Ο κ. Σταϊκούρας αναγνώρισε ότι τα μεγάλα διασυνοριακά κατασκευαστικά έργα συνήθως απαιτούν πολύ προπαρασκευαστικό χρόνο για διακυβερνητικές συμφωνίες, δημοσιονομικές αποφάσεις, αδειοδοτικές και προμηθευτικές διαδικασίες, καθώς και τεχνικές μελέτες, και υλοποιούνται σε φάσεις. Επιπλέον, διερευνώνται εναλλακτικοί τρόποι χρηματοδότησης, με ισχυρή υποστήριξη της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για την επίτευξη των στόχων. «Ωστόσο, και χωρίς να προδικάζουμε το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, θα θέλαμε να υπογραμμίσουμε ότι η συγχρηματοδότηση από την ΕΕ αυτών των συνδέσεων στην επόμενη χρηματοδοτική περίοδο είναι απολύτως ουσιαστική και απαραίτητη. Υποστηρίζουμε σθεναρά ένα ισχυρό, κεντρικά διαχειριζόμενο μηχανισμό “Συνδέοντας την Ευρώπη 3 (CEF III)”, με αυξημένη χρηματοδοτική φιλοδοξία, που θα αποτελέσει καταλύτη για την ανάπτυξη ενός πλήρως ανεπτυγμένου δικτύου ΔΕΔ-Μ, συμπεριλαμβανομένων των ελλιπών συνδέσεων υψηλής ταχύτητας και της ολοκλήρωσης των μεγάλων διασυνοριακών έργων» εκτίμησε.
Ακόμα, ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών αναφέρθηκε δε και στη συνεργασία Ελλάδας-Βουλγαρίας τις τελευταίες δεκαετίες τονίζοντας: «Μια από τις πιο αξιοσημείωτες πτυχές αυτής της συνεργασίας είναι η ανάπτυξη βασικών ευρωπαϊκών διαδρόμων που συνδέουν τις χώρες μας, διευκολύνοντας την απρόσκοπτη σύνδεση και διακίνηση αγαθών, υπηρεσιών και ανθρώπων. Και οι δύο χώρες βρίσκονται κατά μήκος δύο ευρωπαϊκών διαδρόμων: Δυτικά Βαλκάνια – Ανατολική Μεσόγειος και Βαλτική Θάλασσα, Μαύρη Θάλασσα και Αιγαίο (BBA). Ο πρώτος διάδρομος συνδέει τις χώρες μας με τα Δυτικά Βαλκάνια, διασφαλίζοντας ομαλή ροή εμπορίου και ταξιδιών μεταξύ των δύο κρατών -μελών της ΕΕ και της υπόλοιπης Ευρώπης. Επενδύοντας στον εκσυγχρονισμό και την επέκταση αυτού του διαδρόμου, όχι μόνο ενισχύουμε τις υποδομές μεταφορών μας, αλλά ενισχύουμε επίσης το εμπόριο και την οικονομική ολοκλήρωση εντός της ηπείρου. Ο δεύτερος διάδρομος, BBA, συνδέει τα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας στη Βουλγαρία με τα λιμάνια της Βαλτικής Θάλασσας και το Αιγαίο» πρόσθεσε και δεσμεύτηκε για την ενίσχυση του σιδηροδρομικού δικτύου της Ελλάδας, προκειμένου να επιτευχθεί μεγαλύτερη συνδεσιμότητα και οικονομική ολοκλήρωση με τη Βουλγαρία».
Βασικό έργο από αυτή την άποψη, όπως υπενθύμισε ο κ. Σταϊκούρας, είναι η αναβάθμιση της σιδηροδρομικής γραμμής Αλεξανδρούπολης – Ορμενίου, μερικώς χρηματοδοτούμενη από τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη 2 (CEF II)». Στις 16 Οκτωβρίου 2024, υπογράφηκε Συμφωνία Χρηματοδότησης ύψους 220 εκατ. ευρώ μεταξύ των υπηρεσιών της ΕΕ και της ελληνικής ΕΡΓΟΣΕ, για την αναβάθμιση της σιδηροδρομικής γραμμής στο τμήμα Πύθιο – Ορμένιο. Επίσης, έχει υποβληθεί αντίστοιχη αίτηση χρηματοδότησης από τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη 3» για το τμήμα Αλεξανδρούπολη – Πύθιο. «Αναγνωρίζουμε επίσης τη σημασία του οδικού δικτύου για τη Βουλγαρία. Η σύνδεση Δημάριο – Ρούντοζεμ, που πρόκειται να ολοκληρωθεί, είναι κρίσιμη, ειδικά μετά τις πρόσφατες εξελίξεις. Η πλήρης ένταξη της Βουλγαρίας στη Ζώνη Σένγκεν επιτρέπει την ευκολότερη μετακίνηση μεταξύ Βουλγαρίας και Ελλάδας, παρακάμπτοντας τις παραδοσιακές συνοριακές διελεύσεις» τόνισε ο κ. Σταϊκούρας.
Ακολουθεί η ομιλία του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, Χρήστου Σταϊκούρα:
Το Thessaloniki Summit είναι μια ευκαιρία να μοιραστώ τις απόψεις μου και να συζητήσω με ένα τόσο διακεκριμένο ακροατήριο. Οι συζητήσεις μας αναδεικνύουν τη ζωτική σημασία των στρατηγικών επενδύσεων στις υποδομές των μεταφορών.
Πράγματι, ποιο είναι λοιπόν το όραμά μας για τις υποδομές μεταφορών;
Το όραμά μας είναι σαφές: ένα ενιαίο δίκτυο αυτοκινητοδρόμων, σιδηροδρόμων, λιμένων και αεροδρομίων, που θα συνδέει κάθε γωνιά της ηπείρου μας, προσφέροντας πιο πράσινες, ταχύτερες και αποδοτικότερες μεταφορές για επιβάτες και αγαθά.
Προς αυτήν την κατεύθυνση, συμμεριζόμαστε τις ανησυχίες που εκφράστηκαν στις πρόσφατες εκθέσεις Letta και Draghi, οι οποίες υπογραμμίζουν τη σημασία της βιώσιμης κινητικότητας σε πανευρωπαϊκό επίπεδο και την ανάγκη για συντονισμένο σχεδιασμό και επενδύσεις.
Έτσι, για να υλοποιήσουμε αυτό το όραμα, λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις ανησυχίες, πρέπει να αντιμετωπίσουμε δύο κρίσιμους παράγοντες: το Διευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών (ΔΕΔ-Μ) και τις επενδύσεις.
Είναι επιτακτική ανάγκη να συνεχίσουμε να δίνουμε προτεραιότητα στην πολιτική του ΔΕΔ-Μ, καθώς προχωράμε με ένα κοινό όραμα για μια πιο διασυνδεδεμένη και αποτελεσματική Ευρώπη.
Η ανάπτυξη της πολιτικής του ΔΕΔ-Μ, και ειδικά η ολοκλήρωση των Ευρωπαϊκών Διαδρόμων Μεταφορών εντός των συμφωνημένων προθεσμιών, αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για ένα βιώσιμο, έξυπνο και ανθεκτικό ευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών.
Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, το μέγεθος των απαιτούμενων επενδύσεων είναι τεράστιο.
Γιατί χρειαζόμαστε αυτές τις επενδύσεις;
1ον. Για τη βιωσιμότητα και την ανθεκτικότητα.
Η χρηματοδότηση πρέπει να είναι προσβάσιμη για έργα που καλύπτουν πολλές χώρες, ολοκληρώνουν ελλιπείς συνδέσεις και εξαλείφουν ασυνέχειες εντός και μεταξύ των χωρών.
