Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει φορολογικές ελαφρύνσεις για ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και οικογένειες με παιδιά, αυξήσεις στις αποδοχές συνταξιούχων και δημοσίων υπαλλήλων, μειώσεις ασφαλιστικών εισφορών, παρεμβάσεις για τη στήριξη της επιχειρηματικότητας και νέα προγράμματα για την απόκτηση πρώτης κατοικίας. Παράλληλα, προβλέπονται πρόσθετοι πόροι για ενεργειακές υποδομές, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και έργα εξοικονόμησης.
Ενίσχυση εισοδημάτων και φορολογικές ελαφρύνσεις για νοικοκυριά και επαγγελματίες
Σημαντικό μέρος των νέων παρεμβάσεων κατευθύνεται στην ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος, μέσω της μείωσης της φορολογικής επιβάρυνσης και της αύξησης των τακτικών και έκτακτων εισοδηματικών ενισχύσεων.
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες προβλέπεται, από το φορολογικό έτος 2026, απαλλαγή των συνεπών επιχειρηματιών από τις προσαυξήσεις του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος που συνδέονται με τον κύκλο εργασιών και τη μισθοδοσία. Παράλληλα, μειώνεται η προκαταβολή φόρου για τις ατομικές επιχειρήσεις από 55% σε 50% από το φορολογικό έτος 2027, ενώ προβλέπεται σταδιακή μείωση και για τα νομικά πρόσωπα από το 2028.
Ειδική φορολογική μεταχείριση προβλέπεται για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες και τις οικογένειες με τρία εξαρτώμενα τέκνα. Ειδικότερα, μηδενίζεται ο φορολογικός συντελεστής για αγροτικά εισοδήματα έως 20.000 ευρώ από το φορολογικό έτος 2026, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις ως προς την προέλευση του εισοδήματος. Αντίστοιχα, από το φορολογικό έτος 2027 μηδενίζεται ο συντελεστής για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ των φορολογουμένων με τρία εξαρτώμενα τέκνα.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, η οποία ξεκινά το 2027 από τις επιχειρήσεις της περιφέρειας και της Θεσσαλονίκης, ενώ για την Αττική προβλέπεται μείωση κατά 50% το 2028 και πλήρης κατάργηση το 2029.
Νέες ρυθμίσεις για τους συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες
Από το φορολογικό έτος 2026, με τις φορολογικές δηλώσεις του 2027, εισάγεται ειδικό πλαίσιο απαλλαγών από τις προσαυξήσεις του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος για τους συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες.
Η απαλλαγή αφορά το 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας του προσωπικού και το 5% της διαφοράς μεταξύ του κύκλου εργασιών της επιχείρησης και του μέσου κύκλου εργασιών του αντίστοιχου Κωδικού Αριθμού Δραστηριότητας. Για την υπαγωγή στη ρύθμιση απαιτείται η πλήρης διασύνδεση POS και ταμειακών μηχανών, η υποβολή των προβλεπόμενων στοιχείων στο myDATA, η απουσία εργατικών ή φορολογικών παραβάσεων κατά την τελευταία πενταετία και η εμπρόθεσμη υποβολή των δηλώσεων ΦΠΑ και φορολογίας εισοδήματος.
Επιπλέον, το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα των εκμεταλλευτών ταξί μειώνεται αναλογικά με το ποσοστό συνιδιοκτησίας, ενώ προβλέπεται επέκταση της μείωσης κατά 50% του τεκμηρίου για ατομικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε μικρούς οικισμούς. Το πληθυσμιακό όριο διαμορφώνεται σε 2.000 κατοίκους και ειδικά για τη Δυτική Μακεδονία και τις παραμεθόριες περιφερειακές ενότητες σε 2.200 κατοίκους, με εξαίρεση τους οικισμούς της Περιφέρειας Αττικής, πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων.
Η επέκταση αφορά 136 επιπλέον οικισμούς. Από τις περίπου 755.000 ατομικές επιχειρήσεις της χώρας, οι 427.000 φορολογούνται βάσει τεκμηρίων, ενώ περίπου 156.000 επιβαρύνονται με τις προσαυξήσεις που συνδέονται με τον κύκλο εργασιών και τη μισθοδοσία. Το δημοσιονομικό κόστος της νέας ρύθμισης εκτιμάται σε 170 εκατ. ευρώ το 2027 και σταθεροποιείται σε 108 εκατ. ευρώ ετησίως.
