Εάν πραγματοποιηθεί τελικά η δημόσια εκτέλεση, θα είναι η πρώτη φορά που οι αμερικανικές αρχές μεταδίδουν ζωντανά στο κοινό βίντεο μιας εκτέλεσης. Θα είναι επίσης η πρώτη δημόσια εκτέλεση στις ΗΠΑ εδώ και δεκαετίες, η πρώτη εκτέλεση από τον αμερικανικό στρατό από το 1961 και η πρώτη στρατιωτική εκτέλεση με εκτελεστικό απόσπασμα από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, σύμφωνα με το Κέντρο Πληροφόρησης για τη Θανατική Ποινή (Death Penalty Information Center).
Η ανακοίνωση έχει εγείρει πολλά νομικά και ηθικά ερωτήματα, μεταξύ άλλων σχετικά με τον τρόπο μετάδοσης ενός τέτοιου γεγονότος και το ποιοι θα έχουν τη δυνατότητα να το παρακολουθήσουν.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς εξέφρασε, πάντως, επιφυλάξεις για τη ζωντανή μετάδοση της εκτέλεσης και δήλωσε ότι δεν θα την παρακολουθήσει αν τελικά μεταδοθεί. Οι δηλώσεις του αντιπροέδρου αποτελούν την πρώτη φορά που υψηλόβαθμο στέλεχος της κυβέρνησης Τραμπ εκφράζει προβληματισμό σχετικά με την απόφαση του Πενταγώνου να καταστήσει δημόσια την εκτέλεση στο Φορτ Χουντ.
Ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Επικοινωνιών (FCC), Μπρένταν Καρ, δήλωσε ότι θα άφηνε την απόφαση στο Πεντάγωνο σχετικά με το ενδεχόμενο μετάδοσης της εκτέλεσης από τηλεοπτικά δίκτυα. Οι μεγάλες πλατφόρμες των social media δεν έχουν πάρει επίσημα θέση για το αν θα επέτρεπαν μία τέτοια μετάδοση σε live streaming.
Όσο για τον Ντόναλντ Τραμπ, φαίνεται να συμφωνεί απόλυτα με την απόφαση του Πενταγώνου.
Πότε πραγματοποιήθηκε, όμως, η τελευταία δημόσια εκτέλεση στις ΗΠΑ και γιατί σταμάτησαν; Σε ποιες άλλες χώρες εξακολουθούν να γίνονται τέτοιες εκτελέσεις;
Ακολουθεί αναλυτικό ρεπορτάζ της Washington Post για το θέμα:
Πότε έγινε η τελευταία δημόσια εκτέλεση στις ΗΠΑ;
Η εκτέλεση δι’ απαγχονισμού του Ρέινι Μπεθέα (Rainey Bethea) στο Κεντάκι, το 1936, θεωρείται ευρέως η τελευταία εκτέλεση στις ΗΠΑ που συγκέντρωσε μεγάλη δημόσια προσοχή, αν και ακολούθησε άλλη μία δημόσια εκτέλεση στο Μιζούρι το 1937.
Ο Μπεθέα, ο οποίος ήταν μαύρος, απαγχονίστηκε δημόσια για βιασμό, αφού ομολόγησε τον βιασμό και τη δολοφονία μιας 70χρονης λευκής γυναίκας, της Λίσια Έντουαρντς (Lischia Edwards). Ωστόσο, σύμφωνα με το μη κερδοσκοπικό Κέντρο Πληροφόρησης για τη Θανατική Ποινή, το οποίο παρακολουθεί την εφαρμογή της θανατικής ποινής, δεν του απαγγέλθηκαν ποτέ κατηγορίες για φόνο.
Ο απαγχονισμός πραγματοποιήθηκε σε χώρο στάθμευσης στο Όουενσμπορο του Κεντάκι, ώστε να αποφευχθούν οι ζημιές στο γρασίδι του δικαστηρίου εξαιτίας του πλήθους που αναμενόταν να συγκεντρωθεί, σύμφωνα με το Κέντρο.
Εκτιμάται ότι έως και 20.000 άνθρωποι έγιναν μάρτυρες του θανάτου του. Σε μια φωτογραφία από το σημείο διακρίνεται ένα μεγάλο πλήθος να έχει περικυκλώσει την αγχόνη για να παρακολουθήσει την εκτέλεση, ενώ δημοσιεύματα της εποχής περιέγραφαν μια ατμόσφαιρα που θύμιζε πανηγύρι.
Η Ρέιτσελ Άμποτ (Rachel Abbott), η οποία είχε παρακολουθήσει την εκτέλεση, δήλωσε στο WKU Public Radio το 2016 ότι θυμόταν να τη βλέπει σε ηλικία πέντε ετών και ότι, χρόνια αργότερα, εξακολουθούσε να βλέπει εφιάλτες γι’ αυτήν.
«Ακόμα τρέχουν δάκρυα από τα μάτια μου όταν το σκέφτομαι», είπε.
