Το πλαίσιο

Το γεγονός ότι ο Τραμπ θα ανακοίνωνε νέους αμοιβαίους δασμούς ήταν γνωστό. Είχαν γίνει αρκετές εικασίες και υποθέσεις για την μορφή που εντέλει εκείνοι θα έπαιρναν. Το αποτέλεσμα ήταν εν τέλει χειρότερο από αυτό που μάλλον ανέμεναν οι περισσότεροι αναλυτές και παρατηρητές, καθώς από τους επιθετικούς δασμούς του Αμερικανού Προέδρου δεν γλίτωσαν ακόμη και τα πιο απόμακρα μέρη του κόσμου, στα οποία κατοικούν μόνο…πιγκουίνοι.

Αναλυτικότερα, ο Τραμπ «εξειδίκευσε» την Τετάρτη (2/4) τα σχέδιά του για επιβολή δασμών στις τις εισαγωγές στις ΗΠΑ. Για τα αυτοκίνητα από όλο τον κόσμο εφαρμόζονται άμεσα δασμοί 20%, ενώ για όλα τα προϊόντα της ΕΕ (αρά και για τα ελληνικά) επίσης δασμοί 20%. Οι πιο υψηλοί επιβλήθηκαν σε Βιετνάμ 46%, Ταϊλάνδη 36% και Κίνα 34%. Το χαμηλότερο ποσοστό δασμών επιβλήθηκε στους Βρετανούς με 10%.

Με βάση τα παραπάνω και έχοντας στα χέρια του έναν πίνακα με τις χώρες και τους δασμούς ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ επιβάλλουν τα ακόλουθα:

Κίνα 34%

ΕΕ 20%

Βιετνάμ 46%

Ταϊβάν 32%

Ιαπωνία 24%

Ινδία 26%

Νότια Κορεά 25%

Ταϊλάνδη 36%

Ελβετία 31%

Ηνωμένο Βασίλειο 10%

Νότια Αφρική 30%

Οι αντιδράσεις των αγορών

Αρνητικά αντέδρασαν, όπως εξάλλου αναμενόταν, οι διεθνείς αγορές που σημείωσαν ηχηρή ζημιά μετά τις ανακοινώσεις του Λευκού Οίκου.

Η Wall Street σημείωσε την Πέμπτη (3/4) και την Παρασκευή (4/4) το χειρότερο διήμερο της ιστορίας της, καθώς έχασε περίπου 6,6 τρισεκατομμύρια δολάρια, με τον τεχνολογικό κλάδο να είναι ο μεγαλύτερος των χαμένων. Να σημειωθεί ότι το χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης κατέγραψε συνολικά την χειρότερη εβδομάδα της από την αρχή της πανδημίας COVID-19 το 2020.

Όμοια διαμορφώθηκε η κατάσταση στις Ευρωαγορές, οι οποίες κατέρρευσαν το ίδιο διήμερο ως συνέπεια των κινήσεων Τραμπ, με το sell off των μετοχών να πλήττει κυρίως τις τράπεζες και τον πανευρωπαϊκό Stoxx 600 να κλείνει την Παρασκευή στο 5,12%. Παράλληλα, από το δασμολογικό σοκ παρασύρθηκαν και οι ασιατικές αγορές. Ηχηρές απώλειες κατέγραψε το πετρέλαιο, ενώ ακόμη και ο χρυσός, ο οποίος κινούνταν σε επίπεδα ρεκόρ το τελευταίο διάστημα, καθώς οι επενδυτές συνηθίζουν να καταφεύγουν σε αυτόν σε περιόδους αστάθειας, άρχισε να κινείται πτωτικά προς το τέλος της εβδομάδας.

Εντωμεταξύ, τα κρυπτονομίσματα κινούνται κι εκείνα σε πτωτική τροχιά, παρά τις εκτιμήσεις ότι ενδέχεται να λειτουργήσουν κι εκείνα ως «ασφαλές καταφύγιο» σε περίπτωση που η σημερινή αβεβαιότητα παραμείνει.

Τα πρώτα αντίμετρα

Προφανώς τα κράτη που πλήττονται από τον εμπορικό πόλεμο των ΗΠΑ έχουν αντιδράσει αναλόγως. Ο πρωθυπουργός του Καναδά Μαρκ Κόρνεϊ ανακοίνωσε την Πέμπτη (3/4), , αντίποινα 25% στις εισαγωγές αμερικανικών αυτοκινήτων, απαντώντας στους αντίστοιχους δασμούς που επέβαλλαν οι ΗΠΑ.

