Και μιλάμε φυσικά για τη «Φούσκα» το νέο περιοδικό κόμικς το οποίο φιλοδοξεί να συσπειρώσει ξανά τους φίλους της Ένατης Τέχνης και όχι μόνο.
Για τις προκλήσεις της οικονομικής βιωσιμότητας ενός τέτοιου εγχειρήματος, τη φιλοσοφία γύρω από την οποία γεννήθηκε, όπως επίσης και για όραμά του για το μέλλον, μιλήσαμε με τους εμπνευστές του project, τον αρχισυντάκτη του περιοδικού, Γιάννη Ιατρού και το διευθυντή σύνταξης Ίωνα Αγγελή.
Ακολουθεί η συζήτησή μας μαζί τους
Το πρώτο που θα ήθελα να σας ρωτήσω είναι πώς σας ήρθε η ιδέα του ονόματος για το περιοδικό;
Γιάννης Ιατρού: Κοίτα, το full story είναι ότι όταν συζητούσαμε για το όνομα είχαμε ανταλλάξει κάποιες ιδέες. Βασικά, ο Ίωνας είχε κάνει θυμάμαι ένα αρχείο με μερικές ενδεικτικές ονομασίες. Ένα από αυτά ήταν η «Λούπα» που ήταν αυτό που με είχε τραβήξει όταν το είχα δει. Μου άρεσε πιο πολύ ηχητικά, αυτό το «ου» - «α» που κάνουν οι συλλαβές. Και νομίζω κάπως έτσι κατέληξα στο «Φούσκα» που διατηρεί τον ίδιο ήχο, αλλά παράλληλα σηματοδοτεί και πολλά πράγματα ταυτόχρονα.
Είναι αφενός η φούσκα των κόμικς, το balloon speech, word bubble κτλ. Το άλλο είναι το λογοπαίγνιο που κάνουμε με το ότι πρόκειται για ένα ριψοκίνδυνο εγχείρημα οπότε είναι πολύ πιθανό να σκάσει σαν «φούσκα». Και μια διάσταση που είχε βάλει ο Ίωνας είναι ότι όσοι ασχολούμαστε με τα κόμικς ζούμε και λίγο στη «φούσκα» μας, στο μικρόκοσμό μας. Οπότε, το περιοδικό σε καλεί να μπεις σε αυτή τη φούσκα και να περάσεις και λίγο ανέμελο χρόνο διαβάζοντάς τη.
Ίωνας Αγγελής: Όντως ήταν διάφορες οι ιδέες αρχικά. Η αρχή-αρχή βέβαια -που δεν είπε ο Γιάννης- είναι ότι στις πρώτες συναντήσεις μας -η εκδοτική του Γιάννη λέγεται DOCMZ- ήταν λοιπόν μήπως το κάναμε το DOCMZine όπως είναι τα zines. Ε, εντάξει προφανώς αυτό δε θα μπορούσε να προχωρήσει ιδιαίτερα (γέλια). Αλλά πράγματι η ιδέα του ονόματος «φούσκα» ήταν του Γιάννη και πιστεύω ότι συμπυκνώνει πλήρως τις σκέψεις μας, τη φιλοσοφία μας και το όραμά μας για το περιοδικό.
Για την πρόκληση της οικονομικής βιωσιμότητας
Ο στόχος του είναι να εκδίδεται σε τετραμηνιαία βάση σωστά;
Σωστά.
Θα συνδέεται και με τα φεστιβάλ στο χώρο του κόμικ;
ΙΑ: Κάναμε διάφορες συζητήσεις στην αρχή γύρω από το πώς θα μπορούσε να στηθεί αυτό το περιοδικό για να μπορέσει να έχει και μια βιωσιμότητα τόσο εμπορικά, όσο και για μας τους ίδιους. Γιατί ένα περιοδικό εμπεριέχει πάρα πολύ τρέξιμο και είμαστε και οι δύο άνθρωποι που παράλληλα έχουμε και άλλες δουλειές. Οπότε, η συζήτηση τότε ήταν αυτή. Να συνδέουμε το περιοδικό με τα τρία μεγάλα φεστιβάλ, -όπως εμείς τα ορίζουμε που τέλος πάντων είναι πιο «κομιξοφυλή». Δηλαδή, το Comicdom CON που είναι το Μάιο, το Φεστιβάλ Βιβλίου που είναι το Σεπτέμβριο -συν το Chaniartoon στην επαρχία- και το AthensCon στο Taekwondo το Δεκέμβριο. Από τις εκδοτικές μας εμπειρίες έχουμε καταλάβει κιόλας ότι αυτοί οι τρείς μήνες είναι και οι πιο δυναμικοί για το χώρο του βιβλίου ευρύτερα. Οπότε θεωρούσαμε ότι το να μπαίνει ένα τεύχος της «Φούσκας» εκεί μέσα θα ήταν το πιο σίγουρα εμπορικά. Θα μας διασφάλιζε δηλαδή οικονομικά κάποια πράγματα.
