Χιλιάδες άνθρωποι κατέβηκαν την Τρίτη (6/10) στους δρόμους σε ολόκληρη τη χώρα, έπειτα από δύο εβδομάδες καταλήψεων σχολείων και συγκρούσεων με την αστυνομία. Στις κινητοποιήσεις συμμετείχαν και ισχυρά συνδικάτα, με διαδηλώσεις σε δεκάδες πόλεις, μεταξύ άλλων στο Παρίσι, τη Λιλ, τη Λυών, τη Μασσαλία και την Τουλούζη.
Εκατοντάδες σχολεία και εκπαιδευτικά ιδρύματα παρέμειναν κλειστά. Οι μαθητές διαμαρτύρονται για τις πολυπληθείς τάξεις, τις ελλείψεις προσωπικού και τις ανισότητες στο εκπαιδευτικό σύστημα. «Αρκετά μεγάλοι για να δεχόμαστε δακρυγόνα, αλλά όχι για να διαδηλώνουμε», έγραφε ένα πλακάτ στη Λιλ, ενώ στο Παρίσι άλλο μήνυμα χαρακτήριζε τους νέους «μια απογοητευμένη γενιά».
Οι κινητοποιήσεις ενισχύονται καθώς συναντούν τη γενικότερη λαϊκή δυσαρέσκεια για τις περικοπές στις δημόσιες δαπάνες και τις αυξήσεις των τιμών. Στο επίκεντρο βρίσκεται η προσπάθεια της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει το τεράστιο δημόσιο χρέος και το δημοσιονομικό έλλειμμα.
Η συγκυρία είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς η κοινωνική αναταραχή εκδηλώνεται λίγους μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές του 2027, οι οποίες θα καθορίσουν τον διάδοχο του Εμανουέλ Μακρόν και, σε μεγάλο βαθμό, την πολιτική κατεύθυνση της Γαλλίας.
Το κίνημα ξεκίνησε στα τέλη Σεπτεμβρίου, από διαμαρτυρία υπέρ απεργών εκπαιδευτικών σε σχολείο στα προάστια του Παρισιού, και γρήγορα εξαπλώθηκε σε λαϊκές και υποβαθμισμένες περιοχές. Στη συνέχεια επεκτάθηκε σε λύκεια σε ολόκληρη τη χώρα, με τη συμμετοχή συνδικάτων, εργαζομένων στις μεταφορές και αγροτών που αντιδρούν στις περικοπές και σε κυβερνητικές πολιτικές.
Το συνδικάτο CGT υποστηρίζει ότι οι σημερινοί μαθητές και φοιτητές είναι οι αυριανοί εργαζόμενοι και δεν πρέπει να πληρώσουν το τίμημα των πολιτικών λιτότητας.
Οι περισσότερες κινητοποιήσεις παραμένουν ειρηνικές, ωστόσο σε αρκετές περιπτώσεις σημειώθηκαν επεισόδια, με διαδηλωτές να πυρπολούν κάδους και οδοφράγματα και να εκτοξεύουν πυροτεχνήματα, ενώ η αστυνομία απαντά με δακρυγόνα. Περισσότεροι από 5.000 άνθρωποι έχουν προσαχθεί ή συλληφθεί, στην πλειονότητά τους ανήλικοι, σύμφωνα με τον υπουργό Εσωτερικών. Εκατοντάδες μαθητές, εκπαιδευτικοί και αστυνομικοί έχουν τραυματιστεί.
Όπως επισημαίνει η Washington Post, οι κινητοποιήσεις θυμίζουν σε αρκετούς τα «Κίτρινα Γιλέκα», το κίνημα που συγκλόνισε τη Γαλλία από το 2018 έως το 2020. Εκείνες οι διαμαρτυρίες ξεκίνησαν με αφορμή έναν φόρο στα καύσιμα, αλλά εξελίχθηκαν σε ευρύτερη εξέγερση κατά των κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων.
Την Τρίτη, οι οργανώσεις των μαθητών εκτίμησαν ότι περίπου 450.000 άνθρωποι συμμετείχαν στις διαδηλώσεις, ενώ το υπουργείο Εσωτερικών υπολόγισε τον αριθμό σε περίπου 250.000. Στις κινητοποιήσεις συμμετείχαν επίσης γονείς και εκπαιδευτικοί.
Η κυβέρνηση επιχειρεί να αποκλιμακώσει την ένταση. Ο υπουργός Παιδείας ανακοίνωσε ότι τουλάχιστον 24 σχολεία υπέστησαν βανδαλισμούς ή πυρπολήθηκαν, ενώ ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί υποσχέθηκε περισσότερες προσλήψεις εκπαιδευτικών και παρεμβάσεις σε σχολικά κτίρια που βρίσκονται σε κακή κατάσταση. Τα μαθήματα στα λύκεια ανεστάλησαν προσωρινά ώστε να πραγματοποιηθούν διαβουλεύσεις με τους μαθητές.
Μια κρίσιμη πολιτική και οικονομική συγκυρία
Οι κινητοποιήσεις συμπίπτουν με μια περίοδο έντονης πολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας. Η Μαρίν Λεπέν, ηγέτιδα της ακροδεξιάς Εθνικής Συσπείρωσης, προηγείται στις δημοσκοπήσεις ενόψει των προεδρικών εκλογών.
Παράλληλα, οι αγορές πιέζουν τη Γαλλία. Η απόδοση του 10ετούς γαλλικού ομολόγου πλησίασε το 5%, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2002, αυξάνοντας το κόστος εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους.
Η κυβέρνηση προσπαθεί να περάσει τον προϋπολογισμό του 2027, ο οποίος προβλέπει περιορισμό ορισμένων κοινωνικών δαπανών, αλλαγές στο συνταξιοδοτικό, πάγωμα των μισθών στον δημόσιο τομέα και περιορισμό των δαπανών υγείας. Το σχέδιο αντιμετωπίζει αντιδράσεις σε ένα κατακερματισμένο Κοινοβούλιο.
Η Λεπέν παρουσίασε παράλληλα τις δικές της δημοσιονομικές προτάσεις, μεταξύ των οποίων και τη μείωση της γαλλικής συνεισφοράς στον κοινό προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι πολιτικές δυνάμεις προσπαθούν να αξιοποιήσουν τις διαδηλώσεις. Η Λεπέν και κυβερνητικοί αξιωματούχοι κατηγορούν την αριστερή «Ανυπότακτη Γαλλία» του Ζαν-Λικ Μελανσόν ότι υποκινεί την ένταση, ενώ ο ίδιος στηρίζει τις κινητοποιήσεις και επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση του ενόψει των εκλογών.
Παράλληλα, στις ΗΠΑ και τη Βρετανία, ακροδεξιοί σχολιαστές επιχείρησαν να παρουσιάσουν τις γαλλικές κινητοποιήσεις ως αποτέλεσμα μεταναστευτικής ή φυλετικής σύγκρουσης, χρησιμοποιώντας ακόμη και άσχετες εικόνες. Ο Ντόναλντ Τραμπ απέδωσε επίσης τις ταραχές στη «μαζική μετανάστευση εκτός ελέγχου», παρότι το μεταναστευτικό δεν αποτελεί μέρος των βασικών αιτημάτων των διαδηλωτών ούτε βρίσκεται στο επίκεντρο της κυβερνητικής αντίδρασης.