Την επόμενη χρονιά πραγματοποιήθηκε άλλη μία δημόσια εκτέλεση, όταν ο Ρόσκο «Ρεντ» Τζάκσον (Roscoe «Red» Jackson) απαγχονίστηκε στο Μιζούρι. Περίπου 500 κάτοικοι της πόλης παρακολούθησαν τον απαγχονισμό, σύμφωνα με δημοσίευμα του Associated Press εκείνης της εποχής.
Το Κέντρο Πληροφόρησης για τη Θανατική Ποινή θεωρεί τον απαγχονισμό του Τζάκσον την τελευταία δημόσια εκτέλεση στις ΗΠΑ.
Γιατί σταμάτησαν οι δημόσιες εκτελέσεις στις ΗΠΑ;
Σύμφωνα με το Κέντρο Πληροφόρησης για τη Θανατική Ποινή, το θέαμα που δημιουργήθηκε γύρω από τον απαγχονισμό του Μπεθέα συνέβαλε στον τερματισμό των δημόσιων εκτελέσεων.
Ο Μάικλ Λ. Ράντελετ (Michael L. Radelet), ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο στο Μπόλντερ και ειδικός στις εκτελέσεις, δήλωσε στο Associated Press ότι οι ανησυχίες εντείνονταν καθώς οι εκτελέσεις μετατρέπονταν σε δημοφιλή δημόσια θεάματα και όλο και περισσότεροι άνθρωποι γίνονταν μάρτυρες αποτυχημένων απαγχονισμών. Αυτό οδήγησε σε αλλαγές στις σχετικές πολιτικές.
Ωστόσο, σε ορισμένες υποθέσεις υψηλού προφίλ, η δυνατότητα παρακολούθησης των εκτελέσεων εξακολούθησε να παρέχεται σε μεγάλο αριθμό ανθρώπων.
Το 2001, η εκτέλεση του Τίμοθι ΜακΒέι (Timothy McVeigh), του δράστη της βομβιστικής επίθεσης στην Οκλαχόμα Σίτι, με θανατηφόρα ένεση, μεταδόθηκε μέσω κλειστού κυκλώματος τηλεόρασης (CCTV) σε επιλεγμένα άτομα.
Περίπου 2.000 επιζώντες της επίθεσης και συγγενείς θυμάτων είχαν δικαίωμα να την παρακολουθήσουν, αλλά οι περισσότεροι επέλεξαν να μην το κάνουν. Περίπου 230 άνθρωποι αποφάσισαν τελικά να παρακολουθήσουν την εκτέλεση, σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας The Washington Post εκείνης της εποχής.
Πολλοί από όσους την παρακολούθησαν περιέγραψαν την εμπειρία ως αξιομνημόνευτη, αλλά χωρίς να τους προσφέρει την ικανοποίηση που περίμεναν. Ορισμένοι εξέφρασαν δυσαρέσκεια επειδή ο θάνατός του φαινόταν να είναι ανώδυνος.
Σε ποιες χώρες εξακολουθούν να πραγματοποιούνται δημόσιες εκτελέσεις;
Τα διαθέσιμα δημόσια στοιχεία σχετικά με τον αριθμό των εκτελέσεων που πραγματοποιούνται παγκοσμίως είναι περιορισμένα, καθώς ορισμένες χώρες αντιμετωπίζουν τέτοιου είδους δεδομένα ως κρατικό απόρρητο, σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία.
Τουλάχιστον 17 δημόσιες εκτελέσεις πραγματοποιήθηκαν το 2025, σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έκθεση της οργάνωσης για τη θανατική ποινή: έξι στο Αφγανιστάν και 11 στο Ιράν.
Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν ανέφεραν επίσης δύο δημόσιες εκτελέσεις το 2026. Οι εκτελέσεις αφορούσαν δύο άνδρες που κατηγορούνταν για τη δολοφονία τεσσάρων αστυνομικών κατά τη διάρκεια αντικυβερνητικών διαδηλώσεων.
Στο Ιράν, οι δημόσιες εκτελέσεις επιφυλάσσονται συνήθως για πολιτικούς κρατουμένους και πραγματοποιούνται σε δημόσιες πλατείες. Γερανοί τοποθετημένοι σε φορτηγά χρησιμοποιούνται ως αγχόνες, σύμφωνα με το Associated Press.
Δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης και τα Ηνωμένα Έθνη έχουν επίσης καταγράψει δημόσιες εκτελέσεις στη Σομαλία, ενώ η οργάνωση Human Rights Watch και Βρετανοί βουλευτές έχουν εκδώσει ανακοινώσεις καταδικάζοντας τις δημόσιες εκτελέσεις στη Σαουδική Αραβία.
Η Διεθνής Αμνηστία έχει επίσης λάβει αναφορές για δημόσιες εκτελέσεις στη Βόρεια Κορέα, όπως ανέφερε σε έκθεσή της το 2009.
Ποιες αντιπαραθέσεις προκαλούν οι δημόσιες εκτελέσεις;
Την Πέμπτη, ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ (Pete Hegseth), δήλωσε ότι ήθελε να μπορεί ο κόσμος να παρακολουθήσει την εκτέλεση του Χασάν, «επειδή οι άνθρωποι πρέπει να καταλάβουν ότι αυτού του είδους οι πράξεις έχουν σοβαρές συνέπειες».
