• Γ.Δ.ΓΕΝ. ΔΕΙΚΤΗΣ0,000%
  • S&P 5000,000%
  • Nasdaq0,000%
  • FTSE 1000,000%
  • Nikkei 2250,000%
  • DAX0,000%
  • CAC 400,000%
  • €/$
  • €/£
  • BTC
COP31: Μεγάλο πισωγύρισμα για τον πλανήτη το «ναυάγιο» στην Αττάλεια
18:22 - 22 Νοε 2026

COP31: Μεγάλο πισωγύρισμα για τον πλανήτη το «ναυάγιο» στην Αττάλεια

Δες περισσότερα άρθρα του Reporter.gr όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Σε πλήρες αδιέξοδο κατέληξαν οι διαπραγματεύσεις της COP31 στην Αττάλεια της Τουρκίας, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλες χώρες απέρριψαν το τελικό σχέδιο συμφωνίας, το οποίο δεν περιλάμβανε καμία αναφορά στα ορυκτά καύσιμα. Έπειτα από περισσότερες από δύο εβδομάδες διαβουλεύσεων και καθυστέρηση 44 ωρών στην ολοκλήρωση της συνόδου, οι αντιπροσωπείες δεν κατάφεραν να καταλήξουν σε κοινό κείμενο, προκαλώντας σοβαρό πλήγμα στη διεθνή κλιματική διπλωματία.  

Η Τουρκία, που φιλοξένησε τη διάσκεψη, και η Αυστραλία, η οποία είχε αναλάβει τον συντονισμό των συνομιλιών, παρουσίασαν διαδοχικά σχέδια αποφάσεων, χωρίς όμως να γεφυρώσουν τις διαφορές. Κατά την καταληκτική συνεδρίαση της Κυριακής (22/11), ο πρόεδρος της COP31, Μουράτ Κουρούμ, ανακοίνωσε ότι δεν υπήρχε συναίνεση και, συνεπώς, οι αποφάσεις δεν μπορούσαν να υιοθετηθούν.

«Είναι σαφές ότι υπάρχουν μέρη σε αυτή την αίθουσα που αντιτίθενται στο συγκεκριμένο κείμενο. Αναγνωρίζουμε ότι δεν υπάρχει συναίνεση επί του εγγράφου. Επομένως, οι αποφάσεις αυτές δεν υιοθετήθηκαν», δήλωσε, αποκλείοντας παράλληλα την παρουσίαση νέου σχεδίου συμφωνίας.

Ο Αυστραλός υπουργός Κλίματος, Κρις Μπόουεν, χαρακτήρισε την έκβαση «πολύ απογοητευτική», επισημαίνοντας ότι οι διαφωνίες για τα ορυκτά καύσιμα και τη χρηματοδότηση των κλιματικών μέτρων αποτέλεσαν τα βασικά εμπόδια.

Η απουσία αναφοράς στα ορυκτά καύσιμα πυροδότησε τις αντιδράσεις

Το βασικό σημείο σύγκρουσης ήταν η πλήρης απουσία αναφοράς στον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο από την τελευταία εκδοχή του κειμένου. Τα αρχικά σχέδια περιλάμβαναν πρόβλεψη για ταχύτερη σταδιακή απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα, ωστόσο η σχετική αναφορά αφαιρέθηκε στην προσπάθεια εξασφάλισης ευρύτερης αποδοχής.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλες χώρες απέρριψαν το σχέδιο ως ανεπαρκές. Ο υπουργός Περιβάλλοντος της Γερμανίας, Κάρστεν Σνάιντερ, είχε δηλώσει ότι «είναι καλύτερα να μην υπάρξει συμφωνία παρά να υπάρξει μια κακή συμφωνία», ενώ ο Ιρλανδός υπουργός Περιβάλλοντος, Ντάραγκ Ο’Μπράιαν, ξεκαθάρισε ότι η ΕΕ δεν μπορούσε να αποδεχθεί ένα κείμενο χωρίς καμία αναφορά στα ορυκτά καύσιμα.

Σύμφωνα με παρατηρητές, η Σαουδική Αραβία και άλλες μεγάλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες άσκησαν πιέσεις για τον αποκλεισμό σχετικών δεσμεύσεων. Αντίθετα, υποστήριξαν την ενσωμάτωση προβλέψεων για την ανάπτυξη τεχνολογιών απομάκρυνσης διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα.

Η συγκεκριμένη προσέγγιση προκάλεσε αντιδράσεις, καθώς επικριτές προειδοποίησαν ότι θα μπορούσε να λειτουργήσει ως άλλοθι για τη συνέχιση της εξόρυξης πετρελαίου, με την προσδοκία ότι οι εκπομπές θα αντισταθμιστούν μελλοντικά. Οι επιστήμονες, πάντως, επισημαίνουν ότι η απομάκρυνση άνθρακα, σε συνδυασμό με δραστικές μειώσεις των εκπομπών, είναι απαραίτητη για τον περιορισμό των χειρότερων επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

Σχεδόν αναπόφευκτη η υπέρβαση του 1,5 βαθμού Κελσίου

Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε στη φετινή διάσκεψη η επίσημη παραδοχή του Προγράμματος Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών ότι η υπέρβαση του ορίου του 1,5 βαθμού Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα είναι πλέον σχεδόν αναπόφευκτη.

