Η ανάλυση, η οποία δεν είχε δημοσιοποιηθεί προηγουμένως, διεξήχθη από το Γραφείο Ανθρωπιστικής Βοήθειας (BHA) της Υπηρεσίας Διεθνούς Ανάπτυξης των ΗΠΑ (USAID) και ολοκληρώθηκε στα τέλη Ιουνίου. Εξέτασε 156 περιστατικά κλοπής ή απώλειας προμηθειών που χρηματοδοτούνται από τις ΗΠΑ και αναφέρθηκαν από εταίρους παροχής βοήθειας από τον Οκτώβριο του 2023 έως τον Μάιο του 2025. Σύμφωνα με παρουσίαση των ευρημάτων που είδε το Reuters, δεν υπήρχαν αναφορές που να υποστηρίζουν ότι η Χαμάς επωφελήθηκε από τις προμήθειες αυτές.
Εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ αμφισβήτησε τα ευρήματα, λέγοντας ότι υπάρχουν βίντεο που δείχνουν τη Χαμάς να λεηλατεί βοήθεια, χωρίς όμως να παρουσιάσει κάποιο από αυτά. Κατηγόρησε επίσης τις παραδοσιακές ανθρωπιστικές οργανώσεις για συγκάλυψη «διαφθοράς στη βοήθεια».
Τα ευρήματα κοινοποιήθηκαν στο γραφείο γενικού επιθεωρητή της USAID και σε αρμόδιους του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με δύο πηγές, ενώ οι ελλείψεις τροφίμων στη Λωρίδα της Γάζας επιδεινώνονται. Το Ισραήλ υποστηρίζει ότι επιτρέπει την είσοδο βοήθειας αλλά πρέπει να την ελέγχει για να αποτραπεί η κατάχρησή της από τη Χαμάς.
Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ αναφέρει ότι σχεδόν το 25% των 2,1 εκατ. Παλαιστινίων στη Γάζα βρίσκονται σε συνθήκες λιμού, ενώ ο ΠΟΥ και γιατροί στην περιοχή αναφέρουν θανάτους από ασιτία, κυρίως παιδιών.
Ο ΟΗΕ εκτιμά ότι ισραηλινές δυνάμεις έχουν σκοτώσει πάνω από 1.000 ανθρώπους που προσπαθούσαν να προσεγγίσουν σημεία διανομής τροφίμων, ιδίως κοντά σε στρατιωτικοποιημένες εγκαταστάσεις της Gaza Humanitarian Foundation (GHF), μιας νέας ιδιωτικής ομάδας παροχής βοήθειας που χρησιμοποιεί αμερικανική εταιρεία logistics με πρώην στελέχη της CIA και βετεράνους των ΗΠΑ.
Η μελέτη της USAID σημείωσε ότι τουλάχιστον 44 από τα 156 περιστατικά κλοπής ή απώλειας σχετίζονται «άμεσα ή έμμεσα» με στρατιωτικές ενέργειες του Ισραήλ, σύμφωνα με τις παρουσιάσεις.
Το Ισραηλινό Υπουργείο Άμυνας δεν απάντησε στις ερωτήσεις για τα ευρήματα.
Το Ισραήλ επιμένει: η Χαμάς υπεξαιρεί βοήθεια
Το Ισραήλ, που ελέγχει την πρόσβαση στη Γάζα, κατηγορεί τη Χαμάς ότι υπεξαιρεί ανθρωπιστική βοήθεια από τον ΟΗΕ και άλλες οργανώσεις για να ελέγχει τον πληθυσμό και να ενισχύει τα οικονομικά της, μέσω πώλησης των προϊόντων σε υψηλές τιμές.
Σε ερώτηση για την έκθεση της USAID, ο ισραηλινός στρατός δήλωσε ότι βασίζεται σε υπηρεσιακές αναφορές που δείχνουν ότι μαχητές της Χαμάς παρεισφρέουν σε φορτηγά βοήθειας και κατασχέτουν προμήθειες, ενώ υποστήριξε ότι μέχρι και το 25% της βοήθειας καταλήγει σε μαχητές ή πωλείται σε πολίτες. Δήλωσε επίσης ότι η GHF έχει ανακόψει αυτή την πρακτική με άμεση διανομή.
Η Χαμάς αρνείται τις κατηγορίες. Στέλεχος ασφαλείας της δήλωσε ότι το Ισραήλ έχει σκοτώσει πάνω από 800 μέλη της παλαιστινιακής αστυνομίας που συνόδευαν κομβόι ανθρωπιστικής βοήθειας με συντονισμό του ΟΗΕ.
Το Reuters δεν μπόρεσε να επαληθεύσει ανεξάρτητα τους ισχυρισμούς Ισραήλ και Χαμάς.
Η GHF κατηγορεί επίσης τη Χαμάς για εκτεταμένη υπεξαίρεση βοήθειας, αλλά ο ΟΗΕ και άλλες οργανώσεις έχουν απορρίψει συνεργασία με την GHF, λέγοντας ότι παραβιάζει τις αρχές ουδετερότητας της ανθρωπιστικής βοήθειας.
Υποχρεωτική αναφορά απωλειών από ΜΚΟ
Τα 156 περιστατικά απώλειας/κλοπής που εξέτασε η USAID αναφέρθηκαν από οργανώσεις που έπαιρναν χρηματοδότηση από τις ΗΠΑ και ήταν υποχρεωμένες να καταγράφουν τέτοια γεγονότα.
Πηγή δήλωσε ότι η USAID επικοινωνούσε με αυτές τις οργανώσεις για να διερευνήσει τυχόν εμπλοκή της Χαμάς. Αν εντοπιζόταν τέτοια εμπλοκή, η βοήθεια διακοπτόταν ή επαναπροσδιοριζόταν.
Οι οργανώσεις είναι υποχρεωμένες να ελέγχουν προσωπικό και συνεργάτες για διασυνδέσεις με τρομοκρατικές ομάδες πριν λάβουν χρηματοδότηση. Ωστόσο, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ παρέκαμψε αυτή την απαίτηση όταν ενέκρινε 30 εκατ. δολάρια για την GHF.
Η παρουσίαση αναφέρει ότι συχνά υπήρχε υπερεκτίμηση απειλών από τρομοκρατικές οργανώσεις για να μην κινδυνεύσει η χρηματοδότηση.
Από τα 156 περιστατικά:
- 63 αποδόθηκαν σε άγνωστους δράστες,
- 35 σε ένοπλους (όχι απαραίτητα τρομοκράτες),
- 25 σε άοπλους πολίτες,
- 11 άμεσα σε ισραηλινή στρατιωτική δράση,
- 11 σε διεφθαρμένους υπεργολάβους,
- 5 σε διεφθαρμένο προσωπικό ΜΚΟ και
- 6 σε «άλλους» άγνωστους παράγοντες.
Καμία από τις 156 περιπτώσεις δεν συσχετίστηκε άμεσα με τη Χαμάς ή άλλη οργάνωση χαρακτηρισμένη ως τρομοκρατική από τις ΗΠΑ.
Η μελέτη αναγνωρίζει πάντως ένα όριο: οι τελικοί αποδέκτες της βοήθειας δεν μπορούν να ελεγχθούν, άρα δεν αποκλείεται μέρος των προμηθειών να κατέληξε σε διοικητικούς υπαλλήλους της Χαμάς.
Τέλος, πηγή ανέφερε ότι η απουσία αποδείξεων για μαζική υπεξαίρεση από τη Χαμάς «δεν σημαίνει ότι δεν συνέβη», αλλά δεν υπάρχουν ούτε απόρρητες εκθέσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών που να τεκμηριώνουν τέτοιες κατηγορίες. Οι ΗΠΑ βασίζονται σε αναφορές του Ισραήλ.