Μηδενικός φορολογικός συντελεστής για αγρότες και τρίτεκνες οικογένειες
Η ενίσχυση του αγροτικού εισοδήματος επιτυγχάνεται μέσω του μηδενισμού του συντελεστή φορολογίας εισοδήματος για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες, για εισοδήματα από αγροτική δραστηριότητα έως 20.000 ευρώ, από το φορολογικό έτος 2026. Δικαιούχοι είναι φυσικά πρόσωπα που αντλούν τουλάχιστον το 50% του συνολικού εισοδήματός τους από αγροτική δραστηριότητα.
Με τη ρύθμιση αυτή, το αφορολόγητο όριο για αγρότη χωρίς τέκνα αυξάνεται από 8.633 ευρώ σε 22.204 ευρώ, ενώ το μέγιστο ετήσιο όφελος από τη μείωση του φόρου ανέρχεται σε 2.900 ευρώ. Το μέτρο αφορά 47.091 αγρότες, επί συνόλου 245.907, οι οποίοι συγκεντρώνουν το 56% του συνολικού αγροτικού εισοδήματος. Το δημοσιονομικό κόστος υπολογίζεται σε 87 εκατ. ευρώ το 2027 και διαμορφώνεται σε 56 εκατ. ευρώ ετησίως στη συνέχεια.
Ανάλογη φορολογική ελάφρυνση προβλέπεται για τις οικογένειες με τρία εξαρτώμενα τέκνα. Από το φορολογικό έτος 2027 μηδενίζεται ο φορολογικός συντελεστής για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ, με αποτέλεσμα το αφορολόγητο όριο να αυξάνεται από 14.364 ευρώ σε 25.364 ευρώ. Το μέγιστο ετήσιο όφελος υπολογίζεται σε 1.800 ευρώ.
Η μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης για τους μισθωτούς θα αποτυπωθεί στην παρακράτηση φόρου από την 1η Ιανουαρίου 2027, ενώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες θα εφαρμοστεί με την υποβολή των φορολογικών δηλώσεων του 2028. Συνολικά, εκτιμάται ότι θα ωφεληθούν 86.927 τρίτεκνοι, από τους οποίους 33.894 είναι ελεύθεροι επαγγελματίες. Το δημοσιονομικό κόστος ανέρχεται σε 55 εκατ. ευρώ το 2027, αυξάνεται σε 107 εκατ. ευρώ το 2028 και σταθεροποιείται σε 90 εκατ. ευρώ ετησίως τα επόμενα χρόνια.
Αυξήσεις στις ενισχύσεις των συνταξιούχων και στις συντάξεις
Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και στο πλαίσιο εισοδηματικής στήριξης των συνταξιούχων. Από τον Νοέμβριο του 2026, η ετήσια οικονομική ενίσχυση αυξάνεται από 300 ευρώ σε 400 ευρώ καθαρά και επεκτείνεται σε μόνιμη βάση στο σύνολο των συνταξιούχων ηλικίας άνω των 65 ετών.
Η επέκταση προσθέτει περίπου 270.000 νέους δικαιούχους, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό σε 2,2 εκατομμύρια. Το ίδιο ποσό προβλέπεται για συνταξιούχους άνω των 60 ετών που λαμβάνουν αποκλειστικά σύνταξη λόγω θανάτου, για τα άτομα με αναπηρία ανεξαρτήτως ηλικίας και για τους ανασφάλιστους υπερήλικες.
Παράλληλα, από την 1η Ιανουαρίου 2027 θεσπίζεται οριζόντια αύξηση των συντάξεων με βάση τον μέσο όρο της μεταβολής του πληθωρισμού και της αύξησης του ΑΕΠ, χωρίς συμψηφισμό της προσωπικής διαφοράς. Για το 2027 η αύξηση εκτιμάται σε 2,9%, με αντίστοιχο δημοσιονομικό κόστος 850 εκατ. ευρώ.
Επιπρόσθετα, καταργείται η περικοπή κατά 50% της σύνταξης λόγω θανάτου μετά την παρέλευση της τριετίας, με ετήσιο δημοσιονομικό κόστος 48 εκατ. ευρώ. Το συνολικό δημοσιονομικό κόστος της ετήσιας οικονομικής ενίσχυσης των συνταξιούχων εκτιμάται σε 879 εκατ. ευρώ.