Το σχέδιο συμφωνίας αναγνώριζε ότι η παγκόσμια θερμοκρασία βρίσκεται σε τροχιά υπέρβασης του στόχου και επικεντρωνόταν στον περιορισμό της έκτασης και της διάρκειάς της, γνωστής ως «overshoot». Η Ευρωπαϊκή Ένωση, τα ευάλωτα νησιωτικά κράτη και οι αναπτυσσόμενες χώρες ζητούν η υπέρβαση να είναι προσωρινή, κάτι που προϋποθέτει δραστική μείωση των εκπομπών και ανάπτυξη τεχνολογιών απομάκρυνσης διοξειδίου του άνθρακα.

Η αποτυχία των συνομιλιών καταγράφεται σε μια χρονιά κατά την οποία οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης έγιναν ιδιαίτερα αισθητές, από τους ακραίους καύσωνες στην Ευρώπη έως τις πλημμύρες που συνδέονται με την τήξη παγετώνων στο Νεπάλ. Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις επισκιάστηκαν και από άλλες πιεστικές προτεραιότητες, όπως οι πολεμικές συγκρούσεις και η αυξανόμενη δυσαρέσκεια για το κόστος ζωής.

Κριτική για τη χρηματοδότηση και την απουσία ευρωπαϊκών ηγετών

Πέρα από τα ορυκτά καύσιμα, σημαντικό σημείο διαφωνίας αποτέλεσε η χρηματοδότηση των κλιματικών μέτρων. Οι αναπτυσσόμενες χώρες και τα κράτη που πλήττονται περισσότερο από την κλιματική αλλαγή ζητούν ισχυρότερη διεθνή στήριξη, ενώ ο Παγκόσμιος Βορράς και ειδικότερα η ΕΕ επικρίνονται για την απόσταση ανάμεσα στις διακηρύξεις και τις πραγματικές δεσμεύσεις τους.

Ενδεικτική της περιορισμένης πολιτικής κινητοποίησης ήταν η απουσία των ηγετών της Γερμανίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας από τη διάσκεψη. Μόνο πέντε από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ —η Φινλανδία, η Μάλτα, η Αυστρία, η Σλοβενία και η Κύπρος— εκπροσωπήθηκαν στη Σύνοδο Κορυφής των Ηγετών, ενώ περιορισμένη χαρακτηρίστηκε και η παρουσία της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η στάση αυτή προκάλεσε απογοήτευση σε εκπροσώπους χωρών του Παγκόσμιου Νότου, κυρίως από την Αφρική, αλλά και σε αντιπροσωπείες αυτόχθονων πληθυσμών από την Ασία και τη Λατινική Αμερική. Παράλληλα, οικολογικές οργανώσεις χαρακτήρισαν την έκβαση της COP31 ιστορικό πισωγύρισμα, επικρίνοντας και την ισχυρή παρουσία εκπροσώπων του λόμπι των ορυκτών καυσίμων στη διάσκεψη.

Πλήγμα στη διεθνή κλιματική διπλωματία

Η αποτυχία της Αττάλειας αναδεικνύει τις δυσκολίες επίτευξης διεθνούς συναίνεσης, ακόμη και καθώς οι επιστημονικές προειδοποιήσεις γίνονται ολοένα πιο επιτακτικές. Η τελευταία μεγάλη κρίση στις διαπραγματεύσεις είχε σημειωθεί στην Κοπεγχάγη το 2009, όταν οι χώρες δεν κατάφεραν να υιοθετήσουν κοινή συμφωνία.

Η νέα αποτυχία έρχεται τρία χρόνια μετά τη διάσκεψη του Ντουμπάι, όπου είχε καταγραφεί η δέσμευση για σταδιακή απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα. Το γεγονός ότι στην Αττάλεια δεν διατηρήθηκε ούτε σχετική αναφορά στο τελικό κείμενο υπογραμμίζει την απόσταση ανάμεσα στις προηγούμενες δεσμεύσεις και τη σημερινή πολιτική βούληση.

Ο υπουργός Περιβάλλοντος του Βελγίου, Ζαν-Λικ Κρουκ, χαρακτήρισε δύσκολη, αλλά σωστή εξέλιξη την απόρριψη του σχεδίου, σημειώνοντας ότι «δεν είναι το τέλος της πολυμερούς προσέγγισης, αλλά πρέπει να υπάρχει το θάρρος να πούμε όχι».

Την απογοήτευσή του εξέφρασε και ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, δηλώνοντας ότι συμμερίζεται τη δυσαρέσκεια όσων περίμεναν από τις κυβερνήσεις να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της κλιματικής κρίσης. Όπως υπογράμμισε, «τα ορυκτά καύσιμα αποτελούν την κινητήρια δύναμη της κλιματικής κρίσης».

Παρά το ναυάγιο, οι δεσμεύσεις προηγούμενων συνόδων και τα υφιστάμενα νομικά και τεχνικά πλαίσια διεθνούς συνεργασίας παραμένουν σε ισχύ. Ωστόσο, η COP31 ολοκληρώθηκε χωρίς κοινό σχέδιο για την επιτάχυνση της δράσης, την ώρα που ο στόχος του 1,5 βαθμού Κελσίου απομακρύνεται και οι επιπτώσεις της υπερθέρμανσης εντείνονται.