Σύμφωνα με έρευνα του University College London, πάνω από το 25% των ατόμων γύρω στην ηλικία των 50 δηλώνει ότι βρίσκεται σε κατάσταση οικονομικής οριακής επιβίωσης ή αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες. Παράλληλα, περίπου δύο στους τρεις ερωτηθέντες εκφράζουν ανησυχία για το επίπεδο διαβίωσης μετά την αποχώρηση από την εργασία, με το ζήτημα της συνταξιοδότησης να γίνεται ολοένα και πιο πιεστικό, ιδιαίτερα λόγω της σταδιακής αύξησης των ορίων ηλικίας.
Μια γενιά με συνεχείς οικονομικές αναταράξεις
Η οικονομική πορεία της Γενιάς Χ έχει διαμορφωθεί μέσα από διαδοχικές κρίσεις. Πολλοί εντάχθηκαν στην αγορά εργασίας τη δεκαετία του 1990, σε περιβάλλον υψηλής ανεργίας και αυξημένων επιτοκίων δανεισμού. Ακολούθησε η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, καθώς και μια μακρά περίοδος στασιμότητας στους μισθούς σε πολλές χώρες.
Σήμερα, η ίδια γενιά καλείται να προσαρμοστεί σε ένα ακόμη πιο σύνθετο εργασιακό τοπίο, όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη και η αυτοματοποίηση αναδιαμορφώνουν επαγγέλματα, δεξιότητες και απαιτήσεις της αγοράς εργασίας, δημιουργώντας πρόσθετη ανασφάλεια για τη μελλοντική επαγγελματική σταθερότητα.
Ανθρώπινες ιστορίες πίσω από τους αριθμούς
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Τζόελ Γιανγκ, επαγγελματία του χώρου των μέσων ενημέρωσης στο Λονδίνο, με συνεργασίες ακόμη και με το BBC. Παρά την αποταμίευση περίπου 35.000 λιρών και τα σχέδια για αγορά κατοικίας, η πανδημία της COVID-19 ανέτρεψε την πορεία του. Προβλήματα υγείας το 2023 τον κράτησαν εκτός εργασίας για μεγάλο διάστημα, εξαντλώντας τις αποταμιεύσεις του και οδηγώντας τον στην επιστροφή στο Μίντλεσμπρο. Σήμερα εργάζεται μερικώς, με περιορισμένη οικονομική ασφάλεια και έντονη ανησυχία για το μέλλον της σύνταξής του.
Ανισότητες στο εσωτερικό της ίδιας γενιάς
Παρότι ένα μέρος της Γενιάς Χ επωφελήθηκε από την οικονομική ανάπτυξη των δεκαετιών του 1990 και του 2000 —ιδίως μέσω της ανόδου των τιμών των ακινήτων— οι ανισότητες εντός της ομάδας παραμένουν έντονες. Η έρευνα του UCL δείχνει ότι τα άτομα με χαμηλότερο εισόδημα είναι έως και 25 φορές πιο πιθανό να έχουν αποσυρθεί από την εργασία λόγω προβλημάτων υγείας και εννέα φορές πιο πιθανό να αντιμετωπίζουν σοβαρή οικονομική δυσχέρεια.
Επιπλέον, μεγάλο ποσοστό βρίσκεται στη λεγόμενη «γενιά της μέσης πίεσης», καθώς καλείται να στηρίζει οικονομικά τόσο ηλικιωμένους γονείς όσο και παιδιά που δεν έχουν ακόμη οικονομική ανεξαρτησία. Την ίδια στιγμή, περίπου ένας στους τέσσερις ιδιοκτήτες άνω των 50 εξακολουθεί να εξυπηρετεί στεγαστικό δάνειο, συχνά με υπόλοιπα που ξεπερνούν τις 200.000 λίρες.
Οικονομική ανασφάλεια και καθυστερημένος σχεδιασμός
Η συσσώρευση αυτών των πιέσεων οδηγεί σε αυξημένο άγχος και αίσθημα ανασφάλειας. Όπως επισημαίνει η οικονομική σύμβουλος Λέσλι Τόμας, αρκετοί πολίτες προχωρούν ακόμη και σε πρόωρη ρευστοποίηση συνταξιοδοτικών κεφαλαίων, φοβούμενοι μελλοντικές αλλαγές στη φορολογία ή νέες οικονομικές αναταράξεις.
Παρόμοια εικόνα περιγράφει και η Μπεθ Ντάφελ, 44 ετών, η οποία αν και κινείται στο όριο μεταξύ Γενιάς Χ και millennials, αντιμετωπίζει ήδη αντίστοιχες πιέσεις. Η ίδια αναγνωρίζει ότι καθυστέρησε να ξεκινήσει συστηματική αποταμίευση για τη σύνταξη, ενώ το αυξανόμενο κόστος ζωής καθιστά ακόμη και βασικές ανάγκες πιο δύσκολα διαχειρίσιμες.
Οι ειδικοί προειδοποιούν
Σύμφωνα με την σύμβουλο επιχειρήσεων Μάντι Αλεξάντερ-Γκράουτ, η αδράνεια αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους. Όπως τονίζει, πολλοί της Γενιάς Χ αισθάνονται ότι έχουν μείνει πίσω, βιώνοντας έντονη ψυχολογική πίεση και αίσθηση προσωπικής αποτυχίας, παρότι οι αιτίες είναι κυρίως συστημικές και όχι ατομικές.
Το ζητούμενο: έγκαιρος σχεδιασμός
Παρά τις δυσκολίες, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η εικόνα δεν είναι μη αναστρέψιμη. Η σταδιακή και συνεπής αποταμίευση, ακόμη και σε μικρά ποσά, σε συνδυασμό με έναν ρεαλιστικό οικονομικό σχεδιασμό, μπορεί να βελτιώσει ουσιαστικά τις μελλοντικές προοπτικές.
Το βασικό μήνυμα που αναδεικνύεται είναι ότι η αντιμετώπιση της οικονομικής αβεβαιότητας απαιτεί έγκαιρη δράση και συνειδητές αποφάσεις, προκειμένου να περιοριστεί ο κίνδυνος περαιτέρω διεύρυνσης των ανισοτήτων στη συγκεκριμένη γενιά.
