• Γ.Δ.ΓΕΝ. ΔΕΙΚΤΗΣ0,000%
  • S&P 5000,000%
  • Nasdaq0,000%
  • FTSE 1000,000%
  • Nikkei 2250,000%
  • DAX0,000%
  • CAC 400,000%
  • €/$
  • €/£
  • BTC
Ουκρανικό: Οι ελπίδες από την πρόταση Τραμπ και το «στοίχημα» της Ευρώπης
13:14 - 22 Νοε 2026

Ουκρανικό: Οι ελπίδες από την πρόταση Τραμπ και το «στοίχημα» της Ευρώπης

Δες περισσότερα άρθρα του Reporter.gr όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Η πρόταση της Ουάσιγκτον για εγγυήσεις ασφαλείας προς την Ουκρανία αντίστοιχες με εκείνες του ΝΑΤΟ αναζωπυρώνει τις ελπίδες για μια συμφωνία που θα αποτρέψει νέα ρωσική επίθεση. Την ίδια ώρα, όμως, επαναφέρει στο προσκήνιο το κρίσιμο ερώτημα για την Ευρώπη: μπορεί να διασφαλίσει το μέλλον της χωρίς να εξαρτάται από τις πολιτικές επιλογές των ΗΠΑ;  

Η πρόταση παρουσιάστηκε από τον ειδικό απεσταλμένο και γαμπρό του Αμερικανού προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο Βερολίνο, έπειτα από δύο εβδομάδες εντατικών διπλωματικών επαφών. Ο ίδιος υποστήριξε ότι ο Τραμπ είναι ανοιχτός στην προοπτική μιας τόσο σημαντικής συμφωνίας, ενώ άφησε να εννοηθεί ότι και η ρωσική πλευρά εμφανίζεται πλέον διατεθειμένη να τη συζητήσει.

Η πρωτοβουλία έχει προκαλέσει συγκρατημένη αισιοδοξία σε ορισμένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς εκλαμβάνεται ως πιθανή μετατόπιση της αμερικανικής στάσης προς όφελος της Ουκρανίας.

Βέβαια, παρά τις δηλώσεις αυτές, δεν υπάρχει ακόμη σαφής ένδειξη ότι η Μόσχα αποδέχεται το σχέδιο. Μάλιστα, Ρώσος αξιωματούχος έχει ήδη απορρίψει την ιδέα. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν, ωστόσο, δεν έχει τοποθετηθεί δημοσίως απορριπτικά, γεγονός που οδηγεί τους Ευρωπαίους διαπραγματευτές να εξετάζουν σοβαρά την πρόταση, ζητώντας παράλληλα διευκρινίσεις για τον τρόπο εφαρμογής της.

Το Άρθρο 5 και οι εγγυήσεις προς το Κίεβο

Μια εγγύηση ασφαλείας βασισμένη στο Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ θα μπορούσε να αλλάξει ουσιαστικά τους όρους αποτροπής μιας νέας ρωσικής επίθεσης μετά τον τερματισμό του πολέμου. Το συγκεκριμένο άρθρο προβλέπει ότι μια ένοπλη επίθεση εναντίον ενός κράτους-μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων, ενεργοποιώντας τη συλλογική αντίδραση των συμμάχων.

Η συμμετοχή των ΗΠΑ σε ένα τέτοιο σύστημα θα προσέδιδε ιδιαίτερο βάρος στις εγγυήσεις, δεδομένης της στρατιωτικής ισχύος της Ουάσιγκτον. Αξιωματούχοι που βρίσκονται κοντά στις διαπραγματεύσεις κάνουν λόγο για πρόοδο, επισημαίνοντας ότι οι συνομιλίες με τις ΗΠΑ εμφανίζουν μεγαλύτερη σύγκλιση και ότι οι Ευρωπαίοι συμμετέχουν πλέον στις συζητήσεις για τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας.

Δεν έχουν σιγήσει, βέβαια, κι οι φωνές που προτρέπουν σε πλήρη ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, άποψη που υποστηρίζει και η Γαλλία, θεωρώντας ως την κυριότερη εγγύηση ασφάλειας όσα μπορεί να προσφέρει η Συμμαχία.

