Όπως μεταδίδει το Reuters, αυτές είναι οι οι πέντε βασικές οικονομικές προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει ο επανεκλεγείς πρόεδρος της μεγαλύτερης οικονομίας της Λατινικής Αμερικής.

1. Εκτίναξη του δημόσιου χρέους

Υπενθυμίζεται ότι το δημόσιο χρέος της Βραζιλίας έχει αυξηθεί κατά περισσότερες από 10 ποσοστιαίες μονάδες κατά τη διάρκεια της τρέχουσας θητείας του Λούλα, ξεπερνώντας το 82% του ΑΕΠ και αυξάνοντας το κόστος δανεισμού.

Βασική αιτία είναι η πολυετής αύξηση των υποχρεωτικών κρατικών δαπανών, η οποία έχει περιορίσει σε λιγότερο από το 8% το περιθώριο προσαρμογής του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού.

Εν προκειμένω, σύμφωνα με το Reuters, ο Λούλα έχει στείλει αντιφατικά μηνύματα για τη δημοσιονομική πολιτική. Κατά καιρούς έχει απορρίψει τις ανησυχίες για το χρέος ως «ανοησίες», υποστηρίζοντας παράλληλα ότι η ισχυρή οικονομική ανάπτυξη θα επιλύσει το πρόβλημα.

Η ομάδα του έχει δεσμευτεί να διατηρήσει τους ισχύοντες δημοσιονομικούς κανόνες, οι οποίοι θέτουν ανώτατα όρια στην αύξηση των δαπανών και καθορίζουν στόχους για το πρωτογενές δημοσιονομικό αποτέλεσμα —δηλαδή τη διαφορά μεταξύ εσόδων και δαπανών, εξαιρουμένων των τόκων του δημόσιου χρέους—, ενώ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι οι κανόνες ενδέχεται να γίνουν αυστηρότεροι.

Η επίτευξη αυτών των στόχων θα είναι δυσκολότερη, καθώς ο Λούλα έχει δεσμευτεί να αυξάνει τον κατώτατο μισθό με ρυθμό ταχύτερο από τον πληθωρισμό, κάτι που συνεπάγεται επίσης υψηλότερο κόστος για τις συντάξεις. Παράλληλα, έχει ήδη αυξήσει τα κοινωνικά επιδόματα και έχει υποσχεθεί νέες δαπάνες.

2. Υψηλά επιτόκια και επίμονος πληθωρισμός

Παρά το γεγονός ότι τα επιτόκια βρίσκονται στο 13,75%, ο ετήσιος πληθωρισμός στη Βραζιλία παραμένει στο 4,6%, πάνω δηλαδή από το εύρος ανοχής της κεντρικής τράπεζας, το οποίο κυμαίνεται από 1,5% έως 4,5%.

Σε αυτό το φόντο, η κεντρική τράπεζα προχώρησε τον περασμένο μήνα στην πέμπτη διαδοχική μείωση των επιτοκίων, καθώς αυξάνονταν οι ενδείξεις επιβράδυνσης της οικονομίας. Ωστόσο, οι αγορές εκτιμούν ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει πάνω από τον επίσημο στόχο του 3% έως και το 2029.

Το πρόγραμμα του Λούλα προβλέπει χαμηλότερα επιτόκια μέσω της δημοσιονομικής πειθαρχίας, χωρίς περικοπές στα κοινωνικά προγράμματα. Οι περισσότεροι οικονομολόγοι, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι τα επιτόκια θα μπορούσαν να μειωθούν ταχύτερα μόνο εάν η Βραζιλία περιορίσει τις δαπάνες της. Παραμένει, συνεπώς, ασαφές πώς θα καταφέρει ο πρόεδρος να συνδυάσει αυτούς τους δύο στόχους.

3. Υπερχρεωμένα νοικοκυριά και επιχειρήσεις

Σύμφωνα με το πιστωτικό γραφείο Serasa, ένας αριθμός-ρεκόρ σχεδόν 84 εκατομμυρίων Βραζιλιάνων και 9,3 εκατομμυρίων επιχειρήσεων έχουν καθυστερήσει τις πληρωμές των οφειλών τους, καθώς τα υψηλά επιτόκια επιβαρύνουν ολοένα περισσότερο τους δανειολήπτες.