Επειδή σίγουρα αποτελεί οικονομική πρόκληση να ξεκινήσει κανείς ένα τέτοιο εγχείρημα, ποια ήταν η ανταπόκριση που λάβατε από τον κόσμο;
ΓΙ: Η οικονομική βιωσιμότητα του περιοδικού ήταν κάτι που μας απασχολούσε πάρα πολύ όταν ξεκινούσαμε να σχεδιάζουμε το εγχείρημα, γιατί πέρα από τον ενθουσιασμό και τις ιδέες που είχαμε, το θέμα μετά γίνεται πρακτικό. Δηλαδή, πώς αυτό το εγχείρημα θα μπορέσει να στηθεί και να έχει μέσα όλα αυτά που θέλουμε. Να αμείβονται οι καλλιτέχνες που θα συμμετέχουν κτλ. Ταυτόχρονα στόχος μας ήταν να μπορεί να συνεχίζει την κυκλοφορία του σε βάθος χρόνου. Δηλαδή, η συχνότητα είχε να κάνει και με αυτό. Πόσο τεύχη θα μπορέσει να «σηκώσει» ο κόσμος. Θέλαμε να κάνουμε μετρημένα βήματα.
Ένα τέτοιο ήταν το κομμάτι του Kickstarter. Εμείς δεν ξεκινήσαμε ένα περιοδικό από μηδενική βάση βγάζοντας το και περιμένοντας να δούμε πώς θα ανταποκριθεί ο κόσμος. Καλέσαμε τον κόσμο να ανταποκριθεί πριν την κυκλοφορία του μέσα από το crowdfunding, την καμπάνια που κάναμε για τη χρηματοδότηση του τεύχους 0. Κάτι που ήταν μια out of the box κίνηση για το χώρο του ελληνικού έντυπου τύπου. Δεν είναι κάτι που έχουμε συνηθίσει και συνιστούσε και το ίδιο από μόνο του μια πρόκληση. Δεν ξέραμε δηλαδή πώς θα πάει. Σκεφτήκαμε όμως ότι αυτή ήταν η πιο ασφαλής οδός για να μην κάνουμε ένα τεράστιο άνοιγμα χωρίς να εξασφαλίσουμε ότι μπορεί να το υποστηρίξει ο κόσμος, αλλά και ότι υπάρχει ο κόσμος να το υποστηρίξει.
Το Kickstarter λοιπόν ήταν σίγουρα ο «οδηγός» που μας έδειξε ότι 818 άτομα μπήκαν στη διαδικασία να προ-αγοράσουν στην ουσία το τεύχος - και όχι μόνο, αγόραζαν και άλλα βιβλία από τις εκδόσεις ή άλλο merch που βγάλαμε αποκλειστικά για αυτό το σκοπό, για την οικονομική δηλαδή υποστήριξη του εγχειρήματος. Και αυτό ήταν μια πολύ σοβαρή βάση πάνω στον οποία μπορέσαμε να χτίσουμε τον πρώτο κύκλο του περιοδικού που θα περιλαμβάνει τα τεύχη 1, 2 και 3 με το πρώτο να είναι αυτό που κυκλοφόρησε το Σεπτέμβριο.
ΙΑ: Εγώ θεωρούσα -νομίζω και ο Γιάννης σε ένα βαθμό- ότι σε όλη την κομιξική σκηνή υπήρχε η ανάγκη για αυτό το περιοδικό, για μια τέτοια κίνηση. Αυτό το γνωρίζαμε. Απλά υπήρχε σε όλους η φοβία του αν θα γίνει και πώς θα γίνει και αν μπορεί να κρατήσει. Γιατί όλοι μας έχουμε βιώσει το ένα περιοδικό να κλείνει μετά το άλλο. Με τελευταίο και πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα το «Μπλε Κομήτη». Οπότε η ανάγκη του κόσμου υπήρχε.
Όσον αφορά το πώς οραματιζόμασταν την προώθησή του, το να κάνουμε το περιοδικό κάτι που κατά έναν τρόπο θα να ήταν κοινό και για μας και για τους αναγνώστες ήταν επίσης πολύ σημαντικό για μας. Γιατί και εμείς προφανώς αναγνώστες είμαστε και «μια τρέλα κουβαλάμε». Οπότε εξαρχής αυτή ήταν η σκέψη και το Kickstarter ήρθε και έδεσε τέλεια και θεωρώ κιόλας ότι βοήθησε και σε αυτό το κομμάτι. Νιώθω δηλαδή ότι δεθήκαμε εξαιρετικά με το κοινό και το ίδιο δέθηκε με μας με πολύ συγκινητικό τρόπο. Ήταν μια ιδιαίτερη εμπειρία να βλέπεις την όλη διαδικασία. Θεωρώ ότι σίγουρα σαν κίνηση υπήρξε στήριξη. Τώρα είμαστε στο κομμάτι όπου το αποτέλεσμα κρίνεται. Νιώθω κιόλας ότι αυτό είναι και το πιο σημαντικό αυτή τη στιγμή. Εμείς προσπαθήσαμε και στα πρώτα δύο τεύχη το 0 και το 1 να καταφέρουμε να συμπυκνώσουμε σε ένα βαθμό και τη φιλοσοφία μας γύρω από το περιοδικό. Μέχρι στιγμής έχουμε δεχθεί αρκετά θετικά σχόλια γύρω από αυτή την κίνηση και προσπαθούμε όσο γίνεται ανά τεύχος να ανεβάζουμε και τον πήχη παραπάνω.
ΓΙ: Δε θεωρώ ότι το Kickstarter από μόνο του ήταν ο λόγος της επιτυχίας του. Αυτό ήταν μια κίνηση κυρίως για να εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση και να περιοριστεί το ρίσκο. Θεωρώ όμως ότι ήταν σίγουρα και κομμάτι της επιτυχίας του, με την έννοια ότι το Kickstarter δημιουργεί μια αίσθηση επείγοντος σε όσους πρόκειται να συμμετάσχουν στη χρηματοδότηση γιατί διαρκεί ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Οπότε κάπως σε πιέζει να γίνεις engaged σε κάτι που είναι πολύ πυκνό όσο κρατάει. Να παρακολουθείς «α πόσο πήγε, θα βγει, δε θα βγει; στα 10 χιλιάρικα ξεκλειδώνει και το τάδε δώρο θα το πάρουμε; (γέλια)». Κάπως δημιουργεί μια μικροκοινότητα η οποία έχει μια ζωηράδα με αυτή την έννοια.
Αλλά από κει και πέρα θεωρώ ότι είναι και το ίδιο το περιοδικό. Ο τρόπος που επιλέξαμε να χτίσουμε το τεύχος, τα πράγματα που επιλέγαμε να βάλουμε, τα ονόματα που επιλέξαμε να συνεργαστούμε. Ο έξτρα κόπος που κάναμε σε κάποιες περιπτώσεις για να βρούμε άτομα από το εξωτερικό. Θα μπορούσαμε εύκολα να αντικαταστήσουμε κάποια στοιχεία από τα περιεχόμενα, να κάναμε κάτι άλλο και ίσως να μας έβγαινε και πιο γρήγορα και πιο οικονομικά. Αλλά παρ’ όλα αυτά πιέσαμε για να βρούμε πράγματα που θέλαμε να έχουμε από καλλιτέχνες διεθνούς εμβέλειας.
Είχαμε ήδη από το τεύχος 0 μία πρωτότυπη τετρασέλιδη ιστορία από Ιάπωνα δημιουργό κόμικς το οποίο δεν έχει ξαναγίνει ποτέ στην Ελλάδα. Κυκλοφόρησε αποκλειστικά για το περιοδικό. Πρόκειται για τον Shintaro Kago ο οποίος λίγους μήνες μετά βραβεύτηκε με Eisner που είναι το αντίστοιχο «Όσκαρ» ας πούμε των κόμικς. Δηλαδή, το πήραμε σοβαρά (γέλια). Ξέραμε δεν ξέραμε πώς θα πάει, πέσαμε με τα μούτρα να κάνουμε κάτι που θα ήτανε επαγγελματικών προδιαγραφών.
Και ταυτόχρονα, το κομμάτι του πολύ ενεργού promotion που κάναμε στα social media. Αυτό είναι κάτι που και στα επόμενα τεύχη θα συνεχίσουμε να κάνουμε γιατί παράλληλα ένα ατού που έχουμε και εγώ και ο Ίωνας είναι ότι είμαστε παιδιά της γενιάς μας. Οπότε αντιλαμβανόμαστε με πιο απτό τρόπο το πώς επικοινωνούν οι άνθρωποι σήμερα, σε σύγκριση ενδεχομένως με μεγαλύτερους εκδότες που επιχείρησαν αντίστοιχα πράγματα στο παρελθόν.
{youtube.com/watch?v=qzI8HBIrJtA&time_continue=37&source_ve_path=MjM4NTE&embeds_referring_euri=https%3A%2F%2Fdocmzpublishing.gr%2F}
Η σημασία της κεντρικής θεματικής και η ταυτότητα της «Φούσκας»
Θέλετε να μιλήσουμε λίγο περισσότερο για τα τεύχη που έχουν κυκλοφορήσει μέχρι τώρα;
ΙΑ: Εμείς θέλαμε το κάθε τεύχος να έχει μια συνέχεια, όλα να συνδέονται μεταξύ τους, να έχουν μια κοινή αισθητική ταυτότητα, να έχουν κάποιους χαρακτήρες και κάποιους δημιουργούς που να επαναλαμβάνονται. Παρ’ όλα αυτά, θεωρούσαμε επίσης σημαντικό κάθε τεύχος να έχει μια αυτοτέλεια. Οπότε σε αυτό το concept είδαμε το κομμάτι των θεματικών ανά τεύχος. Το 0 θέλαμε εξαρχής να είναι ένα κομιξικό τεύχος. Και τι καλύτερο από το να κάναμε και ένα αφιέρωμα στα ίδια τα περιοδικά κόμικς όντας και εμείς ένα από αυτά. Όλα τα περιεχόμενα τελικά λίγο πολύ έπαιξαν με το κομμάτι τι είναι κόμικς, ποια σπάγανε τη φόρμα του μέσου. Όλα είχαν λοιπόν κάποια τέτοια στοιχεία μέσα.
Στο 1 έχουμε το αντιπολεμικό αφιέρωμα -κόμικς και πόλεμος- που είναι ένα αρκετά επίκαιρο ζήτημα. Ταυτόχρονα όμως θέλαμε να δώσουμε και τη διάσταση ότι τα κόμικς ως μορφή τέχνης αλληλοεπιδρούν με την πραγματικότητα. Οπότε θέλαμε εξαρχής κιόλας να έχουμε ένα πιο πολιτικό θέμα.
ΓΙ: Επιπλέον, η έννοια της κεντρικής θεματικής μας διευκόλυνε και μας να δομήσουμε τα τεύχη. Θα ήταν πολύ πιο απαιτητικό σε επίπεδο σύνταξης να προσπαθήσεις να ταιριάξεις ανόμοια πράγματα μεταξύ τους και να βγάζουν νόημα. Όσον αφορά τα κόμικς εμείς αυτό που κάνουμε είναι να ενημερώνουμε τους καλλιτέχνες για το θέμα και από κει και πέρα οι ίδιοι να αποφασίσουν αν θα κάνουν κάτι σχετικό ή όχι. Αυτό αφορά τους μόνιμους συνεργάτες γιατί στις περιπτώσεις των καλλιτεχνών που συνεργαζόμαστε για ένα συγκεκριμένο τεύχος προφανώς προσεγγίζουμε με βάση τη θεματική που έχουμε επιλέξει. Με έναν τρόπο όλο αυτό δίνει και μια ξεχωριστή διάσταση στο κάθε τεύχος με την έννοια ότι δημιουργεί ένα «ντοσιέ» με ένα συγκεκριμένο θέμα τόσο σε επίπεδο αρθρογραφίας, όσο και σε επίπεδο κόμικς.
Το ότι μπήκαμε στη διαδικασία στο πρώτο τεύχος να πάρουμε μια πολύ σαφή θέση για ένα όχι και τόσο αμφιλεγόμενο, αλλά σίγουρα «καυτό» ζήτημα της επικαιρότητας ήταν μια ένδειξη ότι θέλουμε να έχουμε ξεκάθαρη ταυτότητα και να λέμε ό,τι θεωρούμε εμείς ότι αξίζει να ειπωθεί.
Ως προς αυτό, έχετε κάποιο σχέδιο για κάποια άλλη κεντρική θεματική στο μέλλον;
ΙΑ: Το επόμενο το έχουμε ληγμένο. Η θεματική του θα είναι τα κόμικς τρόμου, απλά αισθητικά θα το «ντύσουμε» και με το χριστουγεννιάτικο στοιχείο. Άρα, Christmas Horror θα το πούμε με δύο λόγια. Θα είναι λίγο πιο κομιξική, χαβαλεδιάρικη, παράλληλα όμως και σοβαρή, γιατί ο τρόμος είναι τρόμος. Θεωρούμε ότι είναι ωραίο θέμα και θα πέσει και πολύ όμορφα με το Δεκέμβριο. Θα είναι ταμάμ για αυτό το μήνα το συγκεκριμένο θέμα. Εντάξει, νιώθω γενικά ότι το κομμάτι του τρόμου τα τελευταία χρόνια ειδικά σε άλλες μορφές τέχνης όπως ο κινηματογράφος έχει πάρει ένα τεράστιο boost. Ο τρόμος επίσης όσον αφορά τα κόμικς είναι ένα ταυτοτικό μας στοιχείο. Το αμερικάνικο underground το 1960 και το 1970 είναι ενδεικτικό παράδειγμα του τι κυκλοφόρησε μέσα από το συγκεκριμένο ρεύμα.
Θα θέλατε να μου πείτε λίγα λόγια και για τις συνεντεύξεις και την αρθρογραφία που φιλοξενούνται στα τεύχη;
ΓΙ: Οι συνεντεύξεις κοιτάμε να έχουν όσο γίνεται μία διεθνή και κάπως αποκλειστική διάσταση. Στο τεύχος 0 κάναμε συνέντευξη με τον Milo Manara ήταν πολύ εκτενής – είχαμε δύο ώρες που μιλούσαμε. Δεν είναι απλά δηλαδή ένα περιοδικό για κόμικς για τους Έλληνες αναγνώστες, αλλά κάπως θέλουμε να είναι και ένα περιοδικό που να είναι διεθνών προδιαγραφών. Δηλαδή, στόχος μας είναι οι συνεντεύξεις να μπορέσουν να σταθούν εύκολα και σε ένα μέσο του εξωτερικού και να έχουν κάτι να σου δώσουν, κάτι να σου πουν. Αυτό είναι μια φιλοσοφία που ακολουθούμε και στην «αρχιτεκτονική» των συνεντεύξεων με την έννοια ότι μελετάμε τους καλλιτέχνες με τους οποίους συζητάμε και προσπαθούμε να κάνουμε ερωτήσεις που θα απαντήσουν για πρώτη φορά. Να μην επαναλάβουμε απλά συνεντεύξεις που έχουν ξανακάνει στο εξωτερικό.
Καταληκτικά σχόλια
ΙΑ: Εμείς πάντοτε καλούμε τον κόσμο να στηρίζει γιατί είναι πολύ σημαντικό να μην υπάρξει επανάπαυση. Είναι ζωτικής σημασίας για μας. Όλο το πρότζεκτ είναι ένα ρίσκο. Έχει μεγάλο οικονομικό βάρος και είναι πολύ απαιτητικό σε πολλά επίπεδα. Ευχαριστούμε πολύ για την ήδη υπάρχουσα στήριξη.
ΓΙ: Ελπίζουμε αυτό που έχουμε δείξει μέχρι τώρα να έχει ένα νόημα. Θεωρούμε ότι βάσει της στήριξης που έχουμε λάβει μέχρι τώρα, κινούμαστε σε αυτή την κατεύθυνση. Θέλουμε η «Φούσκα» να μην είναι μια φούσκα και όντως να αποτελέσει ένα μέσο το οποίο θα εξελιχθεί σε σημείο αναφοράς για τα κόμικς στην Ελλάδα. Αυτό είναι το όραμά μας και όσο και αν κρατήσει δουλεύουμε κάθε τεύχος έχοντας αυτό σαν «φάρο» να μας καθοδηγεί.
21 Οκτωβρίου στις 19:30 η ώρα θα γίνει παρουσίαση στο βιβλιοπωλείο Red N’ Noir του πρώτου τεύχους της «Φούσκας» με συντελεστές και καλλιτέχνες από το περιοδικό.
