Η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης να εγκρίνει τη συμφωνία του 2019 ενισχύει αυτή τη στρατηγική, δημιουργώντας νέα δεδομένα για την Αθήνα, η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη με τον κίνδυνο διαμόρφωσης τετελεσμένων νοτίως της Κρήτης.
Το σημαντικότερο στοιχείο είναι η μεταστροφή του στρατοπέδου Χαλίφα Χαφτάρ, το οποίο μέχρι πρόσφατα αντιτασσόταν στο μνημόνιο. Η Τουρκία, έχοντας αρχικά επενδύσει πολιτικά και στρατιωτικά στην κυβέρνηση της Τρίπολης, αποκτά πλέον ισχυρότερα ερείσματα και στην ανατολική Λιβύη, περιορίζοντας τα περιθώρια της ελληνικής διπλωματίας.
Για την Αθήνα, ωστόσο, το πραγματικό πρόβλημα βρίσκεται πέρα από τη νομική αντιπαράθεση. Η Άγκυρα δεν χρειάζεται να εξασφαλίσει διεθνή αναγνώριση του μνημονίου για να προκαλέσει πρακτικές δυσκολίες.
Αρκεί να επικαλείται συστηματικά τις διεκδικήσεις της, δημιουργώντας αβεβαιότητα για κυβερνήσεις και επιχειρήσεις που σχεδιάζουν δραστηριότητες στην περιοχή. Οι κίνδυνοι καθυστερήσεων, πρόσθετου κόστους και πιθανών παρεμβάσεων μπορούν να επηρεάσουν επενδυτικές αποφάσεις, ανεξάρτητα από τη νομική βασιμότητα των τουρκικών θέσεων.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Great Sea Interconnector, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου, με προοπτική επέκτασης στο Ισραήλ. Το πρόσφατο αίτημα της Nexans για επανέναρξη των ερευνών βυθού επαναφέρει το ερώτημα κατά πόσο οι τουρκικές αντιρρήσεις μπορούν να επηρεάσουν την υλοποίηση μιας ευρωπαϊκής ενεργειακής υποδομής.
Καθοριστική παράμετρος παραμένει η Αίγυπτος, η οποία διατηρεί ισχυρή επιρροή στην ανατολική Λιβύη και έχει απορρίψει το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Η στάση του Καΐρου θα επηρεάσει τα περιθώρια διπλωματικών χειρισμών της Αθήνας, ιδιαίτερα εάν η Άγκυρα επιχειρήσει να αξιοποιήσει τη νέα λιβυκή απόφαση για συγκεκριμένες θαλάσσιες δραστηριότητες.
Σημαντικός είναι και ο αμερικανικός παράγοντας, μετά τη δημόσια υποστήριξη της Ουάσιγκτον στο Great Sea Interconnector. Παράλληλα, το Ισραήλ έχει στρατηγικό συμφέρον στη διατήρηση της ασφάλειας των ενεργειακών διασυνδέσεων, χωρίς αυτό να συνεπάγεται αυτόματη παρέμβασή του υπέρ των ελληνικών θέσεων.
Το επόμενο κρίσιμο σημείο θα είναι εάν η Λιβύη προχωρήσει σε αδειοδοτήσεις θαλάσσιων ερευνών βάσει του μνημονίου και εάν η Τουρκία επιχειρήσει να τις υλοποιήσει.
Η Αθήνα δεν καλείται πλέον μόνο να αμφισβητήσει τη νομιμότητα μιας συμφωνίας, αλλά κυρίως να αποτρέψει τη μετατροπή της σε μηχανισμό πρακτικών περιορισμών στην άσκηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
