Η ΕΚΤ διατήρησε αμετάβλητα τα τρία βασικά επιτόκια, επισημαίνοντας ότι η οικονομία της Ευρωζώνης παραμένει ανθεκτική, παρά τις αυξημένες αβεβαιότητες και τις γεωπολιτικές εντάσεις. Ωστόσο, ο πληθωρισμός επιταχύνθηκε στο 3,8% τον Σεπτέμβριο, από 3,2% τον Αύγουστο, κυρίως λόγω της ανόδου των τιμών της ενέργειας.
Η αγορά εργασίας παραμένει ισχυρή, ενώ οι μισθολογικές πιέσεις υποχωρούν σταδιακά. Παράλληλα, οι χρηματοδοτικές συνθήκες εξακολουθούν να περιορίζουν τη ζήτηση, καθώς το κόστος δανεισμού για επιχειρήσεις και νοικοκυριά παραμένει σχετικά υψηλό.
Η Λαγκάρντ υπογράμμισε ότι οι προοπτικές της οικονομίας και του πληθωρισμού εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από σημαντική αβεβαιότητα. Η ΕΚΤ θα αξιολογεί τα δεδομένα σε κάθε συνεδρίαση και θα προσαρμόζει τη νομισματική πολιτική της, εφόσον κριθεί αναγκαίο, με στόχο τη σταθεροποίηση του πληθωρισμού στο 2% μεσοπρόθεσμα.
Νωρίτερα σήμερα, η Κριστίν Λαγκάρντ ενημέρωσε το Διοικητικό Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), αλλά και τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ότι πρόκειται να αποχωρήσει από τη θέση της στις αρχές Φεβρουαρίου του 2027.
{https://exchange.glomex.com/video/v-dmhcxjwhpcgx?integrationId=eexbs1jkg0kofln}
Ολόκληρη η δήλωση της Κριστίν Λαγκάρντ για τα επιτόκια
«Καλησπέρα σας. Ο αντιπρόεδρος και εγώ σας καλωσορίζουμε στη συνέντευξη Τύπου.
Το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε σήμερα να διατηρήσει αμετάβλητα τα τρία βασικά επιτόκια της ΕΚΤ. Οι τιμές της ενέργειας συνεχίζουν να αυξάνονται, δημιουργώντας ανοδικούς κινδύνους για τις προοπτικές του πληθωρισμού και καθοδικούς κινδύνους για τις προοπτικές της ανάπτυξης.
Παρότι οι πλήρεις επιπτώσεις του ενεργειακού σοκ εξακολουθούν να εκδηλώνονται, ο υποκείμενος πληθωρισμός έχει παραμείνει μέχρι στιγμής σε γενικές γραμμές σταθερός και οι μισθοί δεν εμφανίζουν, σε αυτό το στάδιο, ουσιαστική αντίδραση. Η μεγαλύτερη ένταση και διάρκεια του ενεργειακού σοκ, καθώς και οι επιπτώσεις του μέσω των έμμεσων επιδράσεων και των δευτερογενών επιπτώσεων, είναι πιθανό να οδηγήσουν σε υψηλότερο πληθωρισμό και χαμηλότερη ανάπτυξη.
Οι συνθήκες χρηματοδότησης έχουν γίνει αυστηρότερες από την προηγούμενη συνεδρίασή μας, κάτι που αναμένεται να επιβαρύνει τόσο τον πληθωρισμό όσο και την ανάπτυξη. Δεσμευόμαστε να διαμορφώνουμε τη νομισματική πολιτική κατά τρόπο που να διασφαλίζει τη σταθεροποίηση του πληθωρισμού στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα.
Βρισκόμαστε σε καλή θέση για να αντιμετωπίσουμε την αυξημένη αβεβαιότητα που επικρατεί σήμερα. Θα ακολουθήσουμε μια προσέγγιση που βασίζεται στα διαθέσιμα στοιχεία και αξιολογεί τα δεδομένα σε κάθε συνεδρίαση ξεχωριστά, προκειμένου να καθορίσουμε την κατάλληλη κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής.
Ειδικότερα, οι αποφάσεις μας για τα επιτόκια θα βασίζονται στην αξιολόγηση των προοπτικών του πληθωρισμού και των κινδύνων που τις περιβάλλουν, λαμβάνοντας υπόψη τα νέα οικονομικά και χρηματοπιστωτικά στοιχεία, τη δυναμική του υποκείμενου πληθωρισμού και την ένταση με την οποία μεταδίδεται η νομισματική πολιτική στην οικονομία. Δεν δεσμευόμαστε εκ των προτέρων για συγκεκριμένη πορεία των επιτοκίων.
Οι σημερινές αποφάσεις περιγράφονται αναλυτικότερα σε δελτίο Τύπου που είναι διαθέσιμο στον ιστότοπό μας.
Θα παρουσιάσω τώρα λεπτομερέστερα την εκτίμησή μας για την πορεία της οικονομίας και του πληθωρισμού και στη συνέχεια θα εξηγήσω την αξιολόγησή μας για τις χρηματοπιστωτικές και νομισματικές συνθήκες.
Οικονομική δραστηριότητα
Τα νέα στοιχεία δείχνουν ότι η οικονομία της Ευρωζώνης συνέχισε να αναπτύσσεται κατά το τρίτο τρίμηνο του έτους. Οι υπηρεσίες ανέκαμψαν μετά την εξασθένηση που σημειώθηκε στην αρχή της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Η μεταποίηση, οι ψηφιακές υπηρεσίες και οι εξαγωγές επωφελούνται από τις επιχειρηματικές επενδύσεις που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη. Οι κρατικές δαπάνες για υποδομές και άμυνα στηρίζουν επίσης την οικονομική δραστηριότητα.
Οι παράγοντες αυτοί αναμένεται να συνεχίσουν να στηρίζουν την ανάπτυξη βραχυπρόθεσμα. Ταυτόχρονα, η νέα άνοδος των τιμών της ενέργειας έχει πλήξει την καταναλωτική εμπιστοσύνη, ενώ το υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης αναμένεται να επιβαρύνει την ανάπτυξη.
Το ποσοστό ανεργίας παρέμεινε στο 6,4% τον Αύγουστο. Η αύξηση της απασχόλησης και του εργατικού δυναμικού εξακολουθεί να είναι υποτονική, ενώ η παραγωγικότητα παρουσιάζει σταδιακή βελτίωση.
Μεσοπρόθεσμα, η ανάκαμψη της εμπιστοσύνης και των πραγματικών εισοδημάτων, χάρη στη σταδιακή υποχώρηση των τιμών της ενέργειας και στην ανθεκτικότητα της αγοράς εργασίας, αναμένεται να ενισχύσει την εγχώρια ζήτηση. Οι επενδύσεις σε δραστηριότητες που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και οι κρατικές δαπάνες για υποδομές και άμυνα, αναμένεται επίσης να συνεχίσουν να στηρίζουν την ανάπτυξη. Παράλληλα, η αύξηση των εξαγωγών αναμένεται να ενισχυθεί, καθώς η εξωτερική ζήτηση βελτιώνεται.
Η ενίσχυση του δυνητικού ρυθμού ανάπτυξης απαιτεί διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και πρέπει να στηρίζεται σε υγιή δημόσια οικονομικά. Η δημοσιονομική βιωσιμότητα αποτελεί βασικό πυλώνα της ευρύτερης οικονομικής σταθερότητας.
Τα δημοσιονομικά μέτρα για την αντιμετώπιση του ενεργειακού σοκ θα πρέπει να είναι προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα στις ανάγκες. Η απλούστευση και η εναρμόνιση των κανόνων στην ενιαία αγορά της ΕΕ, η επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης και η ολοκλήρωση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για μια πιο δυναμική και ανθεκτική οικονομία.
Καθώς η διαδικασία συμφωνίας επί του νομικού πλαισίου για το ψηφιακό ευρώ εισέρχεται στο τελικό της στάδιο, επαναλαμβάνουμε τη σημασία της ταχύτερης δυνατής επίτευξης συμφωνίας για το ενιαίο πακέτο νομοθετικών μέτρων για το ενιαίο νόμισμα.
Πληθωρισμός
Ο πληθωρισμός αυξήθηκε στο 3,8% τον Σεπτέμβριο, από 3,2% τον Αύγουστο. Ο πληθωρισμός της ενέργειας ενισχύθηκε σημαντικά, φτάνοντας στο 18,9%, από 14,3% τον Αύγουστο. Οι τιμές του ντίζελ και της βενζίνης κατέγραψαν νέα υψηλά τον Σεπτέμβριο, εν μέρει λόγω των αυξημένων περιθωρίων διύλισης.
Ο πληθωρισμός εξαιρουμένης της ενέργειας αυξήθηκε στο 2,3% τον Σεπτέμβριο, από 2,1% τον Αύγουστο. Ο πληθωρισμός των τροφίμων διαμορφώθηκε στο 1,3%, από 1,1%. Ο πληθωρισμός των υπηρεσιών αυξήθηκε στο 3,2%, από 3%, ενώ ο πληθωρισμός των αγαθών υποχώρησε στο 1,1%, από 1,2%.
Οι δείκτες του υποκείμενου πληθωρισμού έχουν παραμείνει σε γενικές γραμμές σταθεροί, αν και τα πρώτα στάδια της αλυσίδας τιμολόγησης καταδεικνύουν ανοδικές πιέσεις. Οι μισθολογικές πιέσεις παραμένουν συγκρατημένες.
Η αμοιβή ανά εργαζόμενο αυξήθηκε κατά 3,3% το δεύτερο τρίμηνο, έναντι 3,6% το πρώτο τρίμηνο, ενώ η άνοδος της παραγωγικότητας συνέβαλε στον περιορισμό της αύξησης του μοναδιαίου κόστους εργασίας.
Ο δείκτης μισθών της ΕΚΤ, ο οποίος παρέχει ενδείξεις για τις μελλοντικές εξελίξεις, υποδηλώνει ότι η αύξηση των μισθών που συμφωνούνται μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων θα κυμανθεί μεταξύ 2,5% και 2,8% τους τελευταίους μήνες του 2026 και θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 2,6% κατά τα τρία πρώτα τρίμηνα του 2027.
Οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα έχουν αυξηθεί, ωστόσο οι περισσότερες μετρήσεις των μακροπρόθεσμων προσδοκιών παραμένουν κοντά στο 2%, γεγονός που στηρίζει τη σταθεροποίηση του πληθωρισμού γύρω από τον στόχο μεσοπρόθεσμα.
Οι τιμές της ενέργειας έχουν αυξηθεί περισσότερο από ό,τι προβλεπόταν στο βασικό σενάριο των προβολών των εμπειρογνωμόνων της ΕΚΤ τον Σεπτέμβριο. Αυτό αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τον πληθωρισμό βραχυπρόθεσμα και να διατηρήσει τον συνολικό πληθωρισμό σημαντικά πάνω από τον στόχο κατά τα επόμενα τρίμηνα.
Στη συνέχεια, η υποχώρηση του πληθωρισμού της ενέργειας, σε συνδυασμό με τις επιδράσεις των υψηλότερων επιτοκίων, αναμένεται να συμβάλει στην επιστροφή του πληθωρισμού στον στόχο.
Αξιολόγηση των κινδύνων
Οι κίνδυνοι για τις προοπτικές της ανάπτυξης είναι καθοδικοί. Αυτό οφείλεται, ιδίως, στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και στις πρόσφατες εξελίξεις στον αδικαιολόγητο πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.
Η συνεχιζόμενη διαταραχή του ενεργειακού εφοδιασμού θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση των τιμών της ενέργειας και να τις διατηρήσει σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό,τι αναμένεται σήμερα. Μια τέτοια εξέλιξη θα επιβάρυνε τα πραγματικά εισοδήματα, την κατανάλωση και τις επενδύσεις.
Η επιδείνωση του κλίματος στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές ή η ενίσχυση των επιπτώσεων από τις εξελίξεις στις παγκόσμιες αγορές ομολόγων θα μπορούσαν να αυστηροποιήσουν τις συνθήκες χρηματοδότησης και, κατά συνέπεια, να περιορίσουν τη ζήτηση.
Η δημοσιονομική αβεβαιότητα ενδέχεται επίσης να αυξήσει περαιτέρω το κόστος χρηματοδότησης και να αποδυναμώσει την εμπιστοσύνη, περιορίζοντας την κατανάλωση και τις επενδύσεις. Μια νέα κλιμάκωση των εμπορικών εντάσεων μεταξύ μεγάλων οικονομιών θα μπορούσε να διαταράξει περαιτέρω τις αλυσίδες εφοδιασμού, να περιορίσει τις εξαγωγές και να αποδυναμώσει την κατανάλωση και τις επενδύσεις.
Αντίθετα, η ανάπτυξη θα μπορούσε να είναι υψηλότερη εάν η οικονομία και οι ενεργειακές αγορές προσαρμόζονταν ταχύτερα από ό,τι αναμένεται στις διαταραχές που προκαλούν οι συνεχιζόμενες συγκρούσεις ή εάν οι συγκρούσεις αυτές επιλύονταν με βιώσιμο τρόπο.
Επιπλέον, η υιοθέτηση νέων τεχνολογιών από τις επιχειρήσεις της Ευρωζώνης, οι κρατικές δαπάνες για υποδομές και άμυνα, καθώς και οι μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της παραγωγικότητας και την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς της ΕΕ, θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ανάπτυξη περισσότερο από ό,τι αναμένεται.
Οι κίνδυνοι για τις προοπτικές του πληθωρισμού είναι ανοδικοί. Αυτό οφείλεται κυρίως στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και στις πρόσφατες εξελίξεις στον αδικαιολόγητο πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.
Το ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να ενταθεί περαιτέρω και οι επιπτώσεις του στις υπόλοιπες τιμές και στους μισθούς να είναι ισχυρότερες από ό,τι αναμένεται σήμερα. Ειδικότερα, οι τιμές του φυσικού αερίου θα μπορούσαν να αυξηθούν εάν διαταραχθεί περαιτέρω ο εφοδιασμός ή εάν ένας ασυνήθιστα ψυχρός χειμώνας συμπέσει με χαμηλά επίπεδα αποθεμάτων.
Όσο περισσότερο παραμένουν υψηλές οι τιμές της ενέργειας, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα να ενισχύσουν τον γενικότερο πληθωρισμό μέσω έμμεσων και δευτερογενών επιδράσεων.
Η αναζωπύρωση των εμπορικών εντάσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερο κατακερματισμό των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού, να περιορίσει την προσφορά κρίσιμων πρώτων υλών και να επιδεινώσει τους περιορισμούς παραγωγικής δυναμικότητας στην οικονομία της Ευρωζώνης.
Τα ακραία καιρικά φαινόμενα, τα οποία ενδέχεται να ενισχυθούν από την επιδείνωση των συνθηκών Ελ Νίνιο, καθώς και η ευρύτερη εξέλιξη της κλιματικής και περιβαλλοντικής κρίσης, θα μπορούσαν να αυξήσουν τις τιμές των τροφίμων περισσότερο από ό,τι αναμένεται.
Αντίθετα, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να διαμορφωθεί χαμηλότερα εάν οι συνεχιζόμενες γεωπολιτικές συγκρούσεις επιλύονταν με βιώσιμο τρόπο ή εάν οι έμμεσες και δευτερογενείς επιπτώσεις από την άνοδο των τιμών της ενέργειας ήταν ηπιότερες από τις αναμενόμενες. Επίσης, η μεγαλύτερη μεταβλητότητα και η αυξημένη αποστροφή κινδύνου στις χρηματοπιστωτικές αγορές, σε συνδυασμό με τα υψηλότερα μακροπρόθεσμα επιτόκια, θα μπορούσαν να περιορίσουν τη ζήτηση και, ως εκ τούτου, να μειώσουν τον πληθωρισμό.
Χρηματοπιστωτικές και νομισματικές συνθήκες
Οι χρηματοπιστωτικές συνθήκες έχουν γίνει αυστηρότερες από την προηγούμενη συνεδρίασή μας. Τα επιτόκια έχουν κινηθεί γενικά ανοδικά, ενώ οι τιμές των μετοχών έχουν υποχωρήσει.
Το κόστος δανεισμού των επιχειρήσεων μέσω των αγορών αυξήθηκε στο 4,1% τον Αύγουστο, από 4% τον Ιούλιο, ενώ τα επιτόκια των τραπεζικών δανείων προς τις επιχειρήσεις παρέμειναν στο 3,8%.
Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των τραπεζικών δανείων προς τις επιχειρήσεις επιβραδύνθηκε στο 4,2% τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο, από 4,4% τον Ιούλιο. Αντίθετα, η έκδοση εταιρικών ομολόγων αυξήθηκε με ετήσιο ρυθμό 4,2% τον Σεπτέμβριο, έναντι 3,8% τον Αύγουστο και 3,5% τον Ιούλιο.
Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα τραπεζικών χορηγήσεων της ΕΚΤ, τα πιστοδοτικά κριτήρια για τα δάνεια προς τις επιχειρήσεις έγιναν αυστηρότερα το τρίτο τρίμηνο. Οι τράπεζες επικαλέστηκαν τις ανησυχίες τους για τους οικονομικούς κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι πελάτες τους.
Παρά τις αυξημένες ανάγκες χρηματοδότησης για αποθέματα και κεφάλαιο κίνησης, η ζήτηση των επιχειρήσεων για δάνεια μειώθηκε, κυρίως λόγω των υψηλότερων επιτοκίων.
Τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων αυξήθηκαν στο 3,6% τον Αύγουστο, από 3,5% τον Ιούλιο, ενώ ο ρυθμός αύξησης των στεγαστικών χορηγήσεων υποχώρησε ελαφρώς στο 3% τον Σεπτέμβριο.
Τα πιστοδοτικά κριτήρια για τα στεγαστικά δάνεια παρέμειναν αμετάβλητα το τρίτο τρίμηνο. Ωστόσο, η ζήτηση για στεγαστικά δάνεια μειώθηκε σημαντικά, λόγω των υψηλότερων επιτοκίων.
Συμπέρασμα
Το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε σήμερα να διατηρήσει αμετάβλητα τα τρία βασικά επιτόκια της ΕΚΤ. Δεσμευόμαστε να διαμορφώνουμε τη νομισματική πολιτική κατά τρόπο που να διασφαλίζει τη σταθεροποίηση του πληθωρισμού στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα.
Θα συνεχίσουμε να ακολουθούμε μια προσέγγιση που βασίζεται στα διαθέσιμα στοιχεία και αξιολογεί τις εξελίξεις σε κάθε συνεδρίαση ξεχωριστά, προκειμένου να καθορίζουμε την κατάλληλη κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής.
Οι αποφάσεις μας για τα επιτόκια θα βασίζονται στην αξιολόγηση των προοπτικών του πληθωρισμού και των κινδύνων που τις περιβάλλουν, λαμβάνοντας υπόψη τα νέα οικονομικά και χρηματοπιστωτικά στοιχεία, τη δυναμική του υποκείμενου πληθωρισμού και την ένταση με την οποία μεταδίδεται η νομισματική πολιτική στην οικονομία. Δεν δεσμευόμαστε εκ των προτέρων για συγκεκριμένη πορεία των επιτοκίων.
Σε κάθε περίπτωση, είμαστε έτοιμοι να προσαρμόσουμε όλα τα μέσα που διαθέτουμε στο πλαίσιο της εντολής μας, ώστε να διασφαλίσουμε τη βιώσιμη σταθεροποίηση του πληθωρισμού στον μεσοπρόθεσμο στόχο μας και να διατηρήσουμε την ομαλή μετάδοση της νομισματικής πολιτικής».
