Πιο συγκεκριμένα, με βάση τα στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους (ΓΓΧΤΔΙΧ), μέσα σε περίπου ενάμιση μήνα από την ενεργοποίηση της σχετικής ρύθμισης, στις 21 Σεπτεμβρίου, εκατοντάδες οφειλέτες επέλεξαν τη συγκεκριμένη διαδικασία, προκειμένου να διατηρήσουν το σπίτι στο οποίο διαμένουν, εξασφαλίζοντας παράλληλα ευνοϊκότερους όρους αποπληρωμής των χρεών τους.
Υπενθυμίζεται ότι η νέα δυνατότητα απευθύνεται σε όσους έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές και διαθέτουν ακίνητα πέραν της κύριας κατοικίας τους. Προβλέπει ότι μπορούν να πετύχουν μεγαλύτερη διαγραφή χρέους και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις, εφόσον συναινέσουν στην εκούσια διάθεση των υπόλοιπων περιουσιακών τους στοιχείων, όπως εξοχικές κατοικίες, οικόπεδα και αγροτεμάχια, για την αποπληρωμή των πιστωτών τους.
Πλέον, δηλαδή, το σύστημα διαχωρίζει την ακίνητη περιουσία του σε δύο κατηγορίες. Αφενός την κατοικία στην οποία διαμένει, η οποία εξαιρείται από την αναγκαστική εκτέλεση όσο τηρείται η ρύθμιση, και αφετέρου τα υπόλοιπα ακίνητα, όπως εξοχικά, οικόπεδα, αγροτεμάχια, αποθήκες και επαγγελματικοί χώροι, τα οποία μπορούν να διατεθούν εκουσίως προς όφελος των πιστωτών.
Ο διαχωρισμός αυτός επηρεάζει άμεσα και τον τρόπο υπολογισμού της οφειλής. Η μηνιαία δόση δεν προσδιορίζεται πλέον με βάση τη συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας, αλλά λαμβάνει υπόψη την εμπορική αξία της κύριας κατοικίας και το πραγματικά διαθέσιμο εισόδημα του νοικοκυριού.
Με τον τρόπο αυτό, η αξία των υπόλοιπων ακινήτων δεν επιβαρύνει τον υπολογισμό της δυνατότητας αποπληρωμής. Έτσι, η πρόταση που διαμορφώνεται από τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων μπορεί να περιλαμβάνει χαμηλότερη μηνιαία δόση, μεγαλύτερο ποσοστό διαγραφής της οφειλής, ιδίως όταν το συνολικό χρέος υπερβαίνει την αξία της κύριας κατοικίας, καθώς και μακρύτερη περίοδο αποπληρωμής, η οποία για οφειλές προς χρηματοδοτικούς φορείς μπορεί να φτάσει έως τις 420 δόσεις, δηλαδή τα 35 χρόνια.
Το αντάλλαγμα για τη διάσωση της κατοικίας
Η διατήρηση της πρώτης κατοικίας, βέβαια, προϋποθέτει τη συναίνεση του οφειλέτη στην εκποίηση των υπόλοιπων ακινήτων του, με τα έσοδα από τη ρευστοποίησή τους να κατευθύνονται στην απομείωση του συνολικού χρέους.
Με την αποδοχή της πρότασης αναδιάρθρωσης, ο δανειολήπτης αναλαμβάνει τη σχετική δέσμευση εκούσιας διάθεσης της περιουσίας του. Η διαδικασία πώλησης πραγματοποιείται μέσω του μηχανισμού ηλεκτρονικών πλειστηριασμών (e-auction), ενώ το τίμημα που προκύπτει από την εκποίηση, για παράδειγμα ενός εξοχικού ή ενός οικοπέδου, χρησιμοποιείται για τη μείωση του ανεξόφλητου υπολοίπου.
Καθοριστικής σημασίας είναι, βεβαίως, η συνέπεια στην εξυπηρέτηση της νέας ρύθμισης. Η προστασία της κύριας κατοικίας τελεί υπό διαλυτική αίρεση, καθώς διατηρείται μόνο εφόσον ο οφειλέτης καταβάλλει κανονικά τις συμφωνημένες δόσεις. Σε περίπτωση αθέτησης των υποχρεώσεών του και απώλειας της ρύθμισης, η τράπεζα ή ο servicer αποκτά εκ νέου τη δυνατότητα να προχωρήσει σε αναγκαστική εκτέλεση και επί της κύριας κατοικίας.
