Ρυθμιστικός παράγοντας στην επόμενη μέρα αναδεικνύεται το BSW, το οποίο απορρίπτει την ψήφιση του ακροδεξιού Ούλριχ Ζίγκμουντ στην πρωθυπουργία του κρατιδίου, αφήνοντας παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο κάποιας μορφής ανοχής. Ο ίδιος ο Ζίγκμουντ εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι σε αυτό το σενάριο και θα προτιμούσε, ιδανικά, την επανάληψη των εκλογών, ώστε να αξιοποιήσει τη δυναμική που έχει ήδη αποκτήσει και να ενισχύσει περαιτέρω το ποσοστό του. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο, ωστόσο, προσκρούει σε σημαντικά νομικά εμπόδια.
Η AfD επιδιώκει τη «Νέα Επανένωση»
Την ίδια ώρα, η ηγεσία της AfD πιέζει τον Ζίγκμουντ να εξασφαλίσει την υποστήριξη τρίτων και να βγει πρωθυπουργός το συντομότερο δυνατό. Η συμπρόεδρος του κόμματος Αλίς Βάιντελ υποστήριξε ότι οι Χριστιανοδημοκράτες δεν πρόκειται να κερδίσουν ξανά εκλογική αναμέτρηση υπό την ηγεσία του Μερτς. Από την πλευρά του, ο Τίνο Κρουπάλα έκανε λόγο για την αρχή μιας «Νέας Επανένωσης», ότι η Γερμανία γίνεται «μπλε» και υποστήριξε ότι, εφόσον το CDU συνεχίσει στην ίδια πορεία, κινδυνεύει να εξαφανιστεί.
Παράλληλα, έβαλε στο στόχαστρο τον καγκελάριο Μερτς, υπενθυμίζοντας τη δέσμευσή του, όταν διεκδίκησε για πρώτη φορά την ηγεσία των Χριστιανοδημοκρατών το 2018, ότι θα περιόριζε την AfD στο μισό. «Μάλλον συμβαίνει το αντίθετο», ήταν ουσιαστικά το μήνυμα του Κρουπάλα.
Ο πρώτος χαμένος της Σαξονίας-Άνχαλτ είναι ο καγκελάριος
Και κάπου εδώ αρχίζουν οι συζητήσεις για το πολιτικό μέλλον του Μερτς. Ο βασικός στόχος με τον οποίο διεκδίκησε την προεδρία των Χριστιανοδημοκρατών και στη συνέχεια την καγκελαρία, δηλαδή να περιορίσει την εκλογική άνοδο της AfD, δεν έχει επιτευχθεί. Ως εκ τούτου, το ερώτημα κατά πόσο εξακολουθεί να είναι ο κατάλληλος επικεφαλής για το CDU και τη χώρα αρχίζει να τίθεται όλο και πιο έντονα.
Την ίδια στιγμή, οι επιδόσεις του ως καγκελάριου προκαλούν απογοήτευση στο εσωτερικό του κόμματός. Παράλληλα, η εικόνα του έχει επιβαρυνθεί στην κοινωνία από μια σειρά επικοινωνιακών γκαφών, από τη δημόσια αντιπαράθεσή του με καρκινοπαθή που του άσκησε κριτική για τις συνθήκες στο δημόσιο σύστημα μέχρι και την απουσία και τη σιωπή του για έναν μήνα, ενώ η χώρα πάλευε με τις πυρκαγιές.
Στον Μερτς καταλογίζεται έλλειψη ενσυναίσθησης απέναντι στην πραγματικότητα και τις ανάγκες των Γερμανών πολιτών, αλλά και προβληματικός συντονισμός του κυβερνητικού έργου. Την ίδια στιγμή, τα ποσοστά δημοφιλίας του βρίσκονται σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα.
Χαρακτηριστικό της κατάστασης είναι ότι το CDU στη Σαξονία-Άνχαλτ είχε ζητήσει από τον καγκελάριο να μην συμμετάσχει ενεργά στην προεκλογική εκστρατεία. Από τις μετρήσεις προκύπτει, μάλιστα, ότι στην προεκλογική περίοδο κυριάρχησαν ζητήματα που αφορούν τις αρμοδιότητες της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και λιγότερο θέματα που άπτονται αποκλειστικά της κρατιδιακής πολιτικής. Ο Ούλριχ Ζίγκμουντ δήλωσε, μάλιστα, με ειρωνική διάθεση ότι ο Μερτς αποτέλεσε ίσως τον σημαντικότερο υποστηρικτή της εκλογικής του καμπάνιας.
