Με την κυβέρνηση Τραμπ να εντείνει την πίεση προς το κομμουνιστικό καθεστώς της Κούβας, ο αριθμός των επισκεπτών της ελβετικής εταιρείας έχει καταρρεύσει σε περίπου δώδεκα ταξιδιώτες τον μήνα. Η Caribbean Tours εξακολουθεί να απασχολεί 22 άτομα με μειωμένες αποδοχές για να τους κρατήσει οικονομικά «ζωντανούς» έως ότου —και αν ποτέ— η επιχείρηση ανακάμψει.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Wall Street Journal, η επιχείρηση της Φόντα είναι ανάμεσα στα θύματα της αμερικανικής εκστρατείας πίεσης προς την κυβέρνηση του Κουβανού προέδρου Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ με στόχο ευρείες πολιτικές και οικονομικές αλλαγές. Ένας από τους βασικούς πυλώνες της οικονομίας, ο τουρισμός, έχει καταρρεύσει από τότε που οι ΗΠΑ απομάκρυναν τον ισχυρό άνδρα της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, τον Ιανουάριο, προειδοποιώντας την Αβάνα ότι θα μπορούσε να έχει την ίδια τύχη. Οι ΗΠΑ διέκοψαν επίσης τις ζωτικής σημασίας αποστολές πετρελαίου προς την Κούβα.

«Δεν πίστευα ότι θα κατέρρεε τόσο πολύ και τόσο γρήγορα», δήλωσε η Φόντα, υπεύθυνη προορισμού της εταιρείας για την Κούβα. «Όμως τα επιδεινούμενα προβλήματα υποδομών, σε συνδυασμό με τα αρνητικά διεθνή δημοσιεύματα για διακοπές ρεύματος και σκουπίδια που συσσωρεύονται, έπληξαν τη ζήτηση».

Τα κουβανικά στατιστικά στοιχεία δείχνουν περίπου 298.000 διεθνείς επισκέπτες το πρώτο τρίμηνο, μείωση 48% σε σχέση με τα ήδη χαμηλά επίπεδα της αντίστοιχης περιόδου πέρυσι. Τον Μάρτιο, που παραδοσιακά θεωρείται περίοδος υψηλής τουριστικής κίνησης, έφτασαν λιγότεροι από 36.000 επισκέπτες από το εξωτερικό. Πίσω στο 2017 και το 2018, όταν ο τουρισμός βρισκόταν στην ακμή του, σχεδόν 400.000 διεθνείς τουρίστες επισκέπτονταν κατά μέσο όρο την Κούβα κάθε μήνα. Εκείνα τα καλύτερα χρόνια, ο τουρισμός αντιστοιχούσε περίπου στο 8% της κουβανικής οικονομίας των περίπου 30 δισ. δολαρίων, απασχολούσε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους και αποτελούσε βασική πηγή ξένου συναλλάγματος, σύμφωνα με τον Κουβανό οικονομολόγο Πάβελ Βιδάλ Αλεχάντρο.

Η εμβάθυνση της οικονομικής κρίσης και η έλλειψη καυσίμων ανάγκασαν πρόσφατα αρκετές αεροπορικές εταιρείες —μεταξύ αυτών η Air France και η Air Canada— να αναστείλουν τα δρομολόγιά τους προς την Κούβα, επειδή δεν μπορούσαν πλέον να ανεφοδιάζουν αξιόπιστα τις πτήσεις επιστροφής. Αυτό έκανε τα ταξίδια προς την Κούβα περίπλοκα και ακριβά, απαιτώντας ενδιάμεσες πτήσεις μέσω Μεξικού και άλλων χωρών. Η εταιρεία charter World2Fly ήταν η πιο πρόσφατη που αποχώρησε, τερματίζοντας τη γραμμή Μαδρίτη–Αβάνα με μια τελευταία πτήση νωρίτερα αυτόν τον μήνα.

Οι αυξανόμενοι σωροί σκουπιδιών, τα στάσιμα νερά και η κατάρρευση του συστήματος υγείας τροφοδότησαν εξάρσεις ασθενειών που μεταδίδονται από κουνούπια, απομακρύνοντας ακόμη περισσότερο τους τουρίστες.

«Ο τουρισμός έχει πέσει στον γκρεμό»

«Ο τουρισμός έχει πέσει στον γκρεμό», δήλωσε ο Κρίστοφερ Μπέικερ, Βρετανός συγγραφέας και ξεναγός που ζει μέρος του χρόνου στην Κούβα. Ο Μπέικερ, που για χρόνια οδηγούσε Αμερικανούς επισκέπτες σε περιηγήσεις με μοτοσικλέτα και φωτογραφικά ταξίδια σε όλη τη χώρα, είπε ότι οι περισσότεροι πελάτες ακύρωσαν τις πρόσφατες εκδρομές παρά τις διαβεβαιώσεις του ότι θα υπήρχαν καύσιμα, ηλεκτρικό ρεύμα, φαγητό, νερό και ασφάλεια.

