Ειδικότερα, σύμφωνα με ρεπορτάζ των Times, ο υπουργός Εσωτερικών της χώρας, Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα Γκόμεθ δήλωσε ότι η Θέουτα, ο ισπανικός θύλακας στη Βόρεια Αφρική, επέστρεφε στην «κανονικότητα» το Σάββατο, αφού περίπου 60.000 άνθρωποι πέρασαν τα προηγούμενα εικοσιτετράωρα τα σύνορα με το Μαρόκο. Οι περισσότεροι είχαν επιστραφεί έως το βράδυ της Παρασκευής, αφού ο στρατός αναπτύχθηκε για την αποκατάσταση της τάξης.
Η μαζική αυτή εισροή προκάλεσε πολιτική κρίση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς αρκετά κράτη-μέλη επέκριναν τη Μαδρίτη επειδή δεν κατάφερε να αποτρέψει τη μαζική είσοδο μεταναστών στο έδαφος της Ένωσης. Σχετικές παρεμβάσεις πραγματοποίησαν η Γαλλία, η Γερμανία και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Ο Γκράντε-Μαρλάσκα δήλωσε ότι, αν και οι περισσότερες χώρες της ΕΕ εξέφρασαν τη στήριξή τους προς την Ισπανία, ορισμένες άλλες «επέδειξαν μια πολύ εγωιστική στάση, χωρίς κανένα πνεύμα αλληλεγγύης».
Κα’ επέκταση, επέρριψε την ευθύνη για τις μαζικές διελεύσεις στις «μαφίες, τους διακινητές ανθρώπων και όσους εκμεταλλεύονται ευάλωτους ανθρώπους». Παράλληλα, δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι ο αριθμός των επιβεβαιωμένων νεκρών είχε αυξηθεί στους 77.
Ο υπουργός πρόσθεσε: «Διαθέτουμε χερσαία σύνορα με την Αφρική, κάτι που δεν ισχύει για καμία άλλη χώρα-μέλος».
Όπως σημειώνουν οι βρετανικοί Times, τα αίτια της αιφνίδιας μαζικής εισροής παραμένουν ασαφή. Κάποιοι υποστήριξαν ότι πέρασαν τα σύνορα αφού είδαν αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που ανέφεραν ότι υπήρχαν ευκαιρίες εργασίας στη Θέουτα. Άλλοι δήλωσαν ότι ενθαρρύνθηκαν να περάσουν από τις μαροκινές αρχές.
Για να εισέλθουν στην Ισπανία, πολλοί κολύμπησαν παρακάμπτοντας ένα μικρό φράγμα που εκτείνεται μέσα στη Μεσόγειο. Αξιωματούχοι ανακοίνωσαν το Σάββατο ότι εγκαταστάθηκε μια νέα πλωτή θαλάσσια μπάρα μήκους 500 μέτρων κοντά στο συνοριακό πέρασμα.
Ενώ όπως μεταδίδει το Reuters, το εμπόδιο υψώνεται από 30 έως 70 εκατοστά πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας και εκτείνεται έως και ένα μέτρο κάτω από αυτήν.
Σκάφος της ισπανικής Guardia Civil αναπτύσσει μια κόκκινη πνευματική πλωτή μπάρα στη θάλασσα, ενισχύοντας την ασφάλεια κοντά στο συνοριακό πέρασμα της Θέουτα.
Η στάση της βρετανικής κυβέρνησης
Το βρετανικό Υπουργείο Εσωτερικών υποβάθμισε την πιθανότητα μετανάστες να ταξιδέψουν από τη Θέουτα προς τη Βρετανία μέσω της ηπειρωτικής Ισπανίας και των πρόσφατα επαναλειτουργημένων συνόρων με το Γιβραλτάρ. Διευκρίνισε ότι δεν υπάρχει δυνατότητα υποβολής αίτησης ασύλου στο Ηνωμένο Βασίλειο μέσω του Γιβραλτάρ, προσθέτοντας ότι μόλις τρεις άνθρωποι από το Μαρόκο είχαν φτάσει φέτος στη Βρετανία με μικρά σκάφη.
Από την πλευρά της, η βρετανική κυβέρνηση προσφέρθηκε να στηρίξει την Ισπανία στη διαχείριση της κρίσης, όπως δήλωσε την Παρασκευή (31/7) ο Άντι Μπέρναμ. Ο Βρετανός πρωθυπουργός πρόσθεσε ότι σχεδίαζε να επισκεφθεί «πολύ σύντομα» στελέχη της Συνοριοφυλακής στις νοτιοανατολικές ακτές της χώρας, προκειμένου να αξιολογήσει την απειλή της παράτυπης μετανάστευσης προς το Ηνωμένο Βασίλειο.
Από τη μεριά του, ο Ισπανός πρωθυπουργός, Πέδρο Σάντσεθ, χαρακτήρισε τη μαζική εισροή «παραβίαση της εδαφικής κυριαρχίας της Ισπανίας» κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στο συνοριακό πέρασμα Ταραχάλ την Παρασκευή.
Υπενθυμίζεται ότι η Ιταλίδα πρωθυπουργός, Τζόρτζια Μελόνι, ζήτησε την Πέμπτη να αποκλειστεί η Ισπανία από τη Ζώνη Σένγκεν, χαρακτηρίζοντας τις εικόνες από τη Θέουτα «σοκαριστικές» και προσθέτοντας ότι «αποδεικνύουν για ακόμη μία φορά πως η ανεξέλεγκτη παράτυπη μετανάστευση αποτελεί πραγματική απειλή για την ασφάλεια των ευρωπαϊκών συνόρων».
Την ίδια ώρα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε τις εικόνες από τη Θέουτα «απαράδεκτες» και ζήτησε να πραγματοποιηθούν «ταχείες επιστροφές» των μεταναστών. Ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, κάλεσε το Μαρόκο «να πάρει αμέσως πίσω τους παράτυπους μετανάστες», ενώ ο υπουργός Εσωτερικών της Γαλλίας, Λοράν Νινιέζ, ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι η αστυνομία και στρατιωτικές μονάδες θα ενισχύσουν τους ελέγχους στα σύνορα με την Ισπανία.
Να σημειωθεί ότι η πρόταση για την αναστολή της συμμετοχής της Ισπανίας στη Ζώνη Σένγκεν βρήκε υποστήριξη και στη Φινλανδία. Η υπουργός Εσωτερικών της χώρας, Μάρι Ράντανεν, μέλος του ακροδεξιού Κόμματος των Φινλανδών, δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «όλες οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να στηρίξουν την πρόταση της Μελόνι».
«Να διασφαλιστεί ότι το 2015 δε θα επαναληφθεί»
Ο πρωθυπουργός της Σουηδίας, Ουλφ Κρίστερσον, επικεφαλής του φιλοευρωπαϊκού Μετριοπαθούς Κόμματος, δήλωσε ότι ο υπουργός Μετανάστευσης της κυβέρνησής του συζητά τρόπους ώστε «να διασφαλιστεί ότι το 2015 δεν θα επαναληφθεί», αναφερόμενος στη μεγάλη προσφυγική και μεταναστευτική κρίση, όταν περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι από τη Συρία, το Αφγανιστάν και το Ιράκ έφτασαν στην Ευρώπη.
Σύμφωνα με τους κανόνες της Ζώνης Σένγκεν, μια χώρα δεν μπορεί να αποβληθεί από αυτήν. Ωστόσο, τα κράτη-μέλη μπορούν προσωρινά να επαναφέρουν συνοριακούς ελέγχους σε εξαιρετικές περιστάσεις που συνιστούν «σοβαρή απειλή για την εσωτερική ασφάλεια ή τη δημόσια τάξη», όπως η τρομοκρατία, το οργανωμένο έγκλημα, οι υγειονομικές κρίσεις ή οι «αιφνίδιες μαζικές παράτυπες μετακινήσεις υπηκόων τρίτων χωρών».
Όπως μεταδίδουν οι Times, η μαζική εισροή στη Θέουτα θεωρείται ότι αποτελεί τον μεγαλύτερο αριθμό αφίξεων μεταναστών στην Ευρωπαϊκή Ένωση μέσα σε μία μόνο ημέρα, ξεπερνώντας ακόμη και τις περίπου 11.000 αφίξεις που είχαν καταγραφεί κατά τη διάρκεια της ελληνικής μεταναστευτικής κρίσης του 2015.
Οι εξελίξεις προκάλεσαν σειρά παρεμβάσεων από την κυβέρνηση Τραμπ, η οποία τις αξιοποίησε για να υποστηρίξει ότι η μεταναστευτική κατάσταση στην Ευρώπη έχει ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε μάλιστα την κατάσταση «καταστροφή», δηλώνοντας:
«Αν δείτε τι συνέβη στην Ισπανία, δεν ξέρουν τι να κάνουν».
Αποδίδοντας δε τις μαζικές διελεύσεις στην «πολύ φιλελεύθερη νομοθεσία» -κατά τον ίδιο-, πρόσθεσε:
«Έρχονται κατά δεκάδες χιλιάδες. Εισβάλλουν στη χώρα.»
Οι μαζικές αφίξεις ακολούθησαν απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ισπανίας, που εκδόθηκε τον προηγούμενο μήνα και σύμφωνα με την οποία οι μετανάστες που φθάνουν διά θαλάσσης στη Θέουτα ή στη Μελίγια -τον δεύτερο ισπανικό θύλακα στη Βόρεια Αφρική- δεν μπορούν να απελαύνονται συνοπτικά, όπως συμβαίνει με όσους εισέρχονται από τα χερσαία σύνορα σκαρφαλώνοντας στους συνοριακούς φράχτες.
«Φαίνεται πως αυτή η ερμηνεία… εξαπλώθηκε σαν πυρκαγιά μέσα σε λίγες ώρες μέσω των δικτύων διακίνησης ανθρώπων, προκαλώντας το είδος της μαζικής εισροής που είδαμε», δήλωσε σε αυτό το φόντο ο Πέδρο Σάντσεθ.
Αυτό που ξεκίνησε ως μια μικρή ομάδα ανθρώπων που δοκίμαζαν την τύχη τους κολυμπώντας προς τη Θέουτα εξελίχθηκε σταδιακά σε κύμα χιλιάδων αφίξεων. Ο πρόεδρος της αυτόνομης πόλης κάλεσε τη Μαδρίτη να κηρύξει κατάσταση εθνικής έκτακτης ανάγκης, καθώς οι τοπικές αρχές αδυνατούσαν πλέον να διαχειριστούν την κατάσταση.
Να σημειωθεί ότι ο μόνιμος πληθυσμός της πόλης, που ανέρχεται σε περίπου 84.000 κατοίκους, έφτασε να απειλείται αριθμητικά από τις αφίξεις των μεταναστών, οι οποίοι πανηγύριζαν στις παραλίες της Θέουτα μετά την είσοδό τους στο ισπανικό έδαφος.
Δεκάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, είτε από πνιγμό είτε σε ποδοπατήματα, καθώς πλήθη προσπαθούσαν να περάσουν τον κυματοθραύστη και τον συνοριακό φράχτη στην παραλία Ταραχάλ, μια αστική παραλία που βρίσκεται δίπλα στο συνοριακό πέρασμα με το Μαρόκο. Η θάλασσα και η ακτή κοντά στον συνοριακό φράχτη ήταν γεμάτες από αυτοσχέδιες πλωτές συσκευές, σωσίβια και εγκαταλελειμμένα παπούτσια.
Ο Πέδρο Σάντσεθ δήλωσε ότι οι διακινητές ανθρώπων «εξαπατούν τόσους πολλούς νέους ανθρώπους και τελικά οδηγούν πολλούς από αυτούς στο θάνατο - είτε στον ωκεανό είτε, όπως συνέβη σε αυτή την περίπτωση, στα σύνορα της Ισπανίας, στην αυτόνομη πόλη της Θέουτα».
