Καθώς οι ηγέτες της ΕΕ συγκεντρώνονται στις Βρυξέλλες από την Πέμπτη για μια διήμερη σύνοδο κορυφής, οι ηγέτες των δύο μεγαλύτερων χωρών του μπλοκ βρίσκονται σε θέση-κλειδί για την υπέρβαση του αδιεξόδου μεταξύ των κρατών-μελών, το οποίο διαρκεί εδώ και μήνες. Από τη μία πλευρά βρίσκεται μια ομάδα χωρών, με επικεφαλής τη Γερμανία, που τάσσεται υπέρ ενός μικρότερου προϋπολογισμού· από την άλλη, χώρες όπως η Γαλλία αντιστέκονται στις περικοπές.

«Οι καθυστερήσεις και οι συνεχιζόμενες διαιρέσεις στο Συμβούλιο [που εκπροσωπεί τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών] προκαλούν ανησυχία», δήλωσε ο Ζίγκφριντ Μουρεσάν, ο οποίος συντονίζει από κοινού τις εργασίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ). «Ο προϋπολογισμός της ΕΕ μπορεί να διαμορφωθεί μόνο μέσα από συμβιβασμούς […] Όσο ταχύτερα εγκρίνουμε τον προϋπολογισμό, τόσο γρηγορότερα θα μπορέσουμε να τον υλοποιήσουμε, να ενισχύσουμε την ανταγωνιστικότητά μας και την ασφάλειά μας, να στηρίξουμε τους αγρότες και τους ερευνητές και να προστατεύσουμε τα σύνορά μας και τον κυβερνοχώρο».

Η επίτευξη συμφωνίας για τον μακροπρόθεσμο κεντρικό προϋπολογισμό της ΕΕ, ύψους περίπου 2 τρισ. ευρώ, αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση που έχουν μπροστά τους οι Ευρωπαίοι ηγέτες τους επόμενους μήνες. Η τελική συμφωνία θα πρέπει να λάβει τη συγκατάθεση όλων. Αν και η έκβαση των διαπραγματεύσεων δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τον Μακρόν και τον Μερτς, η γεφύρωση των διαφορών μεταξύ των ηγετών των δύο ισχυρότερων χωρών της Ένωσης θα αποτελούσε καