Η νέα, σημαντική πρωτοβουλία για την ασφάλεια των δημοσιογράφων που καλύπτουν πολεμικές συγκρούσεις και αποστολές υψηλού κινδύνου θεμελιώθηκε στο πλαίσιο της συνεργασίας του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας (ΓΕΕΘΑ), της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης (ΓΓΕΕ), της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ), της Ένωσης Συντακτών Περιοδικού και Ηλεκτρονικού Τύπου (ΕΣΠΗΤ), του Μορφωτικού Ιδρύματος της ΕΣΗΕΑ και του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού.
Το μνημόνιο υπογράφηκε από τον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ Στρατηγό Δημήτριο Χούπη, τον Γενικό Γραμματέα Επικοινωνίας και Ενημέρωσης Δημήτρη Κιρμικίρογλου, την πρόεδρο της ΕΣΗΕΑ Μαρία Αντωνιάδου, τον Γενικό Γραμματέα της ΕΣΗΕΑ Σταύρο Καπάκο, τον Πρόεδρο του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού Αντώνιο Αυγερινό, τον Πρόεδρο της Ένωσης Συντακτών Περιοδικού και Ηλεκτρονικού Τύπου Θεμιστοκλή Μπερεδήμα, τον Γενικό Γραμματέα της ΕΣΠΗΤ Αθανάσιο Αλατά, τον Αντιπρόεδρο του Μορφωτικού Ιδρύματος της ΕΣΗΕΑ Γιώργο Λιάνη και την Γενική Γραμματέα του Μορφωτικού Ιδρύματος της ΕΣΗΕΑ Αικατερίνη Λυμπεροπούλου, παρουσία του Υφυπουργού παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικού Εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη.
Στην πρωτοβουλία αξιοποιείται, επίσης, η επιστημονική τεχνογνωσία του Διεθνούς Κέντρου Προστασίας και Εκπαίδευσης Δημοσιογράφων (ICSJ), μέσω της συνεργασίας με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ).
Κανένας δημοσιογράφος, χωρίς την αναγκαία προηγούμενη εκπαίδευση
Στόχος της συνεργασίας είναι η δημιουργία ενός οργανωμένου προγράμματος εξειδικευμένης εκπαίδευσης, πρακτικής προετοιμασίας, αξιολόγησης και πιστοποίησης των δημοσιογράφων που καλούνται να εργαστούν σε εμπόλεμες ζώνες, με κεντρική επιδίωξη κανένας δημοσιογράφος να μην αναλαμβάνει μια τέτοια αποστολή χωρίς την αναγκαία προηγούμενη εκπαίδευση.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει εκπαίδευση στην αναγνώριση και εκτίμηση κινδύνων, στην ασφαλή μετακίνηση και διαχείριση κρίσιμων περιστατικών, στην παροχή πρώτων βοηθειών και στην αντιμετώπιση τραυματισμών, καθώς και πρακτικές ασκήσεις προσομοίωσης συνθηκών υψηλού κινδύνου.
Ο πρώτος κύκλος αφορά 25 δημοσιογράφους δημόσιων μέσων ενημέρωσης και περιλαμβάνει τετραήμερη εκπαίδευση σε εγκαταστάσεις των Ενόπλων Δυνάμεων, με τη συνδρομή εξειδικευμένου προσωπικού και εκπαιδευτών.
Η πρωτοβουλία αποτελεί έμπρακτη εφαρμογή της Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας για τους δημοσιογράφους εργαζόμενους στο δημόσιο τομέα, η οποία υπογράφηκε τον Αύγουστο και εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό της Κυβέρνησης για την ενίσχυση της ασφάλειας των δημοσιογράφων, στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η σύμπραξη της Πολιτείας, των Ενόπλων Δυνάμεων, των δημοσιογραφικών ενώσεων, του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού και της επιστημονικής κοινότητας, που συνδυάζει την επιχειρησιακή εμπειρία, την εξειδικευμένη υγειονομική εκπαίδευση και τη γνώση των πραγματικών αναγκών των εργαζομένων στην ενημέρωση. Η συμβολή του Διεθνούς Κέντρου Προστασίας και Εκπαίδευσης Δημοσιογράφων του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ενισχύει τη δυνατότητα αξιοποίησης διεθνών καλών πρακτικών και ανάπτυξης σύγχρονων εκπαιδευτικών προτύπων.