Αναμονή στη μαροκινή πλευρά των συνόρων
Στη μαροκινή πλευρά των συνόρων, μετανάστες συγκεντρώνονταν περιμένοντας την ευκαιρία να περάσουν στη Θέουτα με κάθε δυνατό τρόπο.
Αρχικά, το ισπανικό υπουργείο Εσωτερικών αρνήθηκε να δώσει επίσημη εκτίμηση για τον αριθμό των ανθρώπων που είχαν περάσει τα σύνορα. Αργότερα, ανακοίνωσε ότι περίπου 50.000 άτομα είχαν εισέλθει από το Μαρόκο από την Πέμπτη και μετά - αριθμός που, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Θέουτα, υποεκτιμούσε την πραγματική έκταση της κρίσης, καθώς ο ίδιος έκανε λόγο για 60.000 αφίξεις.
Η τοπική διοίκηση ανέφερε επίσης ότι περίπου οι μισοί από όσους είχαν εισέλθει είχαν ήδη επιστρέψει στο Μαρόκο. Παρ' όλα αυτά, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι εξακολουθούσαν να περιφέρονται στην πόλη, ενώ μονάδες του ισπανικού στρατού είχαν αναπτυχθεί για να συνδράμουν την Guardia Civil, η οποία είναι κανονικά υπεύθυνη για την ασφάλεια της περιοχής.
Η μαζική εισροή μεταναστών στη Θέουτα σημειώθηκε μόλις δέκα ημέρες μετά την πρώτη επίσκεψη του Πέδρο Σάντσεθ στο Αλγέρι, από τότε που οι σχέσεις της Ισπανίας με την Αλγερία είχαν οδηγηθεί σε κρίση πριν από τέσσερα χρόνια, εξαιτίας της απόφασης της Μαδρίτης να υιοθετήσει τη θέση του Μαρόκου σχετικά με τη Δυτική Σαχάρα.
Να σημειωθεί ότι ορισμένοι αναλυτές συνέδεσαν τα γεγονότα της εβδομάδας με την προσπάθεια της ισπανικής κυβέρνησης να αποκαταστήσει τις σχέσεις της με την Αλγερία. Ωστόσο, ο Σάντσεθ φάνηκε να απορρίπτει αυτή την ερμηνεία, επιμένοντας ότι η συνεργασία με το Μαρόκο στον τομέα της ασφάλειας εξακολουθούσε να λειτουργεί κανονικά.
Η πολιτική νομιμοποίησης μεταναστών στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης
Φέτος, η κυβέρνηση Σάντσεθ ξεκίνησε το μεγαλύτερο πρόγραμμα νομιμοποίησης παράτυπων μεταναστών που ζουν στην Ισπανία, χορηγώντας τους άδειες παραμονής και εργασίας, με το επιχείρημα ότι η ένταξή τους θα ωφελήσει τόσο την οικονομία όσο και τη δημογραφική ανανέωση μιας χώρας με γηράσκοντα πληθυσμό.
Στο πρόγραμμα, ωστόσο, δεν εντάχθηκαν όσοι είχαν εισέλθει παράτυπα στην Ισπανία μετά την 1η Ιανουαρίου του τρέχοντος έτους.
Οι επικριτές της κυβέρνησης αξιοποίησαν την κρίση για να επιτεθούν στη συγκεκριμένη πολιτική, υποστηρίζοντας ότι λειτούργησε ως κίνητρο για νέες μεταναστευτικές αφίξεις.
Η ισπανική κυβέρνηση απάντησε στις επικρίσεις, αναφέροντας:
«Η κρίση στη Θέουτα δεν έχει καμία σχέση με το πρόγραμμα νομιμοποίησης μεταναστών που υιοθέτησε η κυβέρνηση της Ισπανίας, όπως ψευδώς ισχυρίζονται ορισμένοι».
