Εφόσον επιβεβαιωθεί η εκτίμηση, το 2026 θα είναι το δεύτερο ημερολογιακό έτος, μετά το 2024, κατά το οποίο η μέση παγκόσμια θερμοκρασία θα ξεπεράσει το όριο του 1,5 βαθμού Κελσίου που συνδέεται με τη Συμφωνία του Παρισιού.
Τι σημαίνει ο στόχος του 1,5 βαθμού Κελσίου
Η Συμφωνία του Παρισιού, που υιοθετήθηκε το 2015, είχε ως βασικό σκοπό να αποτρέψει τη μακροπρόθεσμη άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας πάνω από τους 1,5 βαθμούς Κελσίου. Η συμφωνία θεωρήθηκε τότε σημαντικό βήμα στη διεθνή προσπάθεια αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής.
Η συντριπτική πλειονότητα των χωρών του κόσμου δεσμεύτηκε να συγκρατήσει την αύξηση της θερμοκρασίας αρκετά κάτω από τους 2 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, καταβάλλοντας παράλληλα κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να μην ξεπεράσει τους 1,5 βαθμούς.
Ωστόσο, ο συγκεκριμένος στόχος αφορά τη μακροπρόθεσμη υπερθέρμανση του πλανήτη. Αυτό σημαίνει ότι η υπέρβαση του ορίου σε ένα μεμονωμένο έτος δεν συνιστά από μόνη της παραβίαση του στόχου της Συμφωνίας του Παρισιού.
Θα είναι το 2026 η θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί;
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Copernicus, το 2026 αναμένεται να είναι πιθανότατα το δεύτερο θερμότερο έτος από τότε που τηρούνται σχετικά αρχεία, πίσω από το 2024. Ωστόσο, υπάρχει πιθανότητα 20% να ξεπεράσει ακόμη και τα επίπεδα θερμοκρασίας εκείνης της χρονιάς.
Παράλληλα, η ευρωπαϊκή υπηρεσία προβλέπει ότι ο μέσος όρος της τετραετίας 2023-2026 θα βρίσκεται πάνω από το όριο του 1,5 βαθμού Κελσίου.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα του Οκτωβρίου 2026, ο οποίος αναδείχθηκε στον θερμότερο Οκτώβριο που έχει καταγραφεί παγκοσμίως. Η μέση θερμοκρασία στην επιφάνεια του πλανήτη ήταν κατά 1,75 βαθμούς Κελσίου υψηλότερη από τα προβιομηχανικά επίπεδα. Ήταν, επίσης, ο τρίτος συνεχόμενος μήνας κατά τον οποίο καταγράφηκε υπέρβαση του ορίου του 1,5 βαθμού.
«Ένα εξαιρετικά ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο προσθέτει επιπλέον θερμότητα σε ένα κλίμα που έχει ήδη επιβαρυνθεί από τις ανθρώπινες δραστηριότητες, ενώ το 2026 οδεύει προς το να γίνει το δεύτερο ημερολογιακό έτος με θερμοκρασίες πάνω από τους 1,5 βαθμούς Κελσίου», δήλωσε η Σαμάνθα Μπέρτζες από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων.
Ο στόχος του 1,5 βαθμού δεν είναι πλέον εφικτός
Το Πρόγραμμα του ΟΗΕ για το Περιβάλλον (UNEP) εκτιμά πλέον ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη θα ξεπεράσει το όριο του 1,5 βαθμού Κελσίου που προβλέπει η Συμφωνία του Παρισιού.
Όπως προειδοποιεί, η υπέρβαση αυτή αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης ακραίων κλιματικών φαινομένων και επικίνδυνων σημείων καμπής στο κλιματικό σύστημα. Για τον λόγο αυτό, υπογραμμίζει ότι η υπέρβαση θα πρέπει να περιοριστεί όσο το δυνατόν περισσότερο, τόσο ως προς το μέγεθος όσο και ως προς τη διάρκειά της.
Σύμφωνα με έκθεση του UNEP που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο, κάθε επιπλέον κλάσμα του βαθμού Κελσίου επιδεινώνει τους κινδύνους και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Από την πλευρά του, ο κλιματολόγος Γιόχαν Ρόκστρομ, διευθυντής του Ινστιτούτου Ερευνών για τις Κλιματικές Επιπτώσεις του Πότσνταμ, ζήτησε να μειωθούν και πάλι γρήγορα οι θερμοκρασίες, μέσω της απομάκρυνσης διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα.
Το UNEP περιγράφει ένα πιθανό σενάριο σύμφωνα με το οποίο η υπερθέρμανση θα κορυφωθεί μεταξύ 1,7 και 1,8 βαθμών Κελσίου περίπου στα μέσα του αιώνα, προτού υποχωρήσει ξανά στους 1,5 βαθμούς έως το 2100. Για να επιτευχθεί αυτό, θα απαιτηθεί δραστική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 69% έως το 2040, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2025.
Όπως ανέφερε ο Ρόκστρομ σε ενημέρωση, η υπέρβαση του ορίου του 1,5 βαθμού Κελσίου μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια είναι πλέον αναπόφευκτη.
Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι η ανθρωπότητα βρίσκεται σήμερα «σε μια πορεία προς ένα μέλλον που δεν θα μπορεί να διαχειριστεί».