Επισημαίνεται ότι η συγκεκριμένη κατάσταση έχει ενισχύσει τη δυσαρέσκεια των πολιτών, παρά τους θετικούς οικονομικούς δείκτες, όπως η ανεργία που βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα και η αύξηση των μισθών με ρυθμό ταχύτερο από τον πληθωρισμό.

Σε αυτό το πλαίσιο λοιπόν, ο Λούλα σχεδιάζει ένα νέο πρόγραμμα ελάφρυνσης του χρέους. Αυτή τη φορά, προβλέπεται η αγορά από τις τράπεζες προβληματικών δανείων νοικοκυριών με έκπτωση, ενώ παράλληλα προωθείται η διαγραφή φορολογικών οφειλών για ορισμένους ιδιοκτήτες μικρών επιχειρήσεων. Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι τέτοιου είδους μέτρα προσφέρουν μόνο προσωρινή ανακούφιση.

Η κυβέρνηση έχει επίσης συζητήσει με την κεντρική τράπεζα τρόπους περιορισμού της εκτεταμένης χρήσης εύκολης αλλά ακριβής πίστωσης, όπως οι πιστωτικές κάρτες και τα καταναλωτικά δάνεια χωρίς εξασφαλίσεις. Ωστόσο, δεν έχει παρουσιάσει ακόμη συγκεκριμένες προτάσεις.

4. Περιορισμένα πολιτικά περιθώρια για μεταρρυθμίσεις

Ο Λούλα αναμένεται να δυσκολευτεί να προωθήσει την οικονομική του ατζέντα στο Κογκρέσο, καθώς οι ψηφοφόροι εξέλεξαν το πιο
συντηρητικό νομοθετικό σώμα από την αποκατάσταση της δημοκρατίας στη Βραζιλία, τη δεκαετία του 1980.

Παρότι ο πρόεδρος επικράτησε στον δεύτερο γύρο της Κυριακής έναντι του ακροδεξιού γερουσιαστή Φλάβιο Μπολσονάρου, το Φιλελεύθερο Κόμμα του αντιπάλου του και οι σύμμαχοί του αναμένεται να ελέγχουν και τα δύο σώματα του Κογκρέσου.

Συνεργάτες του Λούλα έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι θα συνεχίσει να επιδιώκει τον περιορισμό των φοροαπαλλαγών. Ωστόσο, οι βουλευτές έχουν επανειλημμένα αντιταχθεί σε μέτρα που αυξάνουν την πραγματική φορολογική επιβάρυνση.

Κατά τη διάρκεια της τρέχουσας θητείας του, ο Λούλα δυσκολεύτηκε να προτείνει υποψηφίους και να εξασφαλίσει την έγκριση της Γερουσίας για τον διορισμό τους σε σημαντικούς θεσμούς, μεταξύ των οποίων το Ανώτατο Δικαστήριο, η κεντρική τράπεζα, η εποπτική αρχή της κεφαλαιαγοράς και η αρχή ανταγωνισμού. Με τη μετατόπιση του Κογκρέσου προς τα δεξιά, η διαδικασία αυτή αναμένεται να γίνει ακόμη δυσκολότερη.

5. Αβεβαιότητες και για τη φορολογική μεταρρύθμιση

Το 2023, ο Λούλα εξασφάλισε την έγκριση του Κογκρέσου για μια ευρείας κλίμακας αναμόρφωση της φορολογίας κατανάλωσης στη Βραζιλία. Ο νέος φόρος προστιθέμενης αξίας αναμένεται να τεθεί σε ισχύ τον Ιανουάριο.

Με λιγότερους από τρεις μήνες να απομένουν μέχρι την εφαρμογή του, η κυβέρνηση δεν έχει ακόμη ανακοινώσει τον πραγματικό φορολογικό συντελεστή. Ανεξάρτητοι αναλυτές εκτιμούν ότι θα διαμορφωθεί κοντά στο 28%.

Φοβούμενη πιθανές αντιδράσεις κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, η κυβέρνηση έχει επίσης καθυστερήσει να καταθέσει στο Κογκρέσο νομοσχέδιο για τη ρύθμιση ενός νέου φόρου σε προϊόντα που θεωρούνται επιβλαβή για την υγεία ή το περιβάλλον, όπως τα τσιγάρα και τα αλκοολούχα ποτά.

Η καθυστέρηση αυτή ενδέχεται να μεταθέσει χρονικά τα έσοδα από τον συγκεκριμένο φόρο και έχει ενισχύσει την κριτική για τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση διαχειρίζεται τη φορολογική πολιτική.