Η αμερικανική πλευρά είχε αρχικά ανακοινώσει ότι στο επίκεντρο θα βρίσκονταν τα πυρηνικά και ο πόλεμος με το Ιράν, με την Ουκρανία εκτός πλάνου. Δύσκολα, βέβαια, έπειθε η ιδέα ότι η μεγαλύτερη στρατιωτική σύγκρουση σε ευρωπαϊκό έδαφος μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο θα έμενε έξω από τη συζήτηση. Στη συνέχεια, τη Δευτέρα (16/11), ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε ότι θα θέσει το Ουκρανικό στη συνάντηση με τον Σι και τον Πούτιν.
Η Ευρώπη που ψάχνεται
Την ίδια στιγμή η Ευρώπη προσπαθεί ακόμη να βρει τα πατήματά της, καθώς δυσκολεύεται να χαράξει κοινή γραμμή σε ένα τόσο ακανθώδες ζήτημα. Τους προηγούμενους μήνες είχε συζητηθεί ο ορισμός ενός Ευρωπαίου διαμεσολαβητή για τη διευθέτηση του Ουκρανικού. Μεταξύ των ονομάτων που είχαν ακουστεί κατά τη διάρκεια των προηγούμενων μηνών ήταν εκείνα του Φινλανδού προέδρου Αλεξάντερ Στουμπ, του πρώην προέδρου της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι και της πρώην καγκελαρίου της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ. Ο Πούτιν είχε προτείνει ήδη από τον Μάιο τον προκάτοχο της Μέρκελ, Γκέρχαρντ Σρέντερ, ο οποίος διατηρεί σχέσεις με ρωσικές κρατικές εταιρείες. Το Βερολίνο και άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις απέρριψαν την ιδέα με συνοπτικές διαδικασίες.
Εντέλει, την Παρασκευή (13/11), ο Κόστα ανακοίνωσε ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν σε μια ευρύτερη σύνθεση για τις συνομιλίες για το Ουκρανικό, με εκπροσώπους της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Πολωνίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και των ευρωπαϊκών θεσμών. Μεγάλη ηττημένη της εξέλιξης αυτής θεωρείται η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλλας, η οποία ουσιαστικά παρακάμφθηκε από τις πρωτεύουσες.
Το πόσο λειτουργική μπορεί να αποδειχθεί μια τόσο ευρεία σύνθεση μένει να φανεί, αν και εκφράζονται ήδη επιφυλάξεις. Σε πρόσφατη εμφάνισή του στο CNBC, εν μέσω πληροφοριών για επικείμενη συνάντηση των τριών ηγετών, ο επικεφαλής της METLEN Ευάγγελος Μυτιληναίος είχε κάνει λόγο για τον κίνδυνο μιας «νέας Γιάλτας» με την Ευρώπη στο περιθώριο. Τη Δευτέρα (16/11) επανήλθε με ανάρτησή του στο LinkedIn, με αφορμή την επιβεβαίωση της τριμερούς. «Ας ελπίσουμε και ας ευχηθούμε, εμείς οι Ευρωπαίοι, ότι η έκβαση των διαπραγματεύσεων και των συμφωνιών στη Σενζέν δεν θα αποβεί εις βάρος του κοινού ευρωπαϊκού μας εγχειρήματος», υπογράμμισε.
Θέλουν οι ΗΠΑ τους Ευρωπαίους στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων;
Αν πάντως κάτι έχει αλλάξει – τουλάχιστον κατά τα φαινόμενα – είναι ότι οι ΗΠΑ πιέζουν τη Μόσχα να δεχθεί τους Ευρωπαίους στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η στάση αυτή ενδέχεται να συνδέεται με τον ενεργότερο ρόλο που έχει αναλάβει η Ευρώπη στη στήριξη της ουκρανικής άμυνας. Η μεταφορά μεγαλύτερου μέρους του βάρους στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θέτει και ένα ερώτημα για την Ουάσιγκτον, σχετικά με το πόση πίεση μπορεί πλέον να ασκήσει η ίδια στη Μόσχα. Οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Τζάρετ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ είχαν δηλώσει ότι οι Ευρωπαίοι θα συμμετείχαν στον επόμενο γύρο. Τη Δευτέρα, ωστόσο, ο σύμβουλος του Πούτιν Γιούρι Ουσακόφ δήλωσε ότι η Μόσχα δεν έχει συμφωνήσει στη διεύρυνση του σχήματος.
Παράδοση του Ντονπμπάς στους Ρώσους με αντάλλαγμα την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ
Παρά την όποια κινητικότητα, οι διπλωματικές διεργασίες προχωρούν με βραδείς ρυθμούς. Οι συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι επαναλήφθηκαν έπειτα από εννέα μήνες και, σύμφωνα με τη Μόσχα, δεν έχει ακόμη οριστεί ημερομηνία για τον επόμενο γύρο. Σε αυτό το πλαίσιο, εντύπωση προκάλεσε το Σάββατο (14/11) η δήλωση του Ζελένσκι, ο οποίος υποστήριξε ότι οι Αμερικανοί επξεργάζονται την ιδέα να συνδέσουν την παραχώρηση του Ντονπμπάς στους Ρώσους με ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ. Ο ίδιος επανέλαβε ότι το Κίεβο δεν είναι έτοιμο να παραχωρήσει εδάφη. Η αμερικανική πλευρά δεν επιβεβαίωσε ότι τέθηκε τέτοιο ζήτημα.
Ο Εμανουέλ Μακρόν, από την πλευρά του, χαρακτήρισε σε ανάρτησή του στο Χ τον ουκρανικό στρατό τον ισχυρότερο συμβατικό στρατό στην Ευρώπη και υποστήριξε ότι η Ουκρανία έχει κομβικό ρόλο να διαδραματίσει στο ΝΑΤΟ.
Εντούτοις, η είσοδος της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ παραμένει πολιτικά δύσκολη, καθώς δεν υπάρχει ομοφωνία των συμμάχων σε αυτήν την προοτπική. Η Ρωσία, από την πλευρά της, επιμένει να λάβει εγγυήσεις ότι η Ουκρανία δεν θα ενταχθεί στη Συμμαχία. Υπενθυμίζεται ότι η Ουκρανία κατοχύρωσε την ένταξη στο ΝΑΤΟ ως στόχο στο Σύνταγμά της το 2019. Το ερώτημα που ανοίγει η δήλωση Ζελένσκι είναι αν η συζήτηση για τις εγγυήσεις ασφαλείας μπορεί να αυξήσει σταδιακά την πίεση στο Κίεβο για εδαφικές παραχωρήσεις.
Τα ανοιχτά μέτωπα της (μεταπολεμικής) Ουκρανίας
Ανοιχτό παραμένει και το ζήτημα της ανοικοδόμησης της χώρας, η οποία θα κληθεί να αντιμετωπίσει, πέρα από τα τραύματα του πολέμου, σοβαρές οικονομικές και δημογραφικές προκλήσεις. Το πώς θα χρηματοδοτηθεί η ανοικοδόμηση συνδέεται και με το πλαίσιο ασφαλείας της επόμενης ημέρας, για το οποίο μια συμφωνία παραμένει μακρινή.
Μένει, λοιπόν, να φανεί αν η Σύνοδος της Πέμπτης στη Σενζέν θα επιφυλάξει κάποια έκπληξη στο Ουκρανικό που θα αναγκάσει το Κίεβο και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να κινηθούν ταχύτερα, την ώρα που ακόμη διεκδικούν θέση στον επόμενο γύρο των διαπραγματεύσεων.