Επαναφορά επιδόματος Χριστουγέννων και αναπροσαρμογή μισθών στο Δημόσιο
Στο πεδίο των αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων προβλέπεται η μόνιμη επαναφορά επιδόματος εορτών Χριστουγέννων ύψους 500 ευρώ μικτά, από τον Δεκέμβριο του 2027. Το μέτρο αφορά περίπου 720.000 δημοσίους υπαλλήλους και λειτουργούς, με ετήσιο δημοσιονομικό κόστος 433 εκατ. ευρώ.
Το καθαρό ποσό του επιδόματος θα κυμαίνεται από 257 έως 389 ευρώ, ανάλογα με τα έτη υπηρεσίας, την ηλικία, το εισόδημα και τον αριθμό των προστατευόμενων τέκνων.
Παράλληλα, οι βασικοί μισθοί στο Δημόσιο θα αναπροσαρμοστούν οριζόντια, ακολουθώντας τις αυξήσεις του κατώτατου μισθού στον ιδιωτικό τομέα. Το δημοσιονομικό κόστος της συγκεκριμένης παρέμβασης εκτιμάται σε 382 εκατ. ευρώ το 2027.
Κατώτατος μισθός 1.000 ευρώ έως το 2028 και μείωση εισφορών
Στόχος της οικονομικής πολιτικής είναι η αύξηση του κατώτατου μισθού από τα 920 ευρώ σήμερα σε 1.000 ευρώ έως το 2028, ποσό που διαμορφώνεται σε 1.300 ευρώ με τον συνυπολογισμό των τριετιών. Η αναπροσαρμογή θα πραγματοποιηθεί σε δύο φάσεις, τον Απρίλιο του 2027 και τον Ιανουάριο του 2028.
Με βάση τον κατώτατο μισθό των 650 ευρώ που ίσχυε το 2021, η συνολική αύξηση έως το 2028 θα ανέλθει σε 54%. Η αναπροσαρμογή θα συμπαρασύρει και σειρά συνδεδεμένων παροχών, όπως το επίδομα ανεργίας, το επίδομα μητρότητας και την αμοιβή των υπερωριών.
Την ίδια στιγμή, από την 1η Απριλίου 2027 προβλέπεται μείωση κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα των ασφαλιστικών εισφορών στον ιδιωτικό τομέα, μέσω των κρατήσεων υπέρ της ΔΥΠΑ. Το συνολικό ποσοστό εισφορών θα υποχωρήσει σε 34,66%, εκ των οποίων 12,87% θα επιβαρύνει τον εργαζόμενο και 21,79% τον εργοδότη. Το δημοσιονομικό κόστος της παρέμβασης, το οποίο θα καλυφθεί από τον κρατικό προϋπολογισμό, εκτιμάται σε 163 εκατ. ευρώ το 2027 και 218 εκατ. ευρώ το 2028.
Φορολογικά κίνητρα και ελαφρύνσεις για τις επιχειρήσεις
Σημαντικό μέρος των παρεμβάσεων αφορά τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης και τη βελτίωση της ρευστότητας των επιχειρήσεων, με παράλληλη παροχή κινήτρων για νέες επενδύσεις.
Από την 1η Ιανουαρίου 2027 εισάγεται καθεστώς επιταχυνόμενων αποσβέσεων για επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό. Η περίοδος απόσβεσης περιορίζεται από τα δέκα στα έξι έτη, με προοδευτικούς συντελεστές 10% για καθένα από τα δύο πρώτα έτη, 15% για καθένα από τα δύο επόμενα και 25% για καθένα από τα δύο τελευταία. Με τον τρόπο αυτό, οι επιχειρήσεις θα μπορούν να αναγνωρίζουν ταχύτερα τις σχετικές δαπάνες, αποκτώντας αντίστοιχο φορολογικό όφελος και ενισχύοντας τα επενδυτικά τους σχέδια.
Παράλληλα, καταργείται το τέλος επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα στην ελληνική περιφέρεια και τη Θεσσαλονίκη από το 2027, με περίπου 121.922 επιχειρήσεις να επωφελούνται από τη ρύθμιση. Για τις επιχειρήσεις της Αττικής προβλέπεται μείωση του τέλους κατά 50% το 2028 και πλήρης κατάργησή του το 2029. Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε 82 εκατ. ευρώ το 2027 και 138 εκατ. ευρώ το 2028, ενώ σταθεροποιείται σε 201 εκατ. ευρώ ετησίως στη συνέχεια.
