Πηγές του Al Arabiya αναφέρουν ότι το τελικό προσχέδιο της συμφωνίας ενδέχεται να παρουσιαστεί ακόμη και μέσα στις επόμενες ώρες. Το αραβικό μέσο αποκάλυψε εννέα βασικούς άξονες του σχεδίου, στους οποίους περιλαμβάνονται η άμεση και πλήρης παύση των εχθροπραξιών, αμοιβαίες εγγυήσεις ασφαλείας, αλλά και σταδιακή χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων προς την Τεχεράνη.
Εφόσον υπάρξει επίσημη επιβεβαίωση, η εξέλιξη αυτή θα σηματοδοτήσει τη σημαντικότερη διπλωματική πρόοδο από την έναρξη των πολεμικών συγκρούσεων στις 28 Φεβρουαρίου και πιθανόν να αποτελέσει το πρώτο ουσιαστικό βήμα προς την αποκλιμάκωση της κρίσης, η οποία έχει επηρεάσει έντονα τόσο τις διεθνείς αγορές ενέργειας όσο και τη συνολική πορεία της παγκόσμιας οικονομίας.
Πιο αναλυτικά, οι εννέα άξονες του προσχεδίου είναι, σύμφωνα με το Al Arabiya:
- άμεση, συνολική και άνευ όρων κατάπαυση πυρός σε ξηρά, θάλασσα και αέρα·
- αμοιβαία δέσμευση ΗΠΑ και Ιράν να μην στοχοποιούν στρατιωτικές, πολιτικές ή οικονομικές υποδομές·
- τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων και του «πολέμου προπαγάνδας»·
- σεβασμό της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας των δύο πλευρών·
- εγγυήσεις για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο, στα Στενά του Ορμούζ και στον Κόλπο του Ομάν·
- δημιουργία κοινού μηχανισμού παρακολούθησης της εφαρμογής της συμφωνίας και επίλυσης διαφορών·
- έναρξη διαπραγματεύσεων για τα ανοιχτά ζητήματα εντός επτά ημερών·
- σταδιακή άρση των αμερικανικών κυρώσεων με αντάλλαγμα τη συμμόρφωση της Τεχεράνης στους όρους της συμφωνίας·
- και επαναβεβαίωση της προσήλωσης στο διεθνές δίκαιο και στον Χάρτη του ΟΗΕ.
Το σχέδιο προβλέπει επίσης ότι η συμφωνία θα τεθεί άμεσα σε ισχύ μόλις ανακοινωθεί επίσημα και από τις δύο πλευρές.
Τα εμπόδια παραμένουν
Παρά τη σημαντική πρόοδο που φαίνεται να έχει καταγραφεί στις διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρά ζητήματα που δυσκολεύουν την επίτευξη οριστικής συμφωνίας.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε την Πέμπτη (21/5) ότι οι συνομιλίες παρουσιάζουν ενθαρρυντικά στοιχεία, αποφεύγοντας ωστόσο να καλλιεργήσει υπερβολικές προσδοκίες. Όπως τόνισε, δεν μπορεί να υπάρξει τελική συμφωνία εφόσον η Τεχεράνη επιμένει στην εφαρμογή ενός συστήματος διοδίων στα Στενά του Ορμούζ.
Ο ίδιος σημείωσε ότι υπάρχουν θετικές ενδείξεις στις επαφές των δύο πλευρών, αλλά υπογράμμισε πως οι επόμενες ημέρες θα είναι καθοριστικές για την έκβαση των διαβουλεύσεων.
Το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ εξακολουθεί να θεωρείται κομβικής σημασίας, καθώς από την έναρξη της πολεμικής σύγκρουσης το Ιράν έχει ουσιαστικά περιορίσει τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή, προκαλώντας σοβαρές επιπτώσεις στις διεθνείς ενεργειακές μεταφορές και στις αγορές πετρελαίου.
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με πηγή που συμμετέχει στις ιρανικές διαπραγματεύσεις και μίλησε στο Reuters, οι διαφωνίες ανάμεσα στις δύο πλευρές έχουν μειωθεί αισθητά. Ωστόσο, δύο βασικά ζητήματα εξακολουθούν να παραμένουν ανοιχτά: το δικαίωμα του Ιράν να συνεχίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου και το τελικό καθεστώς ελέγχου στα Στενά του Ορμούζ.
Η Τεχεράνη συνεχίζει να υποστηρίζει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα εξυπηρετεί αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς. Παράλληλα, πληροφορίες αναφέρουν ότι ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Χαμενεΐ, έχει δώσει εντολή, ώστε το εμπλουτισμένο ουράνιο να παραμείνει εντός της χώρας, γεγονός που προκαλεί έντονο προβληματισμό στην Ουάσιγκτον.
Από την αμερικανική πλευρά, η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο θεωρείται αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει απορρίψει δημόσια κάθε πιθανότητα επιβολής «διοδίων» από το Ιράν στα διεθνή θαλάσσια περάσματα.
Οι πληροφορίες για πιθανή συμφωνία έχουν ήδη προκαλέσει έντονες διακυμάνσεις στις διεθνείς αγορές πετρελαίου, καθώς οι επενδυτές προσπαθούν να εκτιμήσουν αν απομακρύνεται το ενδεχόμενο μιας παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης.
Μια ενδεχόμενη συμφωνία που θα εξασφάλιζε ουσιαστικά την επαναφορά της ομαλής ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να περιορίσει την άνοδο στις τιμές του πετρελαίου και να μειώσει τις ανησυχίες για νέο κύμα παγκόσμιου πληθωρισμού.
Παρόλα αυτά, διπλωματικές πηγές προειδοποιούν ότι οι ισορροπίες παραμένουν ιδιαίτερα εύθραυστες και ότι ακόμη και μικρές αποκλίσεις στα θέματα του πυρηνικού προγράμματος ή της ναυσιπλοΐας είναι πιθανό να τινάξουν τη συμφωνία στον αέρα την τελευταία στιγμή.