Η Ουκρανία, από τη μεριά της, ζητά συγκεκριμένες απαντήσεις – και πρώτα απ’ όλα να βεβαιωθεί πως όλοι αντιλαμβάνονται με τον ίδιο τρόπο το περιεχόμενο μιας εγγύησης τύπου Άρθρου 5. Εν τω μεταξύ, ο Ζελένσκι θέτει το ζήτημα της παρουσίας αμερικανικών στρατευμάτων στο ουκρανικό έδαφος, ενώ δήλωσε ότι το Κίεβο θα χαιρετούσε τη δημιουργία αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στη χώρα.

Το τίμημα μιας συμφωνίας και το Ντονμπάς

Οι επιφυλάξεις των Ευρωπαίων δεν αφορούν μόνο την αξιοπιστία των εγγυήσεων, αλλά και το πολιτικό και εδαφικό τίμημα που ενδέχεται να συνοδεύσει μια συμφωνία.

Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταφέρει το Politico, η αμερικανική πλευρά έχει ρωτήσει την Ουκρανία εάν θα ήταν διατεθειμένη να παραχωρήσει στη Ρωσία ολόκληρο το Ντονμπάς με αντάλλαγμα την πλήρη ένταξή της στο ΝΑΤΟ. Μια τέτοια εξέλιξη θα σήμαινε ότι το Κίεβο θα παρέδιδε στη Μόσχα εδάφη τα οποία οι ρωσικές δυνάμεις δεν έχουν καταφέρει να καταλάβουν στρατιωτικά.

Το ζήτημα αυτό αναδεικνύει τον βασικό κίνδυνο που διακρίνουν αρκετοί Ευρωπαίοι: οι εγγυήσεις ασφαλείας να χρησιμοποιηθούν ως αντάλλαγμα για ευρύτερες παραχωρήσεις προς τη Ρωσία. Στο τραπέζι βρίσκεται, άλλωστε, και η αναθεώρηση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας που ίσχυε πριν από τον πόλεμο, συμπεριλαμβανομένων των σχέσεων μεταξύ ΝΑΤΟ και Μόσχας.

Ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι θα μπορούσε να υπάρξει μια παράλληλη διαδικασία συζητήσεων για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, στην οποία θα συμμετέχει και η Ρωσία. Άλλοι, κυρίως από χώρες που συνορεύουν με τη Μόσχα ή έχουν ιστορικά λόγους να αντιμετωπίζουν με δυσπιστία τις προθέσεις της, φοβούνται ότι μια τέτοια διαδικασία θα μπορούσε να οδηγήσει σε περιορισμούς της νατοϊκής παρουσίας στην Ανατολική Ευρώπη.

Η προειδοποίηση είναι σαφής: μια αόριστη υπόσχεση συλλογικής άμυνας προς την Ουκρανία θα μπορούσε τελικά να συνυπάρξει με μια ευρύτερη συμφωνία που θα περιόριζε την ικανότητα του ΝΑΤΟ να προστατεύει τα ανατολικά σύνορά του. Σε αυτή την περίπτωση, η Μόσχα θα αποκτούσε ουσιαστικά τη δυνατότητα να επηρεάζει τις αποφάσεις για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Η Ευρώπη δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στην Ουάσιγκτον

Η συγκρατημένη αισιοδοξία που προκαλεί η πρόταση Κούσνερ δεν αναιρεί, ωστόσο, ένα ευρύτερο συμπέρασμα που κερδίζει έδαφος στην Ευρώπη: η ήπειρος δεν μπορεί να εξαρτά τη μακροπρόθεσμη ασφάλειά της αποκλειστικά από τις πολιτικές διαθέσεις της εκάστοτε αμερικανικής κυβέρνησης.

Η πρόσφατη στάση του Τραμπ απέναντι στην Ουκρανία έχει ενισχύσει αυτήν την ανησυχία. Η συνάντησή του με τον Πούτιν και τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ στη Σενζέν, καθώς και η προθυμία του να συζητήσει την τύχη της Ουκρανίας χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή του Κιέβου, προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις στην Ευρώπη.