Στην κατεύθυνση ενίσχυσης της επιχειρηματικής ρευστότητας κινείται και η σταδιακή μείωση της προκαταβολής φόρου. Για τις ατομικές επιχειρήσεις η μείωση κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες εφαρμόζεται από το φορολογικό έτος 2027, ενώ για τα νομικά πρόσωπα προβλέπεται μείωση κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες ετησίως από το 2028, μέχρι το συνολικό ποσοστό να περιοριστεί στο 50%. Το ταμειακό κόστος υπολογίζεται σε 73 εκατ. ευρώ το 2028, 377 εκατ. ευρώ το 2029 και 399 εκατ. ευρώ το 2030.
Στεγαστική πολιτική: Νέα προγράμματα και φορολογικές παρεμβάσεις στην αγορά ακινήτων
Η αντιμετώπιση του στεγαστικού ζητήματος αποτελεί έναν από τους βασικούς άξονες της νέας δημοσιονομικής πολιτικής. Στο πλαίσιο αυτό, παρατείνονται υφιστάμενα μέτρα στήριξης της προσφοράς κατοικιών, όπως η τριετής απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για κενά ακίνητα που διατίθενται προς μακροχρόνια μίσθωση, η φορολογική ελάφρυνση για δαπάνες αναβάθμισης κτηρίων, η απαλλαγή από τον ΦΠΑ για τα νέα κτήρια και οι περιορισμοί στη βραχυχρόνια μίσθωση σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
Ταυτόχρονα, εισάγονται νέα μέτρα για την ενίσχυση της πρόσβασης στην πρώτη κατοικία και τον περιορισμό της πίεσης στη ζήτηση ακινήτων.
Ειδικότερα, από τον Ιούλιο του 2027 ο φόρος μεταβίβασης για την αγορά κατοικίας από φυσικά πρόσωπα που είναι φορολογικοί κάτοικοι τρίτων χωρών, εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, αυξάνεται από 3% σε 15%. Συνυπολογιζόμενης της εισφοράς υπέρ των δήμων, η συνολική επιβάρυνση διαμορφώνεται σε 15,45%. Η παρέμβαση αποσκοπεί στον περιορισμό της συγκεκριμένης κατηγορίας ζήτησης και στην αποκλιμάκωση των πιέσεων στις τιμές των κατοικιών.
Παράλληλα, θεσπίζεται νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ», συνολικού ύψους 2 δισ. ευρώ, μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, για τη χορήγηση χαμηλότοκων στεγαστικών δανείων σε ενδιαφερόμενους για την απόκτηση πρώτης κατοικίας. Τα κριτήρια διευρύνονται, με ανώτατο όριο ηλικίας τα 55 έτη, εμπορική αξία ακινήτου έως 300.000 ευρώ, ανώτατο ύψος δανείου 230.000 ευρώ και αύξηση των εισοδηματικών ορίων κατά 7.000 ευρώ για κάθε τέκνο. Η χρηματοδότηση θα προέλθει κατά 500 εκατ. ευρώ από δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, κατά 500 εκατ. ευρώ από διαθέσιμα της ΕΑΤ και κατά 1 δισ. ευρώ από τα πιστωτικά ιδρύματα.
Διεύρυνση της επιστροφής ενοικίου και απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ στην περιφέρεια
Σημαντική παρέμβαση αποτελεί και η επέκταση της επιστροφής ενοικίου από τον Νοέμβριο του 2026, μέσω της διεύρυνσης των εισοδηματικών κριτηρίων. Το ανώτατο ετήσιο φορολογητέο εισόδημα διαμορφώνεται σε 25.000 ευρώ για τους άγαμους και σε 35.000 ευρώ για τους έγγαμους, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε τέκνο. Με τα νέα όρια εκτιμάται ότι θα καλύπτεται το 85% των ενοικιαστών, δηλαδή περίπου ένα εκατομμύριο νοικοκυριά, με δημοσιονομικό κόστος 233 εκατ. ευρώ.
