Η συγκεκριμένη πρόταση θα μπορούσε να αποτελέσει εναλλακτική λύση στις διαφωνίες που έχουν ανακύψει γύρω από την επιβολή νέων ευρωπαϊκών φόρων, οι οποίοι εντάσσονται στην κατηγορία των λεγόμενων «ίδιων πόρων» της Ένωσης. Το ζήτημα αποτελεί ένα από τα βασικά εμπόδια στις διαπραγματεύσεις για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό, η τελευταία πρόταση για τον οποίο ανέρχεται σε 1,82 τρισ. ευρώ.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, επιδιώκει να εξασφαλίσει τη συμφωνία των κρατών-μελών για τη δημιουργία νέων πηγών εσόδων, ώστε να περιοριστεί η ανάγκη αύξησης των εθνικών συνεισφορών. Στόχος του είναι να υπάρξει συμφωνία έως το τέλος του έτους, αν και οι πολιτικές εξελίξεις και οι επερχόμενες εκλογικές αναμετρήσεις στην Πολωνία, τη Γαλλία και την Ιταλία ενδέχεται να περιπλέξουν περαιτέρω τις συνομιλίες.
Έπειτα από περισσότερο από έναν χρόνο διαβουλεύσεων, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν έχουν καταλήξει σε συμφωνία για πέντε προτεινόμενους νέους φόρους, οι οποίοι, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, θα μπορούσαν να αποφέρουν συνολικά 65 δισ. ευρώ ετησίως.
Η πρόταση Μακρόν ως εναλλακτική στον φόρο CORE
Μεταξύ των προτάσεων που έχουν προκαλέσει αντιδράσεις βρίσκεται ο εταιρικός φόρος CORE, ο οποίος προβλέπει την επιβολή εφάπαξ επιβάρυνσης σε επιχειρήσεις με έσοδα άνω των 100 εκατ. ευρώ. Η Γερμανία συγκαταλέγεται στις χώρες που αντιτίθενται έντονα στην πρόταση.
Σύμφωνα με δύο από τους διπλωμάτες που επικαλείται το POLITICO, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν πρότεινε, κατά τη σύνοδο κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών τον Οκτώβριο, να εξεταστεί η μεταφορά μέρους των εσόδων από τη φορολόγηση των πολυεθνικών στον κοινό προϋπολογισμό της ΕΕ. Οι πηγές μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας, λόγω της ευαισθησίας των υπό συζήτηση σχεδίων.
Οι υποστηρικτές της ιδέας εκτιμούν ότι θα μπορούσε να συγκεντρώσει μεγαλύτερη πολιτική στήριξη από τον CORE, καθώς τα έσοδα θα συνδέονται με την κερδοφορία των επιχειρήσεων και όχι με τον συνολικό κύκλο εργασιών τους.
Ο Πασκάλ Σεντ-Αμάνς, πρώην αξιωματούχος του ΟΟΣΑ και ένας από τους αρχιτέκτονες της διεθνούς φορολογικής συμφωνίας, υποστήριξε ότι υπάρχει ουσιαστική διαφορά μεταξύ της φορολόγησης των εταιρικών κερδών και μιας επιβάρυνσης που δεν διαφοροποιείται ανάλογα με την κερδοφορία.
Τι προβλέπει ο παγκόσμιος ελάχιστος εταιρικός φόρος
Η διεθνής συμφωνία που επιτεύχθηκε το 2021 υπό την αιγίδα του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) προβλέπει ελάχιστο πραγματικό συντελεστή εταιρικής φορολόγησης 15% για μεγάλους πολυεθνικούς ομίλους με ετήσια έσοδα άνω των 750 εκατ. ευρώ.
Βασικός στόχος της συμφωνίας είναι ο περιορισμός του φορολογικού ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών, τα οποία συχνά μειώνουν τους εταιρικούς συντελεστές προκειμένου να προσελκύσουν επενδύσεις και δραστηριότητες μεγάλων πολυεθνικών επιχειρήσεων.
Στο πλαίσιο των κανόνων, προβλέπεται η δυνατότητα επιβολής συμπληρωματικού φόρου όταν η πραγματική φορολόγηση ενός ομίλου σε συγκεκριμένη δικαιοδοσία υπολείπεται του ελάχιστου ορίου. Τα έσοδα αυτά εισπράττονται σήμερα από τα εθνικά κράτη.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξασφάλισαν εξαίρεση από την εφαρμογή των διεθνών κανόνων, έπειτα από συμφωνία με την οποία το αμερικανικό φορολογικό πλαίσιο αναγνωρίστηκε ως ισοδύναμο με το σύστημα του ΟΟΣΑ.
Η συζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο επικεντρώνεται πλέον στο κατά πόσο ένα μέρος των εσόδων από τον συμπληρωματικό φόρο θα μπορούσε να μεταφερθεί στον προϋπολογισμό της ΕΕ, αντί να παραμένει αποκλειστικά στα εθνικά ταμεία.
Ιρλανδία και Ολλανδία μεταξύ των χωρών που επηρεάζονται
Μια τέτοια αλλαγή θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις σε κράτη όπως η Ιρλανδία και η Ολλανδία, οι οποίες εφαρμόζουν σχετικά χαμηλούς εταιρικούς φορολογικούς συντελεστές και εισπράττουν σημαντικά έσοδα από μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Bloomberg, η ολλανδική κυβέρνηση εισέπραξε 449 εκατ. ευρώ το 2026 από φορολογικές δηλώσεις που συνδέονται με τον παγκόσμιο ελάχιστο εταιρικό φόρο.
Ο Σεντ-Αμάνς υποστήριξε ότι τα σχετικά έσοδα θα μπορούσαν να αποτελέσουν νέο ίδιο πόρο της ΕΕ, επισημαίνοντας ότι, παρότι οι φορολογικές δραστηριότητες των πολυεθνικών μπορεί να καταγράφονται σε ένα κράτος-μέλος, οι επιχειρήσεις εξυπηρετούν αγορές σε ολόκληρη την Ένωση.
Όπως ανέφερε, οι δραστηριότητες πολυεθνικών εταιρειών που καταγράφονται φορολογικά στην Ιρλανδία συνδέονται και με τη διαχείριση των ευρωπαϊκών αγορών, στοιχείο που, κατά την άποψή του, μπορεί να στηρίξει την ιδέα της απόδοσης μέρους των εσόδων στον κοινό ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Οι επόμενες κινήσεις ενόψει της συνόδου κορυφής
Η ομάδα του Αντόνιο Κόστα και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζουν την πρόταση ενόψει των διμερών επαφών με τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών, οι οποίες αναμένεται να ξεκινήσουν την επόμενη εβδομάδα.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αναμένεται να διερευνήσει τις θέσεις των κυβερνήσεων πριν παρουσιάσει πιθανές εναλλακτικές λύσεις για τη χρηματοδότηση του επόμενου προϋπολογισμού και τη φορολόγηση των πολυεθνικών.
Οι διαβουλεύσεις αναμένεται να συνεχιστούν ενόψει της συνόδου κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών στις 26 και 27 Νοεμβρίου, με το ζήτημα των νέων ευρωπαϊκών εσόδων να παραμένει ένα από τα κρίσιμα σημεία για την επίτευξη συμφωνίας.