Η εναλλακτική της πτώχευσης
Το βασικό πλεονέκτημα της συγκεκριμένης επιλογής είναι ότι ο οφειλέτης μπορεί να διατηρήσει την ιδιοκτησία της κατοικίας του, χωρίς να χρειαστεί να προσφύγει στη διαδικασία της πτώχευσης φυσικού προσώπου.
Στην περίπτωση της πτώχευσης, το σύνολο της περιουσίας του οφειλέτη, συμπεριλαμβανομένης της κατοικίας του, εντάσσεται στη διαδικασία ρευστοποίησης. Μετά την ολοκλήρωση των προβλεπόμενων διαδικασιών και εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, ο πολίτης απαλλάσσεται από τις υπόλοιπες οφειλές του. Η απαλλαγή μπορεί να επέλθει μετά την πάροδο ενός έως τριών ετών, ανάλογα με την περιουσιακή του κατάσταση και τις προϋποθέσεις που προβλέπει ο νόμος.
Στο μεταξύ, υπάρχει δυνατότητα παραμονής στην κατοικία μέσω του θεσμού της επαναμίσθωσης, με την ιδιότητα πλέον του ενοικιαστή. Ειδικά για τους ευάλωτους οφειλέτες, ο Ειδικός Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης προβλέπει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, τη δυνατότητα επαναγοράς της κατοικίας τους μετά την παρέλευση 12 ετών, εφόσον έχει μεσολαβήσει οικονομική ανάκαμψη.
Αντίθετα, μέσω του αναβαθμισμένου Εξωδικαστικού Μηχανισμού, ο δανειολήπτης διατηρεί την κυριότητα της κύριας κατοικίας του, συνεχίζει να τη χρησιμοποιεί και να την αξιοποιεί, αποφεύγοντας παράλληλα τη δικαστική διαδικασία της πτώχευσης. Επιπλέον, εφόσον τηρεί τη συμφωνία, εξακολουθεί να διαχειρίζεται ο ίδιος τα εισοδήματά του, χωρίς την εμπλοκή συνδίκου πτώχευσης.
Στο μεταξύ ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, με αφορμή την ψήφιση του νέου νομοθετικού πλαισίου σε συνέντευξή του στην εκπομπή «Σήμερα» του ΣΚΑΪ, την Πέμπτη, στους δημοσιογράφους Δημήτρη Οικονόμου και Γιάννη Πιτταρά, ο υπουργός υπογράμμισε ότι ήδη 675 δανειολήπτες έχουν ενταχθεί στη διαδικασία. Αντιπαραβάλλοντας τη συγκεκριμένη επιλογή με προτάσεις που προβλέπουν την προηγούμενη πτώχευση του οφειλέτη, υποστήριξε ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να προσφέρει λύσεις χωρίς να οδηγεί τον πολίτη στην απώλεια της περιουσίας του.
Ο υπουργός στάθηκε επίσης στη διεύρυνση των παρεμβάσεων για τη ρύθμιση των οφειλών, αναφέροντας, μεταξύ άλλων, τη μείωση του ορίου ένταξης στον Εξωδικαστικό από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, την αύξηση του ακατάσχετου ορίου και τη δυνατότητα αποπληρωμής οφειλών προς την Εφορία και τον ΕΦΚΑ σε έως 120 δόσεις.
Αναφερόμενος ειδικότερα στη σταθεροποίηση του επιτοκίου στο 3% για τους ευάλωτους και επιλέξιμους οφειλέτες που εντάσσονται στον Εξωδικαστικό, εξήγησε ότι η παρέμβαση αποσκοπεί τόσο στη μείωση του κόστους δανεισμού όσο και στην εξασφάλιση προβλεψιμότητας για όσους επιθυμούν να εξυπηρετήσουν τις υποχρεώσεις τους. Όπως σημείωσε, για οφειλή 100.000 ευρώ με διάρκεια αποπληρωμής 20 ετών, το συνολικό οικονομικό όφελος μπορεί να φτάσει τις 28.000 ευρώ.
Παράλληλα, απέρριψε την πρόταση να μπορούν οι δανειολήπτες να αγοράζουν τα δάνειά τους σε τιμές αντίστοιχες με εκείνες στις οποίες τα αποκτούν τα funds, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια ρύθμιση θα μπορούσε να δημιουργήσει αντικίνητρα για την αποπληρωμή των δανείων και να επηρεάσει αρνητικά τη μελλοντική χορήγηση πιστώσεων από τις τράπεζες.