Επιπλέον, προβλέπεται ετήσια οικονομική ενίσχυση ίση με δύο μηνιαία ενοίκια για εκπαιδευτικούς, ιατρούς και νοσηλευτές που υπηρετούν στην ελληνική περιφέρεια, με στόχο την αντιμετώπιση του αυξημένου στεγαστικού κόστους και τη διευκόλυνση της στελέχωσης των δημόσιων υπηρεσιών.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η κατάργηση του ΕΝΦΙΑ από το 2027 για φυσικά πρόσωπα, φορολογικούς κατοίκους Ελλάδας, των οποίων η κύρια κατοικία βρίσκεται σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκων. Ειδικά για τη Δυτική Μακεδονία και τις παραμεθόριες περιφερειακές ενότητες της Κεντρικής Μακεδονίας, της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και της Ηπείρου, το πληθυσμιακό όριο αυξάνεται σε 2.200 κατοίκους. Εξαιρούνται οι οικισμοί της Περιφέρειας Αττικής, πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων.
Η επέκταση του μέτρου αφορά 136 επιπλέον οικισμούς και περίπου 65.000 ιδιοκτήτες ακινήτων, με πρόσθετο ετήσιο κόστος 8 εκατ. ευρώ. Συνολικά, η απαλλαγή καλύπτει 12.860 οικισμούς και περίπου 86 εκατ. ευρώ ετήσιου δημοσιονομικού κόστους.
Επενδυτικός Λογαριασμός Νέας Γενιάς και πρόσθετες κοινωνικές παροχές
Στο πεδίο της κοινωνικής και δημογραφικής πολιτικής εισάγεται από το 2027 ο Επενδυτικός Λογαριασμός Νέας Γενιάς, ένα νέο χρηματοδοτικό εργαλείο για τη μακροπρόθεσμη ενίσχυση των παιδιών. Οι γονείς θα μπορούν να ανοίγουν ειδικό επενδυτικό λογαριασμό για τα παιδιά τους κατά τα δύο πρώτα έτη από τη γέννησή τους, με το κράτος να καταβάλλει ισόποση συνεισφορά προς κάθε ετήσια γονική κατάθεση, έως 1.200 ευρώ ετησίως.
Η κρατική συνεισφορά προβλέπεται να αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία μέχρι την ενηλικίωση του παιδιού. Με υποθετική ετήσια απόδοση 3%-5%, το συσσωρευμένο κεφάλαιο εκτιμάται ότι μπορεί να ανέλθει σε 64.000-77.000 ευρώ, έναντι συνολικών γονικών καταβολών 24.600 ευρώ. Το δημοσιονομικό κόστος υπολογίζεται σε 55 εκατ. ευρώ το 2027 και αναμένεται να αυξάνεται κατά περίπου 27 εκατ. ευρώ ετησίως.
Παράλληλα, από τον Ιανουάριο του 2027 θεσπίζεται η ετήσια τιμαριθμική αναπροσαρμογή των αναπηρικών επιδομάτων του ΟΠΕΚΑ και του e-ΕΦΚΑ, με βάση την αύξηση του ΑΕΠ και τον πληθωρισμό. Η παρέμβαση αφορά 218.000 δικαιούχους και έχει δημοσιονομικό κόστος 47 εκατ. ευρώ το 2027.
Πρόσθετοι πόροι διατίθενται επίσης για την αύξηση της αποζημίωσης φιλοξενίας παιδιών σε βρεφονηπιακούς σταθμούς μέσω voucher και τη διεύρυνση των εισοδηματικών κριτηρίων, με ετήσιο κόστος 37 εκατ. ευρώ. Αυξάνεται, ακόμη, η αποζημίωση σίτισης των φοιτητών, με ετήσιο δημοσιονομικό κόστος 27 εκατ. ευρώ.
Τέλος, από την 1η Ιανουαρίου 2027 μειώνεται ο ΦΠΑ στα είδη γυναικείας υγιεινής και στις πάνες ακράτειας ενηλίκων από 24% σε 13%, με εκτιμώμενο ετήσιο κόστος 15 εκατ. ευρώ.
Χρηματοδότηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων με νέα προγράμματα 1,5 δισ. ευρώ
Η ενίσχυση της επιχειρηματικής δραστηριότητας συμπληρώνεται από τη δημιουργία δύο νέων χρηματοδοτικών προγραμμάτων αποκλειστικά για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, συνολικού ύψους 1,5 δισ. ευρώ. Οι πόροι προέρχονται από δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας που μεταφέρθηκαν στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα.
