Η προειδοποίηση διατυπώθηκε στη σύνοδο κορυφής της APEC στη Σενζέν και έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι κυβερνήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξανόμενες δημοσιονομικές ανάγκες, υψηλότερο κόστος δανεισμού και νέες πληθωριστικές πιέσεις.
Σύμφωνα με το Fiscal Monitor του ΔΝΤ, το παγκόσμιο δημόσιο χρέος διαμορφώθηκε στο 93,9% του ΑΕΠ το 2025, ενώ η προηγούμενη πρόβλεψη του Ταμείου τοποθετούσε την υπέρβαση του ορίου του 100% στο 2029. Η νέα προειδοποίηση της Γκεοργκίεβα δείχνει ότι η επιδείνωση των δημοσιονομικών συνθηκών αποκτά ακόμη μεγαλύτερη πολιτική και οικονομική σημασία.
Το τρίγωνο χρέους, πληθωρισμού και επιτοκίων
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι η αύξηση του χρέους συμπίπτει με την επιστροφή του πληθωρισμού. Η Γκεοργκίεβα εκτίμησε ότι ο παγκόσμιος πληθωρισμός θα φθάσει το 4,7% το 2026, αποδίδοντας την αναζωπύρωσή του τόσο στο ενεργειακό σοκ από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή όσο και στην αυξανόμενη ζήτηση για τεχνολογικό εξοπλισμό και υποδομές τεχνητής νοημοσύνης.
Το αποτέλεσμα είναι ένας δύσκολος συνδυασμός: οι κεντρικές τράπεζες αναγκάζονται να διατηρούν ή να αυξάνουν τα επιτόκια για να περιορίσουν τις πληθωριστικές πιέσεις, ενώ οι κυβερνήσεις πληρώνουν ολοένα περισσότερα για την εξυπηρέτηση του χρέους τους.
Το ΔΝΤ έχει ήδη καταγράψει ότι η μέση απόδοση των δεκαετών κρατικών ομολόγων των χωρών της G7 αυξήθηκε κατά περισσότερο από μία ποσοστιαία μονάδα μεταξύ Φεβρουαρίου και Σεπτεμβρίου, φθάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο σχεδόν δύο δεκαετιών.
Ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό;
Η επιβάρυνση δεν αφορά μόνο τις κυβερνήσεις. Όταν αυξάνεται το κόστος δανεισμού των κρατών, οι πιέσεις μεταφέρονται σταδιακά και στην πραγματική οικονομία, επηρεάζοντας τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων, τα στεγαστικά δάνεια, τις επενδύσεις και την κατανάλωση.
Για την Ευρώπη, το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο, καθώς οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες, η ενεργειακή ασφάλεια και η ανάγκη χρηματοδότησης της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης διεκδικούν ολοένα μεγαλύτερο δημοσιονομικό χώρο.
Η Ελλάδα, παρά τη σημαντική βελτίωση των δημοσιονομικών της μεγεθών τα τελευταία χρόνια, δεν βρίσκεται εκτός αυτής της εξίσωσης. Ένα περιβάλλον υψηλότερων επιτοκίων μπορεί να περιορίσει τα περιθώρια για νέες παροχές και επενδύσεις, ακόμη και όταν η χώρα εμφανίζει θετική δημοσιονομική πορεία.
Το νέο στοίχημα των κυβερνήσεων
Η Γκεοργκίεβα ζητά αξιόπιστα μεσοπρόθεσμα σχέδια δημοσιονομικής προσαρμογής, προκειμένου να αποκατασταθούν τα περιθώρια ασφαλείας των κρατικών προϋπολογισμών.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν οι κυβερνήσεις μπορούν να περιορίσουν τα ελλείμματα χωρίς να υπονομεύσουν την ανάπτυξη και τις κοινωνικές ισορροπίες.
Ο κόσμος δεν βρίσκεται αναγκαστικά μπροστά σε μια νέα κρίση χρέους. Βρίσκεται, όμως, μπροστά σε μια εποχή κατά την οποία το χρήμα γίνεται ακριβότερο, οι δημοσιονομικές αντοχές δοκιμάζονται και τα περιθώρια λαθών περιορίζονται δραστικά. Και αυτή μπορεί να αποδειχθεί η μεγαλύτερη οικονομική πρόκληση των επόμενων ετών.



