Εντούτοις, η στρατιωτική απάντηση του Ισραήλ, οι εικόνες απελπισίας από τη Γάζα και η ανθρωπιστική καταστροφή που ακολούθησε, οδήγησαν στην ενίσχυση της διπλωματικής απομόνωσης της χώρας και της κυβέρνησής της. Ένα από τα στοιχήματα που θα κληθεί να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε ισραηλινή κυβέρνηση προκύψει μετά τις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου είναι να αναστρέψει αυτή την πορεία.
Η προειδοποίηση Μπάιντεν που δεν εισακούστηκε
Αυτόν ακριβώς τον κίνδυνο, της διεθνούς κατακραυγής και της απομόνωσης, είχε επισημάνει ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, κατά τη διάρκεια της θητείας του οποίου πραγματοποιήθηκε η επίθεση της 7ης Οκτωβρίου. Ο Μπάιντεν επισκέφθηκε το Ισραήλ στις 18 Οκτωβρίου του 2023, μόλις έντεκα ημέρες μετά το τρομοκρατικό χτύπημα. Κατά τη διάρκεια της σύντομης παρουσίας του στη χώρα, τόνισε ότι ο ίδιος και πολλοί Αμερικανοί κατανοούν «το σοκ, τον πόνο και την οργή» των Ισραηλινών.
Στη συνέχεια, ωστόσο, απηύθυνε μια σαφή προειδοποίηση: «Η δικαιοσύνη πρέπει να αποδοθεί. Αλλά θέλω να σας προειδοποιήσω για κάτι: όσο αισθάνεστε αυτή την οργή, μην αφήσετε να σας κυριεύσει. Μετά την 11η Σεπτεμβρίου, ήμασταν εξοργισμένοι στις ΗΠΑ. Ενώ επιδιώξαμε τη δικαιοσύνη κάναμε και λάθη».
Ο Αμερικανός πρόεδρος εκτίμησε πιθανότατα ότι η αναφορά στα λάθη των ΗΠΑ στον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας» θα είχε απήχηση στους Ισραηλινούς. Παράλληλα, επιχειρούσε εμμέσως να αποτρέψει μια ευρύτερη κλιμάκωση της σύρραξης, καθώς μια παρατεταμένη αντιπαράθεση του Ισραήλ με τη Χαμάς ή και τη Χεζμπολάχ, θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε σύγκρουση με το Ιράν.
Όπως αποδείχθηκε στη συνέχεια, όμως, η προειδοποίησή του Μπάιντεν δεν απέτρεψε την κλιμάκωση.
Το τίμημα του πολέμου
Ο Νετανιάχου, με τη στήριξη των ακροδεξιών συμμάχων του, εξαπέλυσε ευρείας κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση στη Γάζα, με αποτέλεσμα την ισοπέδωση μεγάλου μέρους του θύλακα και τον θάνατο δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων, μεταξύ των οποίων γυναίκες και παιδιά. Παράλληλα, καλλιεργήθηκε η εντύπωση ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός φόρεσε τη στολή του… στρατάρχη, επιδιώκοντας να συσπειρώσει την αντιπολίτευση και την ισραηλινή κοινωνία γύρω από την κυβέρνηση και να καλύψει τα νώτα του για τις επιλογές του. Υπενθυμίζεται ότι, πριν από την 7η Οκτωβρίου, το Ισραήλ βρισκόταν ήδη σε αναβρασμό εξαιτίας της πρόθεσης του Νετανιάχου να προωθήσει δικαστικές μεταρρυθμίσεις που θα περιόριζαν την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.
Το αποτέλεσμα; Το Ισραήλ βρίσκεται αντιμέτωπο με αυξανόμενη διεθνή κριτική και διπλωματική πίεση. Το 2024, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο εξέδωσε εντάλματα σύλληψης για τον Νετανιάχου και τον τότε υπουργό Άμυνας Γιοάβ Γκάλαντ, για φερόμενα εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Παράλληλα, το Ισραήλ βρίσκεται αντιμέτωπο με κατηγορία γενοκτονίας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, στο πλαίσιο της προσφυγής της Νότιας Αφρικής. Η υπόθεση παραμένει σε εξέλιξη, ενώ η Ανεξάρτητη Διεθνής Εξεταστική Επιτροπή του ΟΗΕ κατέληξε το 2025 στο συμπέρασμα ότι διαπράχθηκε γενοκτονία στη Γάζα, ένα πόρισμα που το Ισραήλ απορρίπτει.
