Σκοπός της είναι να αποτρέψει παρόμοιες χαοτικές συνθήκες όπως τότε - για παράδειγμα στην προμήθεια προστατευτικού υλικού και στην άδικη διανομή εμβολίων. «Τα έθνη του κόσμου έγραψαν ιστορία σήμερα στη Γενεύη», δήλωσε ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ Tedros Adhanom Ghebreyesus. Μετά από τρία ολόκληρα χρόνια και τελικά νύχτες συζητήσεων στη Γενεύη, οι διαπραγματευτές συμφώνησαν σε ένα κείμενο συνθήκης. Πρόκειται να εγκριθεί στην ετήσια σύνοδο των 194 μελών του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) στη Γενεύη τον Μάιο.
ΠΟΥ: Ζήτημα χρόνου μία νέα πανδημία
Η συνθήκη αποσκοπεί επίσης στην ενίσχυση της πρόληψης, ώστε να μην μπορούν να εξαπλωθούν καθόλου οι θανατηφόροι παθογόνοι μικροοργανισμοί. Μια νέα πανδημία είναι μόνο θέμα χρόνου, προειδοποιεί ο ΠΟΥΗ πιθανότητα ο σημερινός πληθυσμός να βιώσει μια νέα πανδημία είναι 38%, σύμφωνα με την πρωτοβουλία CEPI για τα εμβόλια. Ένας λόγος γι' αυτό είναι ότι οι άνθρωποι εξαπλώνονται σε περιοχές που προηγουμένως προορίζονταν για την άγρια πανίδα. Η κλιματική αλλαγή με τη ζέστη και τις πλημμύρες ευνοεί επίσης την εξάπλωση εντόμων και παθογόνων μικροοργανισμών.
Όσα ρυθμίζει η συνθήκη
Πρόληψη: Οι χώρες δεσμεύονται να ενισχύσουν τα συστήματα υγείας τους και την παρακολούθηση του ζωικού βασιλείου, έτσι ώστε τα κρούσματα ασθενειών να εντοπίζονται γρήγορα και να καταπνίγονται εν τη γενέσει τους, όπου αυτό είναι δυνατόν.
Αλυσίδες εφοδιασμού: Όλες οι χώρες θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε προστατευτικά υλικά, φάρμακα και εμβόλια. Το υγειονομικό προσωπικό θα πρέπει να εφοδιάζεται πρώτο.
Μεταφορά τεχνολογίας: Οι φαρμακευτικές εταιρείες θα πρέπει να μοιράζονται την τεχνογνωσία τους, ώστε τα φάρμακα και τα εμβόλια να μπορούν να παράγονται και σε άλλες χώρες.
Έρευνα και ανάπτυξη: Οι αλληλουχίες DNA των παθογόνων μικροοργανισμών θα πρέπει να διατίθενται ελεύθερα για την ανάπτυξη φαρμάκων και εμβολίων. Σε αντάλλαγμα, οι φαρμακευτικές εταιρείες θα πρέπει να δωρίζουν το δέκα τοις εκατό της παραγωγής τους στον ΠΟΥ για διανομή στις φτωχότερες χώρες και να πωλούν ένα επιπλέον δέκα τοις εκατό σε ευνοϊκές τιμές (σύστημα Pabs). Οι λεπτομέρειες δεν έχουν ακόμη αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
Σε γενικές γραμμές, το κείμενο περιέχει κάποιες ασαφείς διατυπώσεις, σχολιάζει το γερμανικό ARD. Οι υποχρεώσεις ισχύουν «ανάλογα με την εθνική νομοθεσία», για παράδειγμα, και υπάρχουν περιορισμοί, όπως «με αμοιβαία συμφωνία» για τους όρους. Η συνθήκη είναι «μια αρχή και όχι το τέλος», δήλωσε στο πρακτορείο ειδήσεων dpa ο Gian-Luca Burci, καθηγητής στο Κέντρο Παγκόσμιας Υγείας του Ινστιτούτου Μεταπτυχιακών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Γενεύης.
Η συνθήκη πρέπει να επικυρωθεί από τα κοινοβούλια
Σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς που κυκλοφορούν, αυτό δεν επιτρέπει στον ΠΟΥ ή στον Γενικό Διευθυντή του να επιβάλλει εθνική νομοθεσία ή μέτρα. Το κείμενο αναφέρει ρητά ότι δεν μπορεί να επιβάλει ταξιδιωτικούς περιορισμούς, να επιβάλει εμβολιασμούς ή να διατάξει αποκλεισμούς. Η συνθήκη που έχει τώρα διαπραγματευτεί ισχύει μόνο για τις χώρες των οποίων τα κοινοβούλια την έχουν επικυρώσει. Θα τεθεί σε ισχύ όταν το πράξουν 60 χώρες, ενώ οι ΗΠΑ δεν έχουν συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις μετά την αλλαγή κυβέρνησης στην Ουάσιγκτον. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διέταξε την αποχώρησή τους από τον ΠΟΥ, η οποία θα τεθεί σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2026.
