Υπενθυμίζεται ότι στις αρχές του μήνα, ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ προχώρησε στην προκήρυξη πρόωρων εκλογών ύστερα από την καταψήφιση δύο κρίσιμων νομοθετικών διαταγμάτων για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης που είχε εισηγηθεί η κυβέρνησή του.
Το ακροδεξιό κόμμα VOX καταψήφισε και τα δύο κυβερνητικά διατάγματα που περιλάμβαναν μέτρα για την προστασία ευάλωτων ενοικιαστών και την παράταση συμβάσεων μίσθωσης, συντασσόμενο έτσι με το Λαϊκό Κόμμα (PP) και το αυτονομιστικό Junts. Η δημοσκοπική άνοδος λοιπόν του Vox φέρνει στο προσκήνιο το ερώτημα: ποιος είναι ο σημερινός ηγέτης της ισπανικής ακροδεξιάς;
Το πολιτικό παρελθόν του Σαντιάγο Αμπασκάλ
Επισημαίνεται ότι η πολιτική διαδρομή του Σαντιάγο Αμπασκάλ -ηγέτη του ακροδεξιού κόμματος VOX- συμπυκνώνει μια από τις σημαντικότερες μετατοπίσεις του ισπανικού πολιτικού συστήματος των τελευταίων ετών: την ανάδειξη μιας δύναμης στα δεξιά του παραδοσιακού συντηρητισμού που εκπροσωπεί το Λαϊκό Κόμμα (PP). Μιας δύναμης, η οποία διεκδικεί πλέον πρωταγωνιστικό ρόλο στην εξουσία.
Γεννημένος το 1976 στην Αμούριο, στη Χώρα των Βάσκων, ο Αμπασκάλ μεγάλωσε σε οικογένεια με βαθιές πολιτικές ρίζες στη συντηρητική παράταξη. Σύμφωνα με την Diario Público, o παππούς του είχε διατελέσει δήμαρχος επί Φράνκο, ενώ ο πατέρας του, υπήρξε στέλεχος του Λαϊκού Κόμματος (PP). Όπως επισημαίνουν δημοσιεύματα της El País και της Diario Público, η πολιτική του διαδρομή συνδέεται στενά με την οικογενειακή αυτή κληρονομιά.
Σε ηλικία 18 ετών εντάχθηκε στο PP και σταδιακά ανέλαβε διάφορες κομματικές και θεσμικές θέσεις στη Χώρα των Βάσκων. Η οικογένειά του είχε βρεθεί στο στόχαστρο απειλών και επιθέσεων από την βασκική αυτονομιστική οργάνωση ETA, γεγονός που ο ίδιος επικαλείται συχνά για να εξηγήσει την πολιτική του στράτευση.
Η ρήξη με το Λαϊκό Κόμμα και η πολιτική του ταυτότητα
Η αντιπαράθεση με τον βασκικό εθνικισμό και η υπεράσπιση της ισπανικής εθνικής ενότητας αποτέλεσαν κεντρικούς άξονες της πολιτικής ταυτότητας του Αμπασκάλ.
Η ρήξη με το PP ήρθε στα τέλη του 2013. Ο Αμπασκάλ θεωρούσε ότι η ηγεσία του Μαριάνο Ραχόι -πρωθυπουργού και επικεφαλής την περίοδο εκείνη του PP- είχε εγκαταλείψει τις παραδοσιακές αρχές της Δεξιάς, προχωρώντας σε υποχωρήσεις απέναντι στους περιφερειακούς εθνικισμούς. Τον Ιανουάριο του 2014 συμμετείχε στην ίδρυση του VOX, ενός κόμματος που φιλοδοξούσε να εκφράσει όσους θεωρούσαν το PP υπερβολικά μετριοπαθές. Το 2014 ανέλαβε την ηγεσία του, την οποία διατηρεί μέχρι και σήμερα.
Το VOX οικοδόμησε την πολιτική του παρουσία γύρω από την ενίσχυση του συγκεντρωτικού ισπανικού κράτους, την αντίθεση στην καταλανική ανεξαρτησία, την αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής και την απόρριψη σειράς πολιτικών για την ισότητα των φύλων. Η Público έχει περιγράψει την ιδεολογική του κατεύθυνση ως εθνικιστική και αποκλειστική (exclusionary), ενώ η El País έχει αναλύσει τη διαδρομή του Αμπασκάλ από το PP προς τον «αντιδραστικό εθνικισμό». Σε αυτό το φόντο, σημειώνεται ότι οι παραπάνω χαρακτηρισμοί αντανακλούν και την κριτική που ασκείται στο ακροδεξιό κόμμα από σημαντικό τμήμα του ισπανικού Τύπου.
Η εκλογική άνοδος
Η εκλογική άνοδος του VOX έγινε ιδιαίτερα εμφανής από το 2018 και μετά, όταν το κόμμα εισήλθε στο κοινοβούλιο της Ανδαλουσίας, και το 2019, όταν εξασφάλισε για πρώτη φορά σημαντική εκπροσώπηση στο ισπανικό Κογκρέσο. Έκτοτε, ο Αμπασκάλ επιδίωξε να μετατρέψει το κόμμα του σε κεντρικό παράγοντα της εθνικής πολιτικής, συνεργαζόμενος με το PP σε περιφερειακό επίπεδο, χωρίς να εγκαταλείπει την επιθετική αντιπολιτευτική ρητορική του.
Τα δημοσκοπικά ευρήματα και η ευκαιρία του VOX
Όπως επισημαίνουν ισπανικά ΜΜΕ, η νέα εκλογική αναμέτρηση στις 29 Νοεμβρίου αποτελεί ευκαιρία για τον Αμπασκάλ προκειμένου να ενισχύσει την πολιτική επιρροή του. Όπως προκύπτει μάλιστα από τις δημοσκοπήσεις, το VOX φαίνεται ότι καταγράφει τα μεγαλύτερα εκλογικά κέρδη μεταξύ των μεγάλων κομμάτων, κεφαλαιοποιώντας επίσης τις αντιδράσεις γύρω από την πρόσφατη μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα.
Σύμφωνα με τη «δημοσκόπηση των δημοσκοπήσεων» (Poll of Polls) που έδωσε στη δημοσιότητα το POLITICO την περασμένη εβδομάδα, το Λαϊκό Κόμμα (PP) αναμένεται να καταλάβει την πρώτη θέση με περίπου 33% των ψήφων, γεγονός που σημαίνει ότι θα χρειαστεί σχεδόν σίγουρα να συνεργαστεί με το VOX, -το οποίο συγκεντρώνει περίπου 18% καταλαμβάνοντας την τρίτη θέση- προκειμένου να σχηματίσει σταθερή κυβερνητική συμμαχία.
Στο ίδιο φόντο, σύμφωνα με δημοσκόπηση που δημοσίευσε η «El País», Λαϊκό Κόμμα και VOX ενδέχεται να συγκεντρώσουν συνολικά 198 έδρες στο ισπανικό κοινοβούλιο, αριθμός που υπερβαίνει το όριο των 176 εδρών για την εξασφάλιση απόλυτης πλειοψηφίας.
Όπως υπογραμμίζει το POLITICO, το VOX αποτελεί την κυριότερη εθνικιστική και ευρωσκεπτικιστική δύναμη της Ισπανίας και θεωρεί τις εκλογές του επόμενου μήνα ως την καλύτερη ευκαιρία του για να «αναδιαμορφώσει» τη χώρα, έπειτα από οκτώ χρόνια σοσιαλιστικής διακυβέρνησης του Σάντσεθ, εξασφαλίζοντας για τα στελέχη του κορυφαίες υπουργικές θέσεις.
Σε κάθε περίπτωση, η πορεία του Αμπασκάλ από το εσωτερικό του PP στην ηγεσία του VOX δείχνει ότι η ισπανική ακροδεξιά δεν αναπτύχθηκε έξω από το παραδοσιακό συντηρητικό στρατόπεδο, αλλά εν μέρει μέσα από τις αντιφάσεις και τις συγκρούσεις του. Το γεγονός αυτό εγείρει εύλογα συνειρμούς και για την πολιτική πορεία προσώπων προερχόμενων από την ακροδεξιά και για τη δική μας χώρα.