Το πρώτο πρόγραμμα αφορά τη χορήγηση δανείων ύψους 1,1 δισ. ευρώ και το δεύτερο την παροχή εγγυήσεων ύψους 400 εκατ. ευρώ. Με τη συμμετοχή του τραπεζικού συστήματος, τα δύο εργαλεία εκτιμάται ότι θα κινητοποιήσουν συνολικά δανειακά κεφάλαια ύψους 5 δισ. ευρώ, ενισχύοντας τη ρευστότητα, την επενδυτική δραστηριότητα και την πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση.
Ενεργειακή αυτονομία και μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας
Η ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας αποτελεί έναν ακόμη κεντρικό άξονα των δημοσιονομικών παρεμβάσεων, με στόχο τον περιορισμό της εξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα και τη σταδιακή μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Το σχέδιο στηρίζεται σε επενδύσεις στα δίκτυα μεταφοράς και διανομής, στην αποθήκευση ενέργειας, στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στην ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, επιχειρήσεων και δημόσιων κτηρίων. Ο συνδυασμός των παρεμβάσεων εκτιμάται ότι μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της λιανικής τιμής ηλεκτρικής ενέργειας έως και 30% κατά την περίοδο 2027-2029.
Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται νέο πρόγραμμα επιχορήγησης συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας μέσω μπαταριών, ώστε να αξιοποιείται αποτελεσματικότερα η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές και να περιορίζεται η μεταβλητότητα των χονδρικών τιμών. Παράλληλα, από την 1η Ιανουαρίου 2027 μειώνεται κατά 50% η πρώτη κλίμακα χρεώσεων Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας για τις οικιακές παροχές.
Σημαντικό σκέλος του σχεδιασμού αποτελεί η επέκταση των δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας μέσω των επενδυτικών προγραμμάτων του ΑΔΜΗΕ, με έμφαση στις διασυνδέσεις των Δωδεκανήσων και του Βορείου Αιγαίου. Επιπλέον, προβλέπονται νέα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών και επιχειρήσεων με πόρους του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου, καθώς και δράσεις για τη διεύρυνση της χρήσης αντλιών θερμότητας, φωτοβολταϊκών και ηλιακών θερμοσιφώνων.
Στις παρεμβάσεις περιλαμβάνονται, ακόμη, η ενεργοποίηση του Ταμείου Απανθρακοποίησης των Νησιών για έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αποθήκευσης, καθώς και η υλοποίηση των προγραμμάτων «ΗΛΕΚΤΡΑ» και «ΦΟΙΒΟΣ - ΑΘΗΝΑ» για την ενεργειακή αναβάθμιση 109 δημόσιων κτηρίων και πανεπιστημίων και 246 σχολικών μονάδων.
Για την υποστήριξη των νέων ενεργειακών έργων προβλέπεται, επίσης, αύξηση του εθνικού σκέλους του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Οι πρόσθετοι πόροι ανέρχονται σε 300 εκατ. ευρώ το 2026, 400 εκατ. ευρώ το 2027, 300 εκατ. ευρώ το 2028 και 200 εκατ. ευρώ το 2029, χρηματοδοτώντας ενεργειακές υποδομές και επενδύσεις με μακροπρόθεσμο όφελος για την οικονομία.
Έκτακτα μέτρα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης
Παράλληλα με τις μόνιμες δημοσιονομικές παρεμβάσεις, από τον Μάρτιο του 2026 εφαρμόζεται ένα ευρύ πλέγμα έκτακτων μέτρων για την αντιμετώπιση των αυξήσεων του ενεργειακού κόστους, οι οποίες συνδέονται με τις γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Τα μέτρα αφορούν κυρίως τα καύσιμα, τη θέρμανση, τις μεταφορές και τη στήριξη των νοικοκυριών, ενώ προσαρμόζονται ανάλογα με τις εξελίξεις στις διεθνείς τιμές.
Κεντρική θέση καταλαμβάνουν οι επιδοτήσεις καυσίμων στο δίκτυο, συνολικού εκτιμώμενου κόστους 318 εκατ. ευρώ. Ειδικότερα, προβλέπονται διαδοχικές επιδοτήσεις στο πετρέλαιο κίνησης, στο πετρέλαιο θέρμανσης και στην αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων, με διαφοροποίηση του ύψους της ενίσχυσης ανάλογα με την περίοδο εφαρμογής. Επιπλέον, το επίδομα θέρμανσης για τη χειμερινή περίοδο 2026-2027 αυξάνεται κατά 30%, με κόστος 52 εκατ. ευρώ.