Η εκλογική σφαλιάρα, επομένως, χρεώνεται σε σημαντικό βαθμό στον Μερτς, ο οποίος θα κληθεί να δώσει εξηγήσεις όχι μόνο στην κοινή γνώμη, αλλά και στα κομματικά όργανα.
Τα επόμενα βήματα
Η θολή εικόνα που διαμορφώνεται μετά τους νέους συσχετισμούς στη Σαξονία-Άνχαλτ δυσκολεύει τις προβλέψεις για την επόμενη ημέρα. Ένα είναι, ωστόσο, δύσκολο να αμφισβητηθεί: η AfD έχει ριζώσει για τα καλά στο γερμανικό πολιτικό σύστημα, ιδιαίτερα –αλλά όχι αποκλειστικά – στα κρατίδια της πρώην Ανατολικής Γερμανίας.
Ένας ακόμη παράγοντας που περιπλέκει την εξίσωση είναι ότι, παρά την εκλογική της δυναμική, η AfD δεν έχει μέχρι στιγμής συμμετάσχει σε κρατιδιακή κυβέρνηση. Υπάρχει η άποψη – ή ευχολογία – ότι το κόμμα θα καταρρεύσει όταν κληθεί να κυβερνήσει, λόγω έλλειψης τεχνογνωσίας και κατάλληλου πολιτικού προσωπικού.
Υπάρχει, όμως, και η αντίθετη ανησυχία ότι μια κυβερνητική συμμετοχή της AfD θα μπορούσε να της προσφέρει ακριβώς την εμπειρία και την πολιτική νομιμοποίηση που χρειάζεται, δίνοντας παράλληλα ένα παράδειγμα στους κομματικούς της συντρόφους σε άλλα κρατίδια και επιτρέποντάς τους να επωφεληθούν από τη δυναμική που έχει ήδη αποκτήσει. Σε κάθε περίπτωση, το «πύρινο τείχος» των δημοκρατικών κομμάτων απέναντι στους ακραίους δείχνει να καταρρέει.
Οι συνέπειες για το Βερολίνο
Σε ομοσπονδιακό επίπεδο, τα βλέμματα στρέφονται πλέον στο μέλλον του καγκελάριου Μερτς. Στις 20 Σεπτεμβρίου ψηφίζουν το Βερολίνο και το Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, όπου η AfD εμφανίζει επίσης σημαντική δυναμική, αν και όχι αντίστοιχη με εκείνη που καταγράφει ο Ζίγκμουντ στη Σαξονία-Άνχαλτ. Παρ’ όλα αυτά, οι κινήσεις του Μερτς θα παρακολουθούνται πλέον στενά.
Ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους ο καγκελάριος δεν αμφισβητείται άμεσα είναι ότι, προς το παρόν, δεν φαίνεται να υπάρχει στο CDU κάποια προσωπικότητα που θα μπορούσε να τον αντικαταστήσει άμεσα. Εντούτοις, ο Μερτς έχει χάσει σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο στο εσωτερικό της Γερμανίας και δεν είναι λίγοι εκείνοι που εκτιμούν ότι δεν θα ολοκληρώσει τη θητεία του στην καγκελαρία.
Ταυτόχρονα, το χάνει και σε διεθνές επίπεδο. Η εικόνα της ραγδαίας ανόδου ενός εξτρεμιστικού κόμματος στη χώρα που φέρει τη βαρύτατη ιστορική ευθύνη για τις θηριωδίες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου προκαλεί εύλογες ανησυχίες στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Άλλοι αυταρχικοί ηγέτες τρίβουν πιθανότατα τα χέρια τους από ικανοποίηση για την αποσταθεροποίηση που λαμβάνει χώρα. Και όσο η AfD διεκδικεί με αξιώσεις την εξουσία, το ερώτημα για το πώς και αν θα βγάλουν αντίδραση οι δημοκρατικές δυνάμεις της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης γίνεται ολοένα πιο επιτακτικό.