Ο Τζον Γιόρκ (Jon Yorke), καθηγητής ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Πανεπιστήμιο Birmingham City της Βρετανίας, έθεσε το ερώτημα ποια μέτρα προστασίας θα εφαρμοστούν ώστε το περιεχόμενο να μην είναι ορατό σε παιδιά.
«Η πρώτη μου αντίδραση είναι ότι αυτό μας γυρίζει πίσω στον Μεσαίωνα», δήλωσε σε συνέντευξή του, χαρακτηρίζοντας την παρακολούθηση ενός τέτοιου γεγονότος από τους Αμερικανούς «αντιπαραγωγική».
Ο Γιόρκ ανέφερε ότι η απόφαση για τον τερματισμό των δημόσιων εκτελέσεων συνδέεται επίσης με την ιδέα της διατήρησης της αξιοπρέπειας του ανθρώπου κατά τον θάνατό του, μια αρχή που θα υπονομευόταν από τη ζωντανή μετάδοση.
«Το κράτος δεν θα έπρεπε να φαίνεται ότι ασκεί την ίδια βία και προκαλεί το ίδιο τραύμα με τον εγκληματία», είπε.
Ο Σολ Λέρφρεντ (Saul Lehrfreund), συνδιευθυντής του Death Penalty Project, μιας μη κυβερνητικής οργάνωσης με έδρα τη Βρετανία, δήλωσε ότι η βιντεοσκόπηση της στιγμής του θανάτου ενός ανθρώπου θεωρείται γενικά απαράδεκτη, επειδή «έχει να κάνει με το απαραβίαστο της ανθρώπινης ύπαρξης και με το τι σημαίνει αυτό».
Η καταγραφή και η δημοσιοποίηση των εκτελέσεων αποτελούν εδώ και πολύ καιρό αντικείμενο αντιπαραθέσεων, λόγω των πρακτικών και ηθικών ζητημάτων που εγείρουν, καθώς και της συζήτησης για το κατά πόσο λειτουργούν αποτρεπτικά.
Κατά τον Μεσαίωνα, δημόσιες εκτελέσεις πραγματοποιούνταν σε ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρώπη. Στην Αγγλία, όμως, απαγορεύτηκαν έως τα μέσα του 19ου αιώνα, εν μέσω ανησυχιών ότι τα μεγάλα πλήθη γίνονταν δύσκολο να ελεγχθούν και ότι οι θεατές αντιμετώπιζαν τις εκτελέσεις ως μορφή ψυχαγωγίας αντί ως μέσο αποτροπής του εγκλήματος.
Το 1946, κατά τη διάρκεια των Δικών της Νυρεμβέργης, προκλήθηκε επίσης διεθνής συζήτηση σχετικά με το αν θα έπρεπε να καταγραφεί και να δημοσιοποιηθεί ο απαγχονισμός των ναζί εγκληματιών πολέμου. Οι ΗΠΑ τάχθηκαν υπέρ της δημοσιοποίησης, ενώ η Βρετανία ήταν αντίθετη. Αργότερα, φωτογραφίες των νεκρών εμφανίστηκαν στη δημόσια σφαίρα.
Έκτοτε, η θανατική ποινή έχει καταργηθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο και σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αντιπαραθέσεις προκάλεσε και η εκτέλεση του πρώην προέδρου του Ιράκ, Σαντάμ Χουσεΐν, το 2006, η οποία πραγματοποιήθηκε στις πρώην εγκαταστάσεις της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών στη Βαγδάτη. Η διαμάχη εντάθηκε όταν βίντεο της εκτέλεσης, το οποίο είχε τραβηχτεί κρυφά, διαδόθηκε στο διαδίκτυο.
Η ιρακινή κυβέρνηση χαρακτήρισε τη δημοσιοποίηση του βίντεο «λάθος».
Τι άλλο είναι γνωστό για την εκτέλεση του Χασάν;
Η εκτέλεση του Χασάν έχει προγραμματιστεί για τις 3 Δεκεμβρίου στο Φορτ Χουντ του Τέξας, σύμφωνα με όσα δήλωσε αυτή την εβδομάδα ο ασκών χρέη υπουργού Στρατού των ΗΠΑ.
Ο Χασάν, Αμερικανός πολίτης που γεννήθηκε στις ΗΠΑ και ήταν μουσουλμάνος, σκότωσε 13 ανθρώπους και τραυμάτισε άλλους 32 στη στρατιωτική βάση του αμερικανικού στρατού στο κεντρικό Τέξας, όπου στρατιώτες προετοιμάζονταν για την ανάπτυξή τους στο Αφγανιστάν.
Καταδικάστηκε για εκ προμελέτης ανθρωποκτονία και του επιβλήθηκε η θανατική ποινή το 2013.
Νωρίς την Παρασκευή, το Υπουργείο Άμυνας αρνήθηκε να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τα σχέδια για την προγραμματισμένη εκτέλεση, περιοριζόμενο στη δήλωση ότι «θα ακολουθήσουν περισσότερες πληροφορίες».
