Την απόφαση γνωστοποίησε ο Επίτροπος Οικονομίας της ΕΕ, Βάλντις Ντομπρόβσκις, επισημαίνοντας ότι τα κράτη-μέλη θα μπορούν να κατευθύνουν μέρος του διαθέσιμου δημοσιονομικού χώρου σε έργα πράσινης ενέργειας, χωρίς να παραβιάζουν τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες.
Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετές ευρωπαϊκές οικονομίες αντιμετωπίζουν αυξημένες ενεργειακές πιέσεις, μετά τις αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας και τις επιπτώσεις των γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, οι κυβερνήσεις θα μπορούν να αξιοποιήσουν έως και το 0,3% του ΑΕΠ ετησίως κατά τα έτη 2026, 2027 ή 2028, με ανώτατο συνολικό όριο το 0,6% του ΑΕΠ για ολόκληρη την τριετία.
Η σχετική ευελιξία εντάσσεται στο ήδη εγκεκριμένο περιθώριο αύξησης αμυντικών δαπανών, το οποίο από το 2025 επιτρέπει στα κράτη-μέλη να αυξάνουν τις αμυντικές τους δαπάνες έως και κατά 1,5% του ΑΕΠ ετησίως χωρίς να ενεργοποιούνται οι διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος.
Οι επιλέξιμες δαπάνες αφορούν επενδύσεις που συμβάλλουν στην ενεργειακή αυτονομία και την πράσινη μετάβαση. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αγορά ηλεκτρικών οχημάτων, η αντικατάσταση συμβατικών συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας, η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων, καθώς και έργα αποθήκευσης ενέργειας μέσω μπαταριών.
Αντίθετα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκαθαρίζει ότι το συγκεκριμένο δημοσιονομικό περιθώριο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μέτρα που στηρίζουν την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων. Ως εκ τούτου, δεν θεωρούνται επιλέξιμες παρεμβάσεις όπως οι επιδοτήσεις καυσίμων ή οι φορολογικές ελαφρύνσεις στη βενζίνη και το πετρέλαιο.
Ο κ. Ντομπρόβσκις υπογράμμισε ότι οι χώρες θα έχουν τη δυνατότητα να συνυπολογίσουν στις σχετικές δαπάνες και μέτρα που έχουν υλοποιηθεί από τον Φεβρουάριο του τρέχοντος έτους, διευρύνοντας έτσι το πεδίο εφαρμογής της ρύθμισης.
Παράλληλα, η Κομισιόν διευκρίνισε ότι ακόμη και κράτη-μέλη που έχουν ήδη εξαντλήσει το υφιστάμενο περιθώριο για αμυντικές δαπάνες, όπως η Λιθουανία και η Εσθονία, θα μπορούν να αιτηθούν την επιπλέον ευελιξία για ενεργειακές επενδύσεις, υπό την προϋπόθεση ότι θα προηγηθεί αξιολόγηση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους τους.
Η απόφαση αποτελεί έναν συμβιβασμό μεταξύ των χωρών που ζητούσαν μεγαλύτερη δημοσιονομική χαλάρωση για την αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους και της πάγιας θέσης της Επιτροπής ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται με οριζόντιες επιδοτήσεις, αλλά με επενδύσεις που ενισχύουν τη μακροπρόθεσμη ενεργειακή ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