Επιπλέον, η ολοκλήρωση των Ευρωπαϊκών Διαδρόμων Μεταφορών, μέσω της ανάπτυξης νέων συνδέσεων υψηλής ταχύτητας, που θα συνδέουν τις πρωτεύουσες και τις μεγάλες πόλεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα συμβάλει στην απανθρακοποίηση του τομέα των μεταφορών, ενώ θα ενισχύσει και την ανθεκτικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ άλλων, για τις ανάγκες της Στρατιωτικής Κινητικότητας.
Πράγματι, η επένδυση στην ανθεκτικότητα του Διευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφορών, τόσο μέσω της προσαρμογής όσο και μέσω της μετρίασης των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, είναι κρίσιμη για την αποτροπή σημαντικών κοινωνικοοικονομικών απωλειών από ακραία καιρικά φαινόμενα.
Μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποκαλύπτει αυξανόμενους κινδύνους, όπως καύσωνες, πλημμύρες και δασικές πυρκαγιές.
Για την αντιμετώπιση αυτών των τρωτών σημείων, απαιτείται εκτιμώμενη επένδυση ύψους 71 δισ. ευρώ (σε τιμές 2023), για την προσαρμογή των υποδομών του ΔΕΔ-Μ στις κλιματικές συνθήκες του μέσου του αιώνα (2024 -2075).
2ον. Για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την ομαλή λειτουργία της Εσωτερικής Αγοράς.
3ον. Για τη σταθερότητα, την ασφάλεια και την κοινωνική συνοχή.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει διαταράξει τις περιφερειακές εφοδιαστικές αλυσίδες και τις ροές ενέργειας, επηρεάζοντας άμεσα τους διαδρόμους του ΔΕΔ-Μ στην Ανατολική Ευρώπη.
Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι τα κρίσιμα έργα υποδομής σε αυτές τις περιοχές προστατεύονται από την αστάθεια και ενισχύουν την ανθεκτικότητα αυτών των διαδρόμων έναντι μελλοντικών γεωπολιτικών κρίσεων.
Οι γεωπολιτικές προκλήσεις καθιστούν επίσης αναγκαία τη μεγαλύτερη διαφοροποίηση των εφοδιαστικών αλυσίδων και των εμπορικών διαδρομών της Ευρώπης.
Ο στόχος της πολιτικής ΔΕΔ-Μ για την ανάπτυξη διασυνοριακών διαδρόμων μεταφορών, που συνδέουν την ΕΕ με τις γειτονικές χώρες και πέρα από αυτές, είναι ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση της ανθεκτικότητας της Ευρώπης απέναντι σε μελλοντικές διαταραχές.
Οι επενδύσεις σε υποδομές που συνδέουν την ΕΕ με τους ανατολικούς και νότιους γείτονές της, μεταξύ άλλων, μέσω των Ευρωπαϊκών Διαδρόμων Μεταφορών, θα ενισχύσουν την οικονομική ασφάλεια της ΕΕ και θα μετριάσουν τα εξωτερικά τρωτά σημεία.
Εν κατακλείδι, η διασφάλιση επαρκούς χρηματοδότησης και μηχανισμών είναι ζωτικής σημασίας για τη βιωσιμότητα, την ανθεκτικότητα, την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα, τη σταθερότητα, την ασφάλεια και την κοινωνική συνοχή.
Προς αυτή την κατεύθυνση, στάλθηκε πρόσφατα επιστολή από 11 Πρωθυπουργούς και Προέδρους, μεταξύ των οποίων και ο Έλληνας Πρωθυπουργός, προς την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σχετικά με το ευρωπαϊκό δίκτυο σιδηροδρόμων υψηλής ταχύτητας και τη χρηματοδότησή του.
Σύμφωνα με την επιστολή, για να υλοποιήσουμε τους κοινούς μας στόχους και να μετατρέψουμε τα σχέδια σε μεγάλης κλίμακας κατασκευαστική φάση, με σημαντική συμμετοχή της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, απαιτούνται επαρκείς οικονομικοί πόροι και ανάπτυξη νέων μέσων, όπως η χρηματοδότηση γεφυρών.
Αναγνωρίζουμε ότι τα μεγάλα διασυνοριακά κατασκευαστικά έργα, συνήθως, απαιτούν πολύ προπαρασκευαστικό χρόνο για διακυβερνητικές συμφωνίες, δημοσιονομικές αποφάσεις, αδειοδοτικές και προμηθευτικές διαδικασίες, καθώς και τεχνικές μελέτες, και υλοποιούνται σε φάσεις.
Επιπλέον, διερευνούμε εναλλακτικούς τρόπους χρηματοδότησης και βασιζόμαστε στην ισχυρή υποστήριξη της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για την επίτευξη των στόχων μας.
Ωστόσο, και χωρίς να προδικάζουμε το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, θα θέλαμε να υπογραμμίσουμε ότι η συγχρηματοδότηση από την ΕΕ αυτών των συνδέσεων στην επόμενη χρηματοδοτική περίοδο είναι απολύτως ουσιαστική και απαραίτητη.
Υποστηρίζουμε σθεναρά ένα ισχυρό, κεντρικά διαχειριζόμενο μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη 3 (CEF III)», με αυξημένη χρηματοδοτική φιλοδοξία, που θα αποτελέσει καταλύτη για την ανάπτυξη ενός πλήρως ανεπτυγμένου δικτύου ΔΕΔ-Μ, συμπεριλαμβανομένων των ελλιπών συνδέσεων υψηλής ταχύτητας και της ολοκλήρωσης των μεγάλων διασυνοριακών έργων.
Πράγματι, ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη» έχει αποδειχθεί καθοριστικός για την ανάπτυξη του δικτύου ΔΕΔ-Μ και την υλοποίηση των Ευρωπαϊκών Διαδρόμων, σύμφωνα με κοινά πρότυπα της ΕΕ εντός στενών χρονικών πλαισίων.
Με στόχο τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου και αποτελεσματικού ευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών, η πολιτική του ΔΕΔ-Μ παρείχε ένα πλαίσιο για την Ελλάδα και τη Βουλγαρία να εργαστούν συνεργατικά για την επίτευξη των κοινών μας στόχων, τις τελευταίες δεκαετίες.
Μία από τις πιο αξιοσημείωτες πτυχές αυτής της συνεργασίας είναι η ανάπτυξη βασικών ευρωπαϊκών διαδρόμων που συνδέουν τις χώρες μας, διευκολύνοντας την απρόσκοπτη σύνδεση και διακίνηση αγαθών, υπηρεσιών και ανθρώπων.
Και οι δύο χώρες βρίσκονται κατά μήκος δύο ευρωπαϊκών διαδρόμων: Δυτικά Βαλκάνια – Ανατολική Μεσόγειος και Βαλτική Θάλασσα, Μαύρη Θάλασσα και Αιγαίο (BBA).
Ο πρώτος διάδρομος συνδέει τις χώρες μας με τα Δυτικά Βαλκάνια, διασφαλίζοντας ομαλή ροή εμπορίου και ταξιδιών μεταξύ των δύο κρατών -μελών της ΕΕ και της υπόλοιπης Ευρώπης.
Επενδύοντας στον εκσυγχρονισμό και την επέκταση αυτού του διαδρόμου, όχι μόνο ενισχύουμε τις υποδομές μεταφορών μας, αλλά ενισχύουμε επίσης το εμπόριο και την οικονομική ολοκλήρωση εντός της ηπείρου.
Ο δεύτερος διάδρομος, ο διάδρομος BBA, συνδέει τα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας στη Βουλγαρία με τα λιμάνια της Βαλτικής Θάλασσας και το Αιγαίο.
