Αναλυτικότερα, στο Ανώτερο Περιφερειακό Δικαστήριο του Αμβούργου δικάζεται ένας Ουκρανός υπήκοος, ο οποίος συνελήφθη στην Ιταλία το 2025 και εκδόθηκε στη Γερμανία τον Νοέμβριο του ίδιου έτους. Πρόκειται για τον Serhii K., πρώην αξιωματικό των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, τον οποίο οι γερμανικές εισαγγελικές αρχές θεωρούν πιθανό επικεφαλής της επιχείρησης. Ο ίδιος κατηγορείται ότι ηγήθηκε ομάδας που φέρεται να τοποθέτησε εκρηκτικούς μηχανισμούς στους αγωγούς.
Οι κατηγορίες
Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, ο κατηγορούμενος φέρεται να σχεδίασε και να εκτέλεσε την επιχείρηση από κοινού με άλλα μέλη των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων. Οι γερμανικές αρχές τού αποδίδουν, μεταξύ άλλων, το έγκλημα πολέμου της χρήσης απαγορευμένων μεθόδων πολέμου μέσω επίθεσης κατά μη στρατιωτικών αντικειμένων, καθώς και την πρόκληση έκρηξης, την καταστροφή κατασκευών και τη διατάραξη δημόσιων υπηρεσιών. Οι κατηγορίες δεν συνιστούν απόδειξη ενοχής, η οποία θα κριθεί στο δικαστήριο.
Ως πιθανό κίνητρο, η εισαγγελία προβάλλει την πρόθεση να διακοπεί η μεταφορά ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη και να στερηθεί η Μόσχα έσοδα που θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της στην Ουκρανία.
Η περίπλοκη αυτή υπόθεση εγείρει σημαντικά νομικά ερωτήματα. Η ανατίναξη των αγωγών εξετάζεται υπό το πρίσμα του διεθνούς δικαίου, καθώς η κατηγορία περί εγκλήματος πολέμου συνδέεται με τον ισχυρισμό ότι η επίθεση στράφηκε κατά μη στρατιωτικών αντικειμένων. Το γεγονός ότι δεν αναφέρθηκαν ανθρώπινοι θάνατοι από τις εκρήξεις δεν αποκλείει αυτομάτως τον χαρακτηρισμό μιας πράξης ως εγκλήματος πολέμου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το ενδεχόμενο να προκύψουν στοιχεία για την εμπλοκή ουκρανικών κρατικών υπηρεσιών ή ανώτερων αξιωματούχων. Η φερόμενη συμμετοχή Ουκρανών υπηκόων δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι η επιχείρηση οργανώθηκε ή εγκρίθηκε από την ουκρανική κυβέρνηση. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει αρνηθεί την εμπλοκή της χώρας του.
Σουηδία και Δανία δεν προχώρησαν σε δίκες – Η σκληρή γραμμή των Πολωνών
Η υπόθεση αναδεικνύει, παράλληλα, τις διαφορετικές προσεγγίσεις των ευρωπαϊκών χωρών απέναντι στην ανατίναξη των αγωγών. Οι εκρήξεις σημειώθηκαν κοντά στο νησί Μπόρνχολμ, στη Βαλτική, στις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες της Δανίας και της Σουηδίας. Η Δανία ανακοίνωσε τον Φεβρουάριο του 2024 ότι έκλεισε την ποινική της έρευνα, ενώ η Σουηδία είχε προηγουμένως διακόψει τη δική της, κρίνοντας ότι δεν είχε δικαιοδοσία να προχωρήσει περαιτέρω. Η γερμανική έρευνα, αντίθετα, οδήγησε στην άσκηση κατηγοριών και στη σημερινή δίκη.
Η πολωνική στάση είναι ακόμη πιο χαρακτηριστική. Τον Οκτώβριο του 2025, ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ είχε δηλώσει ότι δεν ήταν προς το συμφέρον της χώρας του να εκδώσει στη Γερμανία έναν από τους υπόπτους, υποστηρίζοντας ότι το πραγματικό πρόβλημα για την Ευρώπη ήταν η κατασκευή του Nord Stream 2. Ο υπουργός Εξωτερικών Ράντοσλαβ Σικόρσκι είχε, από την πλευρά του, υποστηρίξει δημοσίως ότι η προσβολή της δυνατότητας ενός επιτιθέμενου να χρηματοδοτεί τον πόλεμό του μπορεί να ενταχθεί στο πλαίσιο της αυτοάμυνας. Αντίστοιχα, το πολωνικό Γραφείο Εθνικής Ασφάλειας είχε εκφράσει τη θέση ότι είναι προς το ζωτικό συμφέρον της Πολωνίας να μην καταλογιστεί ευθύνη στους φερόμενους δράστες.
Ο ρωσικός παράγοντας
Υπενθυμίζεται ότι αμέσως μετά τις εκρήξεις, τον Σεπτέμβριο του 2022, υπήρχαν υποψίες για πιθανή ρωσική εμπλοκή. Η Ρωσία είχε ήδη διακόψει έναν μήνα νωρίτερα τις παραδόσεις φυσικού αερίου μέσω του Nord Stream 1 από την 1η Σεπτεμβρίου 2022, ενώ ο Nord Stream 2 δεν είχε τεθεί ποτέ σε εμπορική λειτουργία. Οι πρώτες εκτιμήσεις για τα κίνητρα της Μόσχας συνδέονταν, μεταξύ άλλων, με το ενδεχόμενο αποφυγής μελλοντικών αποζημιώσεων. Ωστόσο, οι μεταγενέστερες έρευνες έστρεψαν την προσοχή των γερμανικών αρχών προς πιθανή ουκρανική εμπλοκή.
Σημαντική είναι και η διάσταση των οικονομικών ζημιών. Πρόσφατα, το Ανώτερο Περιφερειακό Δικαστήριο του Αμβούργου απέρριψε την αίτηση της Nord Stream AG και της Nord Stream 2 AG να συμμετάσχουν στη δίκη ως υποστηρίζουσες κατηγορούσες πλευρές. Οι δύο εταιρείες είχαν επικαλεστεί το μέγεθος της οικονομικής ζημίας που υπέστησαν από την καταστροφή των αγωγών. Το δικαστήριο έκρινε, ωστόσο, ότι δεν είναι αρμόδιο για τη διερεύνηση του συγκεκριμένου ζητήματος.
Η απόφαση έχει, ωστόσο, και μια ευρύτερη διάσταση. Οι εταιρείες συνδέονται ιδιοκτησιακά με τη ρωσική Gazprom, ενώ πριν από την απόφαση είχαν δημοσιευτεί αναφορές στον γερμανικό Τύπο για ανησυχίες της υπεράσπισης ότι η πρόσβαση των εταιρειών στη δικογραφία θα μπορούσε να διευκολύνει τη μεταφορά ευαίσθητων πληροφοριών προς τη ρωσική πλευρά. Σε κάθε περίπτωση όμως, δεν προκύπτει από την επίσημη αιτιολογία ότι το δικαστήριο απέρριψε τη συμμετοχή των εταιρειών ειδικά για να αποτρέψει μια τέτοια εξέλιξη.