Στα μέτρα στήριξης των οικογενειών περιλαμβάνεται έκτακτη ενίσχυση 150 ευρώ ανά τέκνο τον Ιούνιο του 2026, η οποία καλύπτει περίπου το 80% των οικογενειών με παιδιά, δηλαδή ένα εκατομμύριο νοικοκυριά, με συνολικό κόστος 232 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, εφαρμόστηκε πρόγραμμα fuel pass για τους μήνες Απρίλιο και Μάιο, ύψους 60 ευρώ για τις νησιωτικές περιοχές και 50 ευρώ για την υπόλοιπη Ελλάδα, με δημοσιονομικό κόστος 113 εκατ. ευρώ.
Στον πρωτογενή τομέα προβλέφθηκε επιδότηση 15% επί των τιμολογίων αγοράς λιπασμάτων για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες, για την περίοδο από τις 15 Μαρτίου έως τις 31 Αυγούστου 2026, με κόστος 48 εκατ. ευρώ.
Σημαντική στήριξη προβλέπεται και για τον κλάδο των θαλάσσιων μεταφορών, μέσω αποζημιώσεων προς τις ακτοπλοϊκές εταιρείες για τις υποχρεωτικές εκπτώσεις στα εισιτήρια, με ετήσιο κόστος 60 εκατ. ευρώ, καθώς και μέσω επιδότησης των αγορών ναυτιλιακών καυσίμων για την περίοδο Σεπτεμβρίου-Δεκεμβρίου, με κόστος 32 εκατ. ευρώ.
Για τη βιομηχανία προβλέπεται επιδότηση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας βάσει του ευρωπαϊκού πλαισίου CISAF/METSAF, συνολικού εκτιμώμενου κόστους 95 εκατ. ευρώ, το οποίο επιβαρύνει τον προϋπολογισμό του 2027. Βασική προϋπόθεση είναι τουλάχιστον το 50% της ενίσχυσης να κατευθυνθεί σε επενδύσεις που μειώνουν τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και το ενεργειακό κόστος.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η διεύρυνση των εισοδηματικών κριτηρίων για την επιστροφή ενοικίου, η οποία αυξάνει τον αριθμό των δικαιούχων σε περίπου ένα εκατομμύριο ενοικιαστές, καλύπτοντας το 85% του συνόλου. Η παρέμβαση εκτιμάται ότι προσθέτει περίπου 70.000 νέους δικαιούχους, με ετήσιο κόστος 25 εκατ. ευρώ.
Τέλος, διευρύνθηκαν τα εισοδηματικά όρια για την ετήσια ενίσχυση των συνταξιούχων και αυξήθηκε σταδιακά το ποσό της από τα 250 ευρώ στα 300 ευρώ, πριν από τη νέα αναπροσαρμογή στα 400 ευρώ που ανακοινώθηκε στη ΔΕΘ. Με την επέκταση της ενίσχυσης στο σύνολο των συνταξιούχων άνω των 65 ετών, το πρόσθετο ετήσιο κόστος σε σύγκριση με το 2025 εκτιμάται σε 516 εκατ. ευρώ.
Το συνολικό κόστος των δημοσιονομικών παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης και τη διεύρυνση των κοινωνικών ενισχύσεων ανέρχεται σε 1,49 δισ. ευρώ. Από αυτά, 950 εκατ. ευρώ αφορούν έκτακτα μέτρα για την αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους και 541 εκατ. ευρώ τη μόνιμη αύξηση της ενίσχυσης των συνταξιούχων και τη διεύρυνση της επιστροφής ενοικίου. Επιπλέον, στον Προϋπολογισμό του 2027 έχει ενσωματωθεί πρόβλεψη δαπάνης 200 εκατ. ευρώ για την κάλυψη ενδεχόμενων πρόσθετων αναγκών που θα προκύψουν από τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης.
Ενεργειακές επενδύσεις μέσω της ευρωπαϊκής ρήτρας διαφυγής
Συμπληρωματικό εργαλείο για τη χρηματοδότηση των ενεργειακών παρεμβάσεων αποτελεί η επέκταση του πεδίου εφαρμογής της εθνικής ρήτρας διαφυγής. Στις 6 Αυγούστου 2026 η Ελλάδα υπέβαλε σχετικό αίτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προκειμένου να συμπεριληφθούν στο πλαίσιο της ρήτρας και επενδύσεις που ενισχύουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα της χώρας.