Αυτό παρέχει μια ζωτική εναλλακτική για το διεθνές εμπόριο και τις εφοδιαστικές αλυσίδες, που φθάνουν σε ηπείρους όπως η Αφρική και η Ασία, πλήρως ευθυγραμμισμένες με την έννοια και τη φιλοσοφία των διαδρόμων αλληλεγγύης.
Αυτός ο διάδρομος προσφέρει μια άμεση και αποτελεσματική διαδρομή για τις θαλάσσιες μεταφορές, ενισχύοντας τη μεγαλύτερη συνδεσιμότητα μεταξύ των χωρών μας και βελτιώνοντας την πρόσβαση στις διεθνείς αγορές.
Δεσμευόμαστε να αναβαθμίσουμε το σιδηροδρομικό μας δίκτυο προκειμένου να επιτύχουμε μεγαλύτερη συνδεσιμότητα και οικονομική ολοκλήρωση με τη Βουλγαρία.
Βασικό έργο από αυτή την άποψη είναι η αναβάθμιση της σιδηροδρομικής γραμμής Αλεξανδρούπολης – Ορμένιο, μερικώς χρηματοδοτούμενη από τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη 2 (CEF II)».
Στις 16 Οκτωβρίου 2024, υπογράφηκε Συμφωνία Χρηματοδότησης ύψους 220 εκατ. ευρώ μεταξύ των υπηρεσιών της ΕΕ και της ελληνικής ΕΡΓΟΣΕ, για την αναβάθμιση της σιδηροδρομικής γραμμής στο τμήμα Πύθιο – Ορμένιο.
Επίσης, έχουμε ήδη υποβάλει αντίστοιχη Αίτηση χρηματοδότησης από τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη 3» για το τμήμα Αλεξανδρούπολη – Πύθιο.
Όλο αυτό το έργο, σε συνδυασμό με το έργο σύνδεσης του εμπορευματικού λιμένα της Καβάλας με τον σιδηρόδρομο, αποτελεί τη βάση για διασυνοριακή συνεργασία, ευθυγραμμιζόμενη με τις προσπάθειές μας να αξιοποιήσουμε το έργο Sea2Sea, ως μέρος του διαδρόμου BBA.
Αναγνωρίζουμε επίσης τη σημασία του οδικού δικτύου για τη Βουλγαρία.
Η σύνδεση Δημάριο - Ρούντοζεμ, που πρόκειται να ολοκληρωθεί, είναι κρίσιμη, ειδικά μετά τις πρόσφατες εξελίξεις.
Η πλήρης ένταξη της Βουλγαρίας στη Ζώνη Σένγκεν επιτρέπει την ευκολότερη μετακίνηση μεταξύ Βουλγαρίας και Ελλάδας, παρακάμπτοντας τις παραδοσιακές συνοριακές διελεύσεις.
Αυτή η αλλαγή αναμένεται να ενισχύσει τη συνδεσιμότητα και να διευκολύνει την ομαλή μετακίνηση ανθρώπων και αγαθών μεταξύ των δύο χωρών.
Με την ενσωμάτωση των σιδηροδρομικών, οδικών και θαλάσσιων μεταφορών, δημιουργούμε ένα ενιαίο και βιώσιμο δίκτυο μεταφορών, που ανταποκρίνεται στις ανάγκες του 21ου αιώνα.
Αυτή η προσέγγιση όχι μόνο μειώνει το κόστος μεταφοράς, αλλά και ελαχιστοποιεί τις εξωτερικές επιπτώσεις, όπως είναι οι περιβαλλοντικές και τα ατυχήματα.
Συνεργαζόμενοι, χτίζουμε ένα μέλλον όπου οι χώρες μας είναι πιο συνδεδεμένες, οι οικονομίες μας πιο ανθεκτικές και οι κοινωνίες μας πιο ευημερούσες.
