Οι αυξανόμενες θερμοκρασίες, τα ακραία καιρικά φαινόμενα και οι κλιματικοί παράγοντες που επηρεάζουν τις καλλιέργειες, όπως τα παράσιτα και οι μυκητιασικές ασθένειες, πλήττουν τις χώρες που παράγουν μπανάνες, όπως η Γουατεμάλα, η Κόστα Ρίκα και η Κολομβία, μειώνοντας τις αποδόσεις και καταστρέφοντας τις αγροτικές κοινότητες σε όλη την περιοχή. Ο μύκητας της μαυρής φύλλωσης και ο Fusarium tropical race 4, που επηρεάζει το έδαφος, καταστρέφουν τις φυτείες, ενώ η αλλαγή των καιρικών συνθηκών καθιστά τις καλλιέργειες ακόμα πιο ευάλωτες.
Οι μπανάνες είναι το πιο καταναλωθέν φρούτο στον κόσμο και η τέταρτη πιο σημαντική τροφή παγκοσμίως, μετά το σιτάρι, το ρύζι και το καλαμπόκι. Περίπου το 80% των μπανανών που καλλιεργούνται παγκοσμίως προορίζονται για τοπική κατανάλωση και περισσότεροι από 400 εκατομμύρια άνθρωποι εξαρτώνται από το φρούτο για το 15% έως το 27% των καθημερινών τους θερμίδων.
Η εκτίμηση είναι ότι το 80% των εξαγωγών μπανάνας που τροφοδοτούν τα σούπερ μάρκετ παγκοσμίως προέρχονται από την Κεντρική και Νότια Αμερική και την Καραϊβική – μία από τις πιο ευάλωτες περιοχές στις ακραίες καιρικές συνθήκες και τις κλιματικές καταστροφές.
Ωστόσο, η καλλιέργεια βρίσκεται υπό απειλή λόγω της ανθρώπινης κλιματικής κρίσης, η οποία απειλεί μια ζωτική πηγή τροφής και τα μέσα διαβίωσης των κοινοτήτων που έχουν συμβάλει σχεδόν καθόλου στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που προκαλούν την παγκόσμια θέρμανση.
«Η κλιματική αλλαγή σκοτώνει τις καλλιέργειές μας. Αυτό σημαίνει ότι δεν έχουμε έσοδα γιατί δεν μπορούμε να πουλήσουμε τίποτα. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι η φυτεία μου πεθαίνει. Οπότε, αυτό που συμβαίνει είναι ο θάνατος», δήλωσε η Aurelia Pop Xo, 53 ετών, καλλιεργήτρια μπανάνας στην Γουατεμάλα, στους ερευνητές της Christian Aid.
Οι μπανάνες, ειδικά η ποικιλία Καβεντίς, είναι ευαίσθητα φρούτα. Απαιτούν μια θερμοκρασία που κυμαίνεται μεταξύ 15°C και 35°C (59°F και 95°F) για να αναπτυχθούν, καθώς και ακριβή ποσότητα νερού – όχι πολύ, αλλά και όχι πολύ λίγο. Είναι επίσης ευαίσθητες σε καταιγίδες, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν την πτώση των φύλλων του φυτού της μπανάνας, κάνοντάς το πολύ πιο δύσκολο για την καλλιέργεια να φωτοσυνθέσει.
Αν και υπάρχουν εκατοντάδες ποικιλίες μπανάνας, η Καβεντίς αντιπροσωπεύει τη συντριπτική πλειονότητα των εξαγωγών, καθώς επιλέχθηκε από τα συγκροτήματα φρούτων λόγω της καλής γεύσης της, της ανθεκτικότητας και της υψηλής απόδοσης.
Αυτή η έλλειψη γενετικής ποικιλότητας καθιστά τις μπανάνες ιδιαίτερα ευάλωτες στην ταχεία αλλαγή του κλίματος.
Η κλιματική κρίση πλήττει άμεσα τις συνθήκες καλλιέργειας και συμβάλλει στην εξάπλωση μυκητιακών ασθενειών που ήδη καταστρέφουν τις καλλιέργειες και τα μέσα διαβίωσης. Ο μύκητας της μαύρης φύλλωσης μπορεί να μειώσει την ικανότητα των φυτών μπανάνας να φωτοσυνθέτουν κατά 80% και ευδοκιμεί σε υγρές συνθήκες, καθιστώντας τις μπανάνες ευάλωτες σε ακανόνιστες βροχοπτώσεις και πλημμύρες. Η αύξηση της θερμοκρασίας και οι μεταβαλλόμενα πρότυπα βροχόπτωσης επιδεινώνουν έναν άλλο μύκητα, τον Fusarium tropical race 4, ένα μικρόβιο του εδάφους που καταστρέφει ολόκληρες φυτείες καβεντίς σε όλο τον κόσμο.
Η Christian Aid καλεί τις πλούσιες χώρες που είναι οι μεγαλύτεροι ρυπαντές και ευθύνονται για την κλιματική κρίση να προχωρήσουν άμεσα σε μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα και να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους για την παροχή χρηματοδότησης ώστε να βοηθηθούν οι κοινότητες να προσαρμοστούν στην αλλαγή του κλίματος.
«Οι μπανάνες δεν είναι μόνο το πιο αγαπητό φρούτο στον κόσμο, αλλά είναι και βασική τροφή για εκατομμύρια ανθρώπους. Πρέπει να ξυπνήσουμε μπροστά στον κίνδυνο που θέτει η κλιματική αλλαγή σε αυτή τη ζωτική καλλιέργεια», δήλωσε η Osai Ojigho, διευθύντρια πολιτικής και εκστρατειών της Christian Aid. «Οι ζωές και τα μέσα διαβίωσης των ανθρώπων που δεν έχουν συμβάλει καθόλου στην κλιματική κρίση βρίσκονται ήδη υπό απειλή».
