Κατά το πρώτο διάστημα του 2026, οι ημερήσιες διελεύσεις πλοίων αυξήθηκαν κατά 8% σε σχέση με πέρυσι, φθάνοντας κατά μέσο όρο τα 38 πλοία ημερησίως. Η άνοδος αποδίδεται κυρίως στην αυξημένη δραστηριότητα δεξαμενόπλοιων.
Η εικόνα έγινε ακόμη πιο έντονη τις τελευταίες πέντε εβδομάδες, όταν οι διελεύσεις αυξήθηκαν κατά 16% σε ετήσια βάση. Η BIMCO συνδέει άμεσα αυτή την εξέλιξη με τη μεταβολή των ενεργειακών ροών μετά την επιδείνωση της κατάστασης γύρω από το Ιράν και τη μείωση της διέλευσης πλοίων από το Ορμούζ.
Οι αγοραστές ενέργειας στην Ασία και στη δυτική ακτή της Αμερικής στρέφονται πλέον περισσότερο προς τον Κόλπο των ΗΠΑ για προμήθειες πετρελαίου, LPG και LNG. Αυτό όμως σημαίνει μεγαλύτερη χρήση της Διώρυγας του Παναμά, η οποία αποτελεί τη συντομότερη θαλάσσια σύνδεση ανάμεσα στον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό.
Το αποτέλεσμα είναι έντονος ανταγωνισμός για διαθέσιμα slots διέλευσης, κυρίως μεταξύ δεξαμενόπλοιων και bulk carriers. Σύμφωνα με τη BIMCO, η πραγματική ημερήσια χωρητικότητα του καναλιού κυμαίνεται μεταξύ 36 και 40 διελεύσεων. Με άλλα λόγια, το σύστημα λειτουργεί ήδη πολύ κοντά στο επιχειρησιακό του όριο.
Η πίεση αποτυπώνεται πλέον και στους χρόνους αναμονής. Τα στοιχεία δείχνουν αύξηση περίπου 50% σε σχέση με το 2025, με τον μέσο χρόνο καθυστέρησης να φθάνει τις 47 ώρες.
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τα πλοία που μεταφέρουν ενέργεια. Container ships, LPG carriers, tankers και bulkers αντιπροσωπεύουν συνολικά περίπου το 77% της κίνησης του καναλιού. Οι εταιρείες τακτικών γραμμών εξασφαλίζουν συνήθως κρατήσεις αρκετά νωρίς λόγω σταθερών δρομολογίων, όμως οι operators φορτηγών και δεξαμενόπλοιων συχνά αναγκάζονται να συμμετέχουν σε δημοπρασίες τελευταίας στιγμής για να εξασφαλίσουν διέλευση.
Αυτό έχει οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των τιμών για τα έκτακτα slots. Παρότι η Αρχή της Διώρυγας του Παναμά επιχείρησε να υποβαθμίσει τις ανησυχίες περί συμφόρησης, παραδέχθηκε ότι οι μέσες τιμές δημοπρασίας αυξήθηκαν αισθητά την άνοιξη του 2026 λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, οι μέσες τιμές κινήθηκαν κοντά στα 130.000 δολάρια κατά την περίοδο Οκτωβρίου 2025 – Φεβρουαρίου 2026, όμως τον Μάρτιο και τον Απρίλιο οι μέσοι όροι πλησίασαν τα 385.000 δολάρια.
Η διοίκηση της Διώρυγας υποστηρίζει ότι περίπου το 85% των πλοίων χρησιμοποιεί κανονικά συστήματα κρατήσεων και όχι έκτακτες δημοπρασίες, επιμένοντας ότι δεν υπάρχει γενικευμένη συμφόρηση. Ωστόσο, η πραγματικότητα για τα πλοία χωρίς προκρατημένα slots είναι διαφορετική, καθώς οι καθυστερήσεις αυξάνονται και το λειτουργικό κόστος διογκώνεται.
Ήδη αρκετοί operators εξετάζουν εναλλακτικές διαδρομές μέσω Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας ή ακόμη και μέσω Cape Horn, παρά τη μεγαλύτερη απόσταση και την αυξημένη κατανάλωση καυσίμων. Πρόκειται για μια επιλογή που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν οικονομικά ασύμφορη για πολλές κατηγορίες πλοίων.
Στην εξίσωση προστίθεται πλέον και ο καιρός. Η πιθανή επιστροφή του φαινομένου El Niño μέσα στους επόμενους μήνες προκαλεί ανησυχία για τα επίπεδα νερού στη λίμνη Gatun, τη βασική δεξαμενή που τροφοδοτεί τη λειτουργία της Διώρυγας. Το προηγούμενο ισχυρό επεισόδιο El Niño, στα τέλη του 2023 και στις αρχές του 2024, είχε αναγκάσει τις αρχές να μειώσουν τις ημερήσιες διελεύσεις ακόμη και στα 22 πλοία, επιβάλλοντας παράλληλα περιορισμούς στα βυθίσματα των πλοίων.
