Η κίνηση της Ουάσινγκτον αυξάνει την οικονομική πίεση στο Ιράν, αλλά παράλληλα ενισχύει τον κίνδυνο μιας νέας κλιμάκωσης στον Περσικό Κόλπο, καθώς η Τεχεράνη έχει στη διάθεσή της αρκετές επιλογές για να απαντήσει.
Μπορεί το Ιράν να σταματήσει τις εξαγωγές πετρελαίου από τον Κόλπο;
Σύμφωνα με το Reuters, μία από τις βασικές επιλογές της Τεχεράνης είναι να περιορίσει ακόμη περισσότερο τις ροές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο. Ο Μοχσέν Ρεζάι, πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης και γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, έχει ήδη απειλήσει ότι, εάν συνεχιστεί ο «οικονομικός πόλεμος», δεν θα εξαχθεί «ούτε μία σταγόνα πετρελαίου» μέσω των Στενών του Ορμούζ ή από οποιοδήποτε άλλο σημείο του Περσικού Κόλπου.
Οι επιθέσεις και οι απειλές του Ιράν προς τη ναυσιπλοΐα έχουν ήδη περιορίσει σημαντικά την κίνηση στα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία πριν από τον πόλεμο διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ενέργειας. Παρότι ορισμένα δεξαμενόπλοια εξακολουθούν να περνούν από τα Στενά τις τελευταίες εβδομάδες, οι όγκοι παραμένουν πολύ χαμηλοί. Την Κυριακή, μάλιστα, το Ιράν έθεσε στη «μαύρη λίστα» 45 δεξαμενόπλοια, υποστηρίζοντας ότι δεν συμμορφώθηκαν με τους κανόνες που θέλει να επιβάλει στη ναυσιπλοΐα.
Νέες επιθέσεις με πυραύλους, drones ή ταχύπλοα εναντίον δεξαμενόπλοιων που επιχειρούν να εγκαταλείψουν τον Κόλπο θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέα άνοδο στις τιμές του πετρελαίου. Αντίστοιχες επιθέσεις έχουν επανειλημμένα προκαλέσει αναταράξεις στις αγορές κατά τη διάρκεια των έξι μηνών του πολέμου.
Την ίδια στιγμή, οι Χούθι, σύμμαχοι της Τεχεράνης στην Υεμένη, συνεχίζουν να περιορίζουν τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα, απειλώντας ακόμη και με αποκλεισμό των σαουδαραβικών πλοίων που μεταφέρουν πετρέλαιο προς την Ασία μέσω του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Ενώ αρχικά οι επιθέσεις επηρέαζαν μόνο μέρος της κίνησης, η κατάσταση έχει πλέον γίνει αρκετά δύσκολη για τις ναυτιλιακές εταιρείες, με κινεζικές εταιρείες να αναζητούν εναλλακτικές διαδρομές μακριά από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα.
Μια νέα επίθεση, όπως εκείνη που σημειώθηκε τη Δευτέρα εναντίον πλοίου ανοικτά της Γιανμπού, του βασικού πετρελαϊκού λιμανιού της Σαουδικής Αραβίας στην Ερυθρά Θάλασσα, ή ένα νέο χτύπημα κοντά στη Διώρυγα του Σουέζ θα μπορούσε να αυξήσει την ανησυχία στις αγορές και να ενισχύσει περαιτέρω τις τιμές του αργού.
Παραμένουν στο στόχαστρο οι χώρες του Κόλπου;
Το Ιράν έχει απειλήσει να απαντήσει εναντίον οποιωνδήποτε γειτονικών χωρών συμμετάσχουν στην αμερικανική προσπάθεια οικονομικής απομόνωσής του. Κατά τη διάρκεια του πολέμου έχει ήδη πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον χωρών του Κόλπου και της Ιορδανίας, κυρίως με στόχο αμερικανικές βάσεις, αλλά και ενεργειακές υποδομές.
Μια περαιτέρω κλιμάκωση που θα έθετε στο στόχαστρο εγκαταστάσεις πετρελαίου ή φυσικού αερίου θα μπορούσε να προκαλέσει νέα άνοδο στις τιμές ενέργειας και να δημιουργήσει πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση Τραμπ. Σε αντίθεση με τις επιθέσεις στη ναυσιπλοΐα, οι ζημιές σε εγκαταστάσεις παραγωγής θα μπορούσαν να είναι πιο δύσκολο να αποκατασταθούν.
Ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο θα συνιστούσαν επιθέσεις σε μονάδες ηλεκτροπαραγωγής και εγκαταστάσεις αφαλάτωσης νερού. Οι τελευταίες αποτελούν ζωτικής σημασίας υποδομές για τις χώρες του Κόλπου, σε μια από τις πιο θερμές και άνυδρες περιοχές του κόσμου, και ένα χτύπημα σε αυτές θα μπορούσε να έχει σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες.
Μπορεί το Ιράν να επιτεθεί απευθείας στη Δύση;
Οι περισσότερες δυτικές χώρες βρίσκονται εκτός της εμβέλειας των βασικών ιρανικών πυραυλικών συστημάτων, όμως οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν ιστορικά χρησιμοποιήσει ασύμμετρες μεθόδους για να πλήξουν δυτικούς στόχους.
Η κυβερνοασφάλεια αποτελεί μία από τις βασικές επιλογές. Τη Δευτέρα, η Βρετανία ανακοίνωσε ότι χάκερ που συνδέονται με το Ιράν προκάλεσαν διακοπή λειτουργίας σε μικρό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν εκτιμήσει ότι η Τεχεράνη πιθανότατα βρισκόταν πίσω από κυβερνοεπιθέσεις εναντίον εγκαταστάσεων ύδρευσης στη Μινεσότα. Το Ιράν δεν έχει σχολιάσει τις συγκεκριμένες κατηγορίες.
Οι κυβερνοεπιθέσεις προσφέρουν στην Τεχεράνη έναν τρόπο να αυξήσει το κόστος για τις δυτικές χώρες χωρίς να χρειαστεί να επεκτείνει τις συμβατικές στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Με την Ουάσινγκτον να εντείνει πλέον την οικονομική πίεση, οι επιλογές του Ιράν περιλαμβάνουν από τον περιορισμό των ενεργειακών ροών και τις επιθέσεις στη ναυσιπλοΐα έως τα πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές και τις κυβερνοεπιθέσεις. Το ερώτημα είναι εάν η νέα αμερικανική πίεση θα οδηγήσει την Τεχεράνη σε υποχώρηση ή εάν θα προκαλέσει μια νέα κλιμάκωση του πολέμου στον Κόλπο.