Την ίδια στιγμή, μια σειρά κρατών, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και ο Καναδάς, προχώρησαν στην επίσημη αναγνώριση του παλαιστινιακού κράτους. Πρόκειται για μια εξέλιξη που, πριν από λίγα χρόνια, θα ήταν δύσκολο να φανταστεί κανείς υπό τις σημερινές συνθήκες. Χαρακτηριστική της διεθνούς αποδοκιμασίας που αντιμετωπίζει ο Νετανιάχου ήταν, επίσης, η αποχώρηση αντιπροσωπειών από την αίθουσα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ κατά την ομιλία του, τον Σεπτέμβριο του 2026.
Ο Νετανιάχου και οι Αμερικανοί πρόεδροι
Είναι, πάντως, χαρακτηριστικό ότι οι επιλογές του Νετανιάχου προκάλεσαν τριγμούς ακόμη και στις σχέσεις με τις ΗΠΑ του Τζο Μπάιντεν, τον ισχυρότερο σύμμαχο του Ισραήλ. Όπως περιγράφει ο διακεκριμένος Αμερικανός δημοσιογράφος Μπομπ Γούντγουορντ στο βιβλίο του War, η καχυποψία του Μπάιντεν απέναντι στον Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε ενταθεί με την πάροδο των ετών, φτάνοντας την άνοιξη του 2024 σε ιδιαίτερα οξείς χαρακτηρισμούς. Ο πρώην πρόεδρος φέρεται να κατηγορούσε τον Ισραηλινό πρωθυπουργό ότι ενδιαφερόταν αποκλειστικά για την «πάρτη» του και ότι με τη στάση του συνέβαλε στη συνέχιση της αιματοχυσίας στην περιοχή.
Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο άλλαξε, ωστόσο, τα δεδομένα, καθώς ο Ρεπουμπλικανός έδωσε προτεραιότητα στα σχέδια για τη «Ριβιέρα της Γάζας», επιδεικνύοντας ελάχιστο ενδιαφέρον για την άθλια ανθρωπιστική κατάσταση στην περιοχή.
Παράλληλα, η απόφαση της κυβέρνησής του να εμπλέξει άμεσα τις ΗΠΑ στη σύγκρουση με το Ιράν δημιούργησε μια νέα πραγματικότητα, με τον Αμερικανό πρόεδρο να ακολουθεί τελικά μια πορεία στρατιωτικής εμπλοκής την οποία ο Μπάιντεν είχε αποφύγει.
Είναι επίσης αξιοσημείωτο το γεγονός ότι η αμερικανική κυβέρνηση δεν φαίνεται να ακολουθεί σύσσωμη την ίδια γραμμή απέναντι στον Νετανιάχου. Ενδεικτική είναι η στάση του κατά τ’ άλλα λαλίστατου αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος έχει εκφράσει επιφυλάξεις για τη συνέχιση του πολέμου με το Ιράν. Ενόψει των ισραηλινών εκλογών της Τρίτης, 27 Οκτωβρίου, η απόφασή του να μην εκφράσει δημόσια την υποστήριξή του προς τον Νετανιάχου, σε αντίθεση με τον Τραμπ, έχει τη σημασία της.
Η επόμενη μέρα
Σε κάθε περίπτωση, η επόμενη ισραηλινή κυβέρνηση θα χρειαστεί να καταβάλει μεγάλη προσπάθεια για να αποκαταστήσει – στον βαθμό που αυτό είναι εφικτό – την εικόνα της χώρας στον κόσμο. Θα χρειαστεί, για παράδειγμα, να διευκολύνει την εφαρμογή των επόμενων φάσεων της εκεχειρίας στη Γάζα, να περιορίσει την επέκταση παράνομων φυλακίων, να λάβει μέτρα κατά της βίας των εποίκων στη Δυτική Όχθη και να αποφύγει ενέργειες που αποδυναμώνουν περαιτέρω την Παλαιστινιακή Αρχή. Η αντιμετώπιση της βίας των Ισραηλινών εποίκων στη Δυτική Όχθη θα είναι επίσης κρίσιμη, εφόσον η χώρα επιδιώξει να ανακτήσει μέρος της διεθνούς αξιοπιστίας της.
Ένα, πάντως, παραμένει σαφές: οι πολεμικές επιχειρήσεις του Νετανιάχου δεν έχουν οδηγήσει σε μια βιώσιμη λύση για την ασφάλεια του Ισραήλ. Αντίθετα, έχουν βαθύνει την έχθρα με τους Παλαιστινίους και έχουν αποσταθεροποιήσει την ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, ενώ η προοπτική της λύσης των δύο κρατών παραμένει στην καλύτερη περίπτωση όνειρο θερινής νυκτός…