Η εικόνα του Αμερικανού προέδρου να αποκαλεί τον Ρώσο ομόλογό του «φίλο» και να συμμετέχει σε κοινή διακήρυξη που ασκεί κριτική στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, ενώ έχει εκδώσει ένταλμα σύλληψης σε βάρος του Πούτιν, ενίσχυσε την αίσθηση ότι η Ουάσιγκτον μπορεί να ακολουθήσει μια πολιτική που δεν θα συμπίπτει απαραίτητα με τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες.

Η ανησυχία γίνεται εντονότερη καθώς οι ρωσικές επιθέσεις συνεχίζονται στην Ουκρανία, ενώ οι ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν και οι ίδιες αυξανόμενες απειλές, από υβριδικές επιχειρήσεις έως τον κίνδυνο μιας άμεσης στρατιωτικής πρόκλησης σε έδαφος του ΝΑΤΟ.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η ανάγκη για ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας και μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία δεν αποτελεί πλέον απλώς μια μακροπρόθεσμη επιδίωξη. Συνδέεται άμεσα με την αβεβαιότητα για το μέλλον της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και με το ενδεχόμενο μια επόμενη κυβέρνηση στις ΗΠΑ να μην είναι περισσότερο πρόθυμη να αναλάβει διεθνείς δεσμεύσεις.

Την παράμετρο αυτή υπογραμμίζει, μεταξύ άλλων, και ο Τίμοθι Γκάρτον Ας, Βρετανός ιστορικός και καθηγητής Ευρωπαϊκών Σπουδών, σε άρθρο του στους New York Times, με φόντο τη συντριπτική ήττα των Ρεπουμπλικάνων στις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.

Όπως τονίζει ο Γκάρτον Ας, η Ευρώπη καλείται να ενισχύσει τις δικές της στρατιωτικές δυνατότητες, να αναπτύξει στενότερη συνεργασία μεταξύ των κρατών της και να διευρύνει τις διεθνείς συμμαχίες της, αντί να λειτουργεί αποκλειστικά ως μέρος ενός συστήματος με κέντρο την Ουάσιγκτον. Η συνεργασία με μεσαίες δυνάμεις, όπως ο Καναδάς, η Ιαπωνία και η Αυστραλία, θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος αυτής της προσπάθειας.

Μια πιο αποκεντρωμένη διεθνής τάξη, με περισσότερα κέντρα ισχύος και μεγαλύτερη κατανομή ευθυνών, θα μπορούσε να αποδειχθεί ανθεκτικότερη απέναντι στις μεταβολές της αμερικανικής πολιτικής. Και εάν οι ΗΠΑ επιλέξουν στο μέλλον να επιστρέψουν σε ένα πιο ενεργό διεθνιστικό πλαίσιο, θα μπορούν να συμμετάσχουν σε μια συμμαχία που δεν θα εξαρτάται πλέον αποκλειστικά από τη δική τους ηγεσία.

Η λεπτή ισορροπία στις διαπραγματεύσεις

Πάντως, όσον αφορά το Ουκρανικό, ο Τραμπ δείχνει για μία ακόμη φορά πως επιθυμεί την επίτευξη συμφωνίας γρήγορα, ιδανικά πριν από τα Χριστούγεννα. Και βασικά πριν αλλάξουν οι ισορροπίες στο Κονγκρέσο. Παρ’ όλα αυτά, όπως έχει συμβεί και στο παρελθόν, η ανάγκη για γρήγορη διπλωματική διευθέτηση συγκρούεται με την πολυπλοκότητα των ζητημάτων που παραμένουν ανοιχτά.

Προς ώρας, οι προσπάθειες επικεντρώνονται στην προώθηση στοχευμένων εκεχειριών στον ενεργειακό τομέα και στη Μαύρη Θάλασσα, ενόψει του επόμενου γύρου συνομιλιών μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας με αμερικανική διαμεσολάβηση, ενδεχομένως στο Άμπου Ντάμπι.

Τελευταία τροποποίηση στις 22/11/2026 - 13:29