Ο Αντρέα Γκαλίνα, Ιταλός επιχειρηματίας, μετέτρεψε πέρυσι ένα ισπανικό αποικιακό αρχοντικό του 18ου αιώνα στην Παλιά Αβάνα σε ξενοδοχείο, παίρνοντας ως πρότυπο το boutique ξενοδοχείο πολυτελείας που είχε ανοίξει με τη σύζυγό του από την Κούβα μία δεκαετία νωρίτερα.

Το έκλεισε την 1η Απριλίου. Και το πρώτο του ξενοδοχείο, που σε καλύτερες εποχές είχε πληρότητα 80% κατά την υψηλή σεζόν, τώρα εξυπηρετεί μόνο λίγους διπλωμάτες και εταιρικούς πελάτες με προσωπικό ασφαλείας.

«Πέσαμε στο 20% πληρότητα, μετά στο 10%, έπειτα στο 5%», είπε ο Γκαλίνα, καθώς η κρίση καυσίμων βάθαινε και οι διακοπές ρεύματος χειροτέρευαν, σε συνδυασμό με τη συνεχή ειδησεογραφική κάλυψη των προβλημάτων της Κούβας. «Είναι σαν κατάσταση πανδημίας, αλλά ακόμη χειρότερη. Η Παλιά Αβάνα είναι έρημη. Δεν υπάρχουν τουρίστες».

Ο Αλεχάντρο Ερέρα, ιδιοκτήτης εστιατορίου θαλασσινών στην παραλιακή ζώνη της Αβάνας, είπε ότι έχει σκεφτεί να κλείσει καθώς τα έσοδά του έχουν μειωθεί κατά 90%. Όμως το κρατά ανοιχτό ώστε να προσφέρει τουλάχιστον κάποιο εισόδημα στους υπαλλήλους του.

«Πολλοί άνθρωποι δεν αισθάνονται ιδιαίτερα γιορτινά αυτές τις μέρες λόγω της οικονομικής κατάστασης», είπε. «Περιορίζουν τα έξοδά τους εκτός από πολύ ιδιαίτερες περιστάσεις».

Ένας ξεναγός που ειδικεύεται σε Αμερικανούς επισκέπτες δεχόταν τουρίστες μέχρι τον Απρίλιο, αλλά ακύρωσε τις τελευταίες τέσσερις εκδρομές της σεζόν καθώς οι συνθήκες επιδεινώθηκαν και οι ταξιδιώτες ανησύχησαν περισσότερο. Είπε ότι ελπίζει να ξαναρχίσει τον Σεπτέμβριο, την επόμενη περίοδο υψηλής ζήτησης. Ο ίδιος και άλλοι επαγγελματίες του κουβανικού τουρισμού ζήτησαν να μην κατονομαστούν, φοβούμενοι αντίποινα από την κυβέρνηση.

Μια Κουβανή ξεναγός στο ιστορικό νεκροταφείο Κολόν της Αβάνας, δημοφιλές αξιοθέατο λόγω των περίτεχνων μνημείων και μαυσωλείων του, είπε ότι έχασε τη δουλειά της αυτή την άνοιξη καθώς ο τουρισμός κατέρρευσε.

Μετά τις εκτεταμένες διακοπές ρεύματος που άρχισαν το 2024 και έπληξαν το νησί, η Φόντα της Caribbean Tours στράφηκε σε ηλιακά πάνελ, μπαταρίες και ηλεκτρικά οχήματα, βοηθώντας την εταιρεία να εξυπηρετεί τον ολοένα μικρότερο αριθμό τουριστών.

«Νομίζαμε ότι είχαμε βρει λύση», είπε, περιγράφοντας τον εαυτό της ως «συγκρατημένα» αισιόδοξο.

Η γεωπολιτική, ωστόσο, αποδείχθηκε δύσκολο να ξεπεραστεί, αν και μερικοί αφοσιωμένοι ταξιδιώτες συνεχίζουν να κάνουν το ταξίδι και φεύγουν βαθιά συγκινημένοι από τη ζεστασιά και την ανθεκτικότητα των Κουβανών, είπε η Φόντα.

«Ήταν τρομοκρατημένοι πριν φτάσουν», είπε, «αλλά τελικά ήρθαν και πέρασαν καταπληκτικά».