Παράλληλα, Κίνα, Ιαπωνία και Νότια Κορέα συνομιλούν για τα περιθώρια υπάρχουν ώστε να πορευτούν από κοινού απέναντι στην επιθετική δασμολογική πολιτική του Τραμπ. Επιπλέον, η Κίνα ανταπέδωσε ήδη τις κινήσεις του Λευκού Οίκου επιβάλλοντας δασμό 34% στις αμερικανικές εισαγωγές. Ως προς αυτήν την εξέλιξη, ο Αμερικανός Πρόεδρος σχολίασε ότι η Κίνα δρα πανικόβλητη, ενώ ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο την κατηγόρησε για κλιμάκωση του εμπορικού πολέμου.

Η Ευρώπη προχωρά σε αντίμετρα δηλώνοντας όμως ανοιχτή στις διαπραγματεύσεις

Η Ευρωπαϊκή Ένωση από την πλευρά της ανακοίνωσε μέσω της επικεφαλής της Κομισιόν Ούρσουλα φον Ντερ Λάιεν την λήψη αντιμέτρων και έκανε λόγο για μεγάλο πλήγμα στην παγκόσμια οικονομία, απευθύνοντας έκκληση στις ΗΠΑ για αντιμετώπιση των όποιων ζητημάτων μέσω διαπραγματεύσεων.

Να σημειωθεί, ότι όπως μεταδίδει το Politico, η Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμά ότι οι σαρωτικοί παγκόσμιοι δασμοί του Ντόναλντ Τραμπ αφορούν περίπου το 70% των εξαγωγών του μπλοκ προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, σε μια πρώτη ανάλυση.

Η ΕΕ σκοπεύει να επεκτείνει τον κατάλογο των δασμολογημένων προϊόντων

Επιπλέον, σύμφωνα με το γερμανικό ARD, τα νέα μέτρα, στα οποία θα προβεί η ΕΕ θα μπορούσαν να προστεθούν στα αντίποινα που έχουν ήδη προγραμματιστεί ως απάντηση στις προσαυξήσεις του Ντόναλντ Τραμπ στον χάλυβα και το αλουμίνιο, οι οποίες αναμένεται να τεθούν σε ισχύ από τα μέσα του μήνα. Πρόκειται για δασμούς που η ΕΕ είχε ήδη επιβάλει κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ το 2018, συγκεκριμένα στο τζιν, το ουίσκι και στις μοτοσικλέτες Harley-Davidson. Η Κομισιόν συνομιλεί ακόμη με τα κράτη μέλη για να διευρύνει αυτόν τον κατάλογο.

Συνολικά, οι δασμοί-απάντηση της ΕΕ εκτιμάται ότι θα περιλαμβάνουν μέτρα συνολικού ύψους 26 δισεκατομμυρίων ευρώ, τα οποία θα μπορούσαν να συμπληρωθούν από άλλα μέσα που έχει πλέον στη διάθεσή της η ΕΕ. Μία σκέψη είναι ο αποκλεισμός Αμερικανών παρόχων από δημόσιες συμβάσεις, η αναστολή της κατοχύρωσης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας ή να επιβάλει εισφορές σε αμερικανικούς ψηφιακούς κολοσσούς όπως η Meta, η Google, η Apple ή η Amazon. Αξίζει να αναφερθεί ότι ενώ η ΕΕ έχει σημαντικό πλεόνασμα στο εμπόριο αγαθών με τις ΗΠΑ, δεν ισχύει το ίδιο για τον κλάδο των υπηρεσιών. Ωστόσο, οι καταναλωτές στην Ευρώπη που χρησιμοποιούν αυτές τις υπηρεσίες, κυρίως στον κλάδο της πληροφορικής, ενδέχεται να ζημιωθούν.

«Αχάμπρος» ο Τραμπ

Παρά τις δραματικές εξελίξεις των τελευταίων ημερών ο Ντόνταλντ Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή (4/4) πώς όλα βαίνουν καλώς, χρησιμοποιώντας μάλιστα ένα ρητό που μας θυμίζει τον … δικτάτορα Παπαδόπουλο.

Επιπλέον, προχώρησε στην κοινοποίηση βίντεο υποστηρικτή του στο truth social, στο οποίο υποστηρίζεται ότι ο Ρεπουμπλικανός μεγιστάνας «κρασάρει» επίτηδες τις αγορές και ότι μετά το αρχικό σοκ θα προκύψει μακροπρόθεσμο όφελος. Παράλληλα, συνεχίζει να κατηγορεί την ΕΕ ότι εκμεταλλεύεται τις ΗΠΑ. Πάντως, αναλυτές σχολιάζουν ότι τα νούμερα που κοινοποίησε ο Τραμπ κατά τη διάρκεια της παρουσίασης των δασμών είναι λανθασμένα.

Ο Τραμπ έχει ανοίξει πολλά μέτωπα ταυτόχρονα

Παρόλα αυτά, ο Τραμπ έχει ανοίξει πάρα πολλά μέτωπα. Δεν αποκλείεται τα ζημιωμένα κράτη να προσπαθήσουν να βρουν κοινά πεδία συνεννόησης, ώστε να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικότερα τη νέα πραγματικότητα, όπως φαίνεται ήδη στα κράτη της Ανατολικής Ασίας. Δεν είναι εξάλλου τυχαίο ότι η πρόεδρος της Κομισιόν Φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η Ευρώπη θα προσπαθήσει να δημιουργήσει νέες συνεργασίες, ενώ και οι Κινέζοι θα προσπαθήσουν κι εκείνοι να βρουν νέους εμπορικούς εταίρους, όπως είχε αναφερθεί σε ανάλυσή του CNBC.

Μάλιστα, σύμφωνα με τους Financial Times, οι κινήσεις Τραμπ δεν αποκλείεται να οδηγήσουν την ΕΕ και την Κίνα στη συγκρότηση μίας αναγκαστικής άτυπης συμμαχίας, παρά τις γνωστές δύσκολες σχέσεις του μπλοκ και της ασιατικής χώρας τόσο λόγω δικών τους υποθέσεων, όσο και λόγω Ταϊβάν.

Να σημειωθεί πάντως ότι από τους δασμούς γλίτωσε η Ρωσία του Βλαντιμίρ Πούτιν, παρά το γεγονός ότι μία εβδομάδα πριν ο Τραμπ είχε προχωρήσει σε αντίστοιχη απειλή (την οποία μάζεψε στη συνέχεια) λόγω της άρνησης του Ρώσου προέδρου να προχωρήσει τις διαπραγματεύσεις για κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία .

Αύξηση πίεσης στο εσωτερικό των ΗΠΑ για Τραμπ

Επιπλέον ο Τραμπ καλείται να αντιμετωπίσει τους εσωτερικούς του αντιπάλους. Ήδη κάλεσε τον πρόεδρο της Fed Τζερόμ Πάουελ να «σταματήσει τα πολιτικά παιχνίδια», μετά την αναφορά του δεύτερου ότι αναμένει άνοδο του πληθωρισμού ως αποτέλεσμα των δασμών Τραμπ. Την ίδια στιγμή, μεμονωμένοι Ρεπουμπλικανοί δηλώνουν δειλά-δειλά επιφυλάξεις για τους δασμούς που επιβάλει ο Αμερικανός Πρόεδρος.

Εκτός αυτών, οι Δημοκρατικοί δείχνουν να έχουν αναστηθεί τις τελευταίες μέρες μετά το παρατεταμένο μετεκλογικό σοκ τους, καθώς η γκάφα ορισμένων κορυφαίων στελεχών της αμερικανικής κυβέρνησης να ανταλλάξουν απόρρητες πληροφορίες για επιθέσεις κατά των Χούθι σε μία συνομιλία, που είχε συμπεριληφθεί δημοσιογράφος του Atlantic, πρόσφερε στους Δημοκρατικούς το «τέλειο» πεδίο βολής κατά των Ρεπουμπλικανών.

Eπιπλέον, ο Δημοκρατικός γερουσιαστής του New Jersey Κόρι Μπούκερ, τράβηξε τα βλέμματα πάνω του, με μία ομιλία-ρεκόρ 25 ωρών (!) στη Γερουσία, (πρόκειται για τη γνώστη μέθοδο filibuster) υποστηρίζοντας ότι δεν ζούμε πλέον σε κανονικές εποχές, αναφερόμενος στην πολιτική που ακολουθεί ο Τραμπ.

Παράλληλα, ο άξονας Τραμπ-Μασκ σημείωσε την πρώτη του ήττα στις εκλογές για ανάδειξη δικαστή στο Ουισκόνσιν, όπου επικράτησε μία δημοκρατική υποψήφια, εν μέσω φούντωσης των φημών για αποχώρηση του ιδιοκτήτη του Χ από τον στενό κύκλο συνεργατών του Τραμπ.

Σημειώνεται επίσης ότι κατά τη διάρκεια του Σαββάτου (5/4) υπήρξαν κινητοποιήσεις σε πόλεις των ΗΠΑ (και όχι μόνο), κατά της πολιτικής του Αμερικανού Προέδρου

Τέλος, ο Τραμπ δεν φαίνεται, με βάση τα άνωθεν, να έχει καταφέρει να βελτιώσει τις επιδόσεις της οικονομίας προς το καλύτερο, όπως είχε υποσχεθεί προεκλογικά. Αντιθέτως, η ακρίβεια παραμένει και αυξάνεται, ενώ από την κατάρρευση της Wall Street κινδυνεύουν, μεταξύ άλλων, οι συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις και επενδύσεις εκατομμυρίων Αμερικανών.

Γιώργος Ραυτόπουλος