Τα ακραία καιρικά φαινόμενα σημαίνουν ότι οι πυρκαγιές και οι πλημμύρες γίνονται πιο πιθανές, θέτοντας σε κίνδυνο τις αστικές περιοχές σε όλο τον κόσμο, αναφέρει αρχικά το άρθρο και δυστυχώς, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η ευρύτερη περιοχή της Αθήνας διαθέτει το «τέλειο μείγμα» στοιχείων για να ξεσπάσει μια σημαντική πυρκαγιά.
Η κλιματική αλλαγή προκαλεί αύξηση της ακραίας ζέστης, η οποία συμβάλλει στην τροφοδότηση πυρκαγιών, ενώ οι υψηλότερες θερμοκρασίες μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε πιο έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες, επειδή ο θερμότερος αέρας συγκρατεί περισσότερη υγρασία.
Έρευνες έχουν δείξει ότι οι ζεστές, ξηρές και θυελλώδεις συνθήκες που οδήγησαν στις πυρκαγιές του Λος Άντζελες ήταν περίπου 35% πιο πιθανές λόγω της κλιματικής αλλαγής. Στην περίπτωση της Αθήνας, η μοντελοποίηση από τον Χρήστο Γιαννακόπουλο του NOA δείχνει ότι, υπό ένα «σενάριο συνήθους πρακτικής», όπου σημειώνεται μικρή πρόοδος στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, η πόλη αναμένεται να έχει έως και 40 ημέρες περισσότερες με μέγιστες θερμοκρασίες άνω των 35°C κάθε χρόνο έως το 2050 σε σύγκριση με την περίοδο από το 1981 έως το 2000.
Οι επιστήμονες προσπαθούν τώρα να αξιολογήσουν ποιες πόλεις κινδυνεύουν περισσότερο από πλημμύρες, πυρκαγιές, έντονη τοπική ζέστη και άλλα ακραία φαινόμενα - και πού θα μπορούσε να χαρτογραφηθεί η επόμενη καταστροφή. Αυτό είναι επίσης ένα ερώτημα που απασχολεί τους δημιουργούς μοντέλων ασφάλισης, καθώς ο κλάδος προσπαθεί να προστατεύσει τις δραστηριότητές του για το μέλλον.
«Αυτού του είδους τα φαινόμενα σε τοπική κλίμακα είναι εξαιρετικά σπάνια», λέει ο Γκιγιέρμο Ρέιν, καθηγητής πυροσβεστικής στο Imperial College London, παρομοιάζοντάς το με έναν μαύρο κύκνο. «Είναι σχεδόν αδύνατο για οποιονδήποτε να πει, «Αυτό θα συμβεί στην Αθήνα αυτό το καλοκαίρι». «Αλλά σε παγκόσμιο επίπεδο, γίνονται όλο και πιο πιθανά», προσθέτει. «Τον επόμενο χρόνο θα υπάρξει μια μεγάλη πυρκαγιά που θα καταστρέψει μια μεγάλη κοινότητα. Αλλά δεν έχουμε απολύτως καμία ιδέα πού θα συμβεί αυτό».
Στην Αθήνα, ο διευθυντής έρευνας στο Ινστιτούτο Περιβαλλοντικής Έρευνας και Βιώσιμης Ανάπτυξης στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, Κώστας Λαγουβάρδος, και οι συνάδελφοί του κάνουν ό,τι μπορούν για να έχουν μεγαλύτερη βεβαιότητα. Καθώς σκιαγραφεί την πορεία της περυσινής πυρκαγιάς στην Πεντέλη, δείχνει ένα βουνό στο βάθος. «Νομίζω ότι θα είναι η επόμενη», λέει ο Λαγουβάρδος, αναφερόμενος στο πιθανό σημείο εκκίνησης της επόμενης πυρκαγιάς στην Αθήνα., που δεν είναι άλλο από τον Υμηττό.
Ο Υμηττός, που υψώνεται πάνω από τα ανατολικά της πόλης, είναι διάσπαρτος με ιστορικά μοναστήρια και πευκοδάσος. Προσομοιώσεις που έγιναν με τον συνάδελφό του Θεόδωρο Γιάνναρο, έναν ατμοσφαιρικό μοντελιστή, ερευνητή του Ινστιτούτου Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΙΕΠΒΑ) και μέλος της μονάδας ΜΕΤΕΟ/Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών δείχνουν πώς μια πυρκαγιά που ξεκινά στους βόρειους πρόποδες του Υμηττού θα σημείωνε «πολύ γρήγορη πρόοδο» εάν ενισχυόταν από ισχυρούς ανέμους, λέει ο Λαγουβάρδος. Χρησιμοποιώντας το ξηρό δάσος και τη βλάστηση του βουνού ως πηγή καυσίμου, οι φλόγες θα μπορούσαν γρήγορα να κατέβουν προς την πόλη, κοντά σε μια περιοχή που στεγάζει το Πανεπιστήμιο Αθηνών.
«Η πυρκαγιά στην Πεντέλη ήταν ένα σοκ για πολλούς ανθρώπους», λέει ο Λαγουβάρδος. Παρόλο που η περιοχή της Αττικής, στην οποία βρίσκεται η ελληνική πρωτεύουσα, έχει πληγεί από πολλές πυρκαγιές τα τελευταία χρόνια, οι οποίες πυροδοτούνται από θερμοκρασίες ρεκόρ, «ήταν η πρώτη φορά που [μια πυρκαγιά] έφτασε τόσο κοντά στην πόλη».
Τελικά, η Αθήνα, της οποίας η ευρύτερη μητροπολιτική περιοχή φιλοξενεί 3,6 εκατομμύρια κατοίκους, γλίτωσε μια καταστροφική πυρκαγιά — αλλά μόνο οριακά. «Αυτό που έλειπε ήταν το στοιχείο του ανέμου», εξηγεί ο Τόμας Σμιθ, αναπληρωτής καθηγητής περιβαλλοντικής γεωγραφίας στο London School of Economics and Political Science, επισημαίνοντας έναν κρίσιμο παράγοντα που μπορεί να κλιμακώσει μια πυρκαγιά από διαχειρίσιμη σε καταστροφική.
Sitting ducks
Εκτός από την Αθήνα, μεγάλες πόλεις όπως το Ντάλας, η Λισαβόνα, το Σίδνεϊ και το Κέιπ Τάουν, συμπεριλαβάνονται στη λίστα με τις πόλεις εύκολους στόχους (sitting ducks). Σε αυτά τα μέρη, το κλίμα και οι γεωγραφικές συνθήκες σημαίνουν ότι είναι εξαιρετικά ευάλωτα σε καταστροφές που σχετίζονται με την υπερθέρμανση του πλανήτη. Αυτό θα μπορούσε να είναι πυρκαγιές, όπως αυτές στο Λος Άντζελες τον Ιανουάριο, αλλά και πλημμύρες, όπως παρατηρήθηκαν στη Βαλένθια πέρυσι. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η μία μπορεί να διαδέχεται την άλλη.
