και τη βραδύτητα της αγοράς.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου εκτιμά ότι για το σύνολο του 2025 οι εξαγωγές των ΗΠΑ προς την Κίνα θα υποχωρήσουν κατά περισσότερο από 75%. Αυτό σηματοδοτεί σοβαρό κίνδυνο για αγροτικές, ενεργειακές και βιομηχανικές επιχειρήσεις. Η κατάρρευση αυτού του εμπορικού άξονα δεν απειλεί μόνο τα κέρδη των επιχειρήσεων – υπονομεύει την ήδη εύθραυστη ισορροπία της παγκόσμιας οικονομίας μετά την πανδημία.
Καθώς οι πολιτικοί ηγέτες σε Ουάσινγκτον και Πεκίνο ανταλλάσσουν απειλές και ανακοινώσεις, το πραγματικό κόστος το πληρώνουν οι εργαζόμενοι, οι εξαγωγείς και οι καταναλωτές που βρίσκονται στη δίνη της κρίσης. Αν αυτός ο εμπορικός πόλεμος εξελιχθεί σε έναν νέο, μακροχρόνιο οικονομικό ψυχρό πόλεμο, ή αν υπάρξει τελικά επαναπροσέγγιση, μένει να φανεί. Προς το παρόν, πάντως, οι αμερικανικές εξαγωγές προσέκρουσαν σε τοίχο. Και η πρόσκρουση μόλις ξεκίνησε.
Γιώργος Σ. Σκορδίλης