Παράλληλα, σχεδιάζεται η διεύρυνση της πρωτοβουλίας με έναν επόμενο, αυτοτελή κύκλο εξειδικευμένης εκπαίδευσης για δημοσιογράφους και τηλεοπτικά συνεργεία που καλύπτουν φυσικές καταστροφές, όπως πυρκαγιές, πλημμύρες και σεισμούς, καθώς και ανθρωπιστικές κρίσεις. Η εκπαίδευση αυτή θα εστιάζει στην αναγνώριση κινδύνων, στα πρωτόκολλα ασφαλούς πρόσβασης και απομάκρυνσης και στη συνεργασία με τις αρμόδιες υπηρεσίες Πολιτικής Προστασίας.
Με τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία, η προστασία των δημοσιογράφων περνά από τη θεσμική δέσμευση στη συστηματική πρακτική προετοιμασία. Η Πολιτεία και οι συναρμόδιοι φορείς ενώνουν τις δυνάμεις τους, με κοινή προτεραιότητα την προστασία της ανθρώπινης ζωής και τη διασφάλιση των προϋποθέσεων για την ασφαλή άσκηση του δημοσιογραφικού λειτουργήματος.
Γιατί η ασφάλεια των ανθρώπων της ενημέρωσης αρχίζει πριν από την αποστολή.
Ν. Δένδιας: Η πιστοποιημένη εκπαίδευση δημοσιογράφων σε περιβάλλον υψηλού κινδύνου είναι ηθική υποχρέωση και καθήκον
Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας επισημαίνει σε δήλωσή του για την υπογραφή του μνημονίου συνεργασίας: «Για το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας η πιστοποιημένη εκπαίδευση των δημοσιογράφων που δραστηριοποιούνται σε περιβάλλον υψηλού κινδύνου, δεν είναι απλώς όρος της Συλλογικής Σύμβασης, για τους όρους εργασίας των δημοσιογράφων στον Δημόσιο τομέα. Είναι πρωτίστως ηθική υποχρέωση και καθήκον».
«Εθνικό θεωρείται ό,τι είναι αληθινό, σύμφωνα με τη γνωστή ρήση του Διονυσίου Σολωμού. Η υπηρεσία της αλήθειας αποτελεί εθνικό καθήκον. Και στις εμπόλεμες ζώνες η εκπλήρωσή του γίνεται δυσκολότερη», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως εξήγησε, «από την Ουκρανία έως τη Μέση Ανατολή, οι πολεμικοί ανταποκριτές μάς μεταδίδουν όσα βλέπουν και ακούνε οι ίδιοι, πέρα από τις επίσημες ανακοινώσεις των εμπλεκομένων. Ανάμεσά τους, Έλληνες δημοσιογράφοι, φωτορεπόρτερ και εικονολήπτες που έχουν εργαστεί σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Η προσφορά τους υπενθυμίζει ότι πίσω από κάθε ανταπόκριση υπάρχουν άνθρωποι που εκτίθενται σε πάσης φύσεως κινδύνους, όπως αποδεικνύει μεταξύ άλλων ο θάνατος του Γιώργου Κοίλιαρη, που έπεσε στο βωμό του καθήκοντος το 2008, καλύπτοντας για λογαριασμό της ΕΡΤ, αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας στο Αφγανιστάν».
«Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας συμβάλλει με τη διάθεση των κατάλληλων εγκαταστάσεων και μέσων, καθώς και με την αξιοποίηση της γνώσης και της εμπειρίας εξειδικευμένων στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων, στην κατάλληλη εκπαίδευση των δημοσιογράφων σε θέματα ασφάλειας. Στόχος η καλύτερη δυνατή προστασία τους, κατά την άσκηση του λειτουργήματός τους, με πλήρη σεβασμό στην ανεξαρτησία τους.Η σημερινή υπογραφή του Μνημονίου Συνεργασίας από τον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ Στρατηγό Δημήτριο Χούπη, αποτελεί ένα σημαντικό βήμα σε αυτήν την κατεύθυνση», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Π. Μαρινάκης: Ελάχιστο καθήκον απέναντι στους δημοσιογράφους και στους εργαζόμενους στα μέσα ενημέρωσης
Σχετικά με την πρωτοβουλία για την υπογραφή του μνημονίου συνεργασίας και το σύνολο των δράσεων για την ασφάλεια των δημοσιογράφων, ο Υφυπουργός παρά των Πρωθυπουργώ Παύλος Μαρινάκης τόνισε ότι «αποτελούν το ελάχιστο καθήκον απέναντι στους δημοσιογράφους και στους εργαζόμενους στα μέσα ενημέρωσης. Σήμερα είμαστε εδώ για εκείνες και εκείνους που όταν αποχαιρετούν τις οικογένειές τους, όταν δίνουν ένα φιλί στη γυναίκα τους, στον άντρα τους, στο παιδί τους, στα παιδιά τους, στους δικούς τους ανθρώπους, δεν είναι βέβαιο ότι θα γυρίσουν. Δεν είναι βέβαιο ότι κάθε τους αποστολή, κάθε φορά που θα επιτελέσουν το λειτούργημά τους, σε μια εμπόλεμη ζώνη θα είναι ασφαλείς. Ζούμε σε μία νέα πραγματικότητα. Μία πραγματικότητα πολέμων, μία πολύ δύσκολη πραγματικότητα με πολύ σημαντικές συνέπειες και για τους πολίτες. Και αυτό που γίνεται σήμερα, είναι πριν και πάνω απ’ όλα ένα ελάχιστο βήμα σεβασμού, προσοχής και μία πράξη ευθύνης».
Συνέχισε λέγοντας ότι «σε ότι αφορά τα ζητήματα που απασχολούν τους δημοσιογράφους, ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος είπε ότι «υπό την καθοδήγηση του Πρωθυπουργού προσπαθούμε όλα αυτά τα πολύ λογικά αιτήματα, να τα ικανοποιούμε. Πλέον, κανένας δημοσιογράφος, αρχής γενομένης από τα δημόσια Μέσα, δεν θα πηγαίνει στο μέτωπο, στην κάλυψη των πολέμων, χωρίς να έχει την ελάχιστη και σημαντική προετοιμασία – ενημέρωση για όλα όσα θα αντιμετωπίσει. Οι άνθρωποι αυτοί, το ξαναλέω, επιτελούν το λειτούργημά τους κάτω από τις πιο δύσκολες συνθήκες και οφείλει η Πολιτεία και όλοι εμείς εδώ να τους παρέχουμε τα περισσότερα που μπορούμε».
Δ. Κιρμικίρογλου: Κανένας δεν πρέπει να διακινδυνεύει τη ζωή του για ρεπορτάζ χωρίς την κατάλληλη προετοιμασία και προστασία
Τέλος, ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης Δημήτρης Κιρμικίρογλου ανέφερε: «κανένας δημοσιογράφος δεν πρέπει να διακινδυνεύει τη ζωή του για ένα ρεπορτάζ χωρίς την κατάλληλη προετοιμασία και προστασία. Η Ελλάδα αναλαμβάνει μια πρωτοποριακή πρωτοβουλία για τα διεθνή δεδομένα, φέρνοντας σε κοινή δράση την Πολιτεία, τις δημοσιογραφικές ενώσεις, τις Ένοπλες Δυνάμεις και εξειδικευμένους φορείς, με στόχο την έμπρακτη ενίσχυση της ασφάλειας των δημοσιογράφων στις εμπόλεμες ζώνες. Μέσα από αυτή τη συνεργασία και την υλοποίηση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων, φιλοδοξούμε η χώρα μας να αποτελέσει διεθνές παράδειγμα στην εκπαίδευση, την πρόληψη και την προστασία των ανθρώπων της ενημέρωσης».