Οι νέες επενδύσεις αναμένεται να προσεγγίσουν το 1 δισ. ευρώ έως το 2028 και θα χρηματοδοτηθούν από εθνικούς πόρους. Οι σχετικές δαπάνες εξαιρούνται από το όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών του ευρωπαϊκού πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης, έως 0,3% του ΑΕΠ ετησίως και 0,6% σωρευτικά μέχρι το 2028. Ωστόσο, εξακολουθούν να προσμετρώνται στο πρωτογενές δημοσιονομικό αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος.
Στα έργα που προγραμματίζεται να ενταχθούν στο συγκεκριμένο πλαίσιο περιλαμβάνεται νέο πρόγραμμα επιχορήγησης συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας μέσω μπαταριών, ύψους 200 εκατ. ευρώ, καθώς και πανελλαδικό πρόγραμμα εγκατάστασης αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, επίσης ύψους 200 εκατ. ευρώ, με περίπου 100.000 δικαιούχους.
Επιπλέον, προβλέπεται πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, ύψους 50 εκατ. ευρώ, για 10.000 δικαιούχους στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη, το οποίο θα χρηματοδοτήσει παρεμβάσεις εγκατάστασης αντλιών θερμότητας, ηλιακών θερμοσιφώνων και φωτοβολταϊκών συστημάτων με μπαταρίες.
Στο σκέλος των δημόσιων υποδομών εντάσσεται το πρόγραμμα «ΗΛΕΚΤΡΑ», ύψους 117 εκατ. ευρώ, για την ενεργειακή αναβάθμιση 109 παλαιών κτηρίων του Δημοσίου και πανεπιστημίων, καθώς και το πρόγραμμα «ΦΟΙΒΟΣ - ΑΘΗΝΑ», ύψους 45 εκατ. ευρώ, για 246 σχολεία, νηπιαγωγεία και βρεφονηπιακούς σταθμούς.
Το επενδυτικό πακέτο συμπληρώνεται από δράση δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα στη βιομηχανία, ύψους 50 εκατ. ευρώ, σιδηροδρομικά έργα για την ενίσχυση της ασφάλειας και την επέκταση του δικτύου, ύψους 320 εκατ. ευρώ, καθώς και την εγκατάσταση σταθμών φόρτισης λεωφορείων, ύψους 20 εκατ. ευρώ.
Το δημοσιονομικό αποτύπωμα των παρεμβάσεων
Το συνολικό δημοσιονομικό κόστος των νέων μόνιμων μέτρων που δεν έχουν ακόμη θεσμοθετηθεί εκτιμάται σε 605 εκατ. ευρώ για το 2026 και σε 2,28 δισ. ευρώ για το 2027. Επιπλέον, τα μόνιμα μέτρα που έχουν ήδη θεσμοθετηθεί και εφαρμόζονται από τις αρχές του 2026 συνεπάγονται δαπάνη 3,66 δισ. ευρώ το 2026 και 5,52 δισ. ευρώ το 2027.
Από την άλλη πλευρά, οι παρεμβάσεις ενίσχυσης των δημόσιων εσόδων εκτιμάται ότι θα αποφέρουν 182 εκατ. ευρώ το 2026 και 468 εκατ. ευρώ το 2027. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται η επέκταση της ψηφιακής κάρτας εργασίας σε περισσότερους κλάδους, η αναμόρφωση της φορολόγησης των διαδικτυακών τυχερών παιγνίων, η αναπροσαρμογή των τελών ταξινόμησης στα υβριδικά οχήματα και η αλλαγή του πλαισίου φορολόγησης στελεχών με αμοιβές άνω των 60.000 ευρώ από συμμετοχή στα κέρδη.
Με βάση τις σχετικές εκτιμήσεις, το συνολικό δημοσιονομικό κόστος των κυριότερων μόνιμων παρεμβάσεων διαμορφώνεται σε 4,08 δισ. ευρώ το 2026 και αυξάνεται κατά 3,26 δισ. ευρώ το 2027, φθάνοντας συνολικά τα 7,34 δισ. ευρώ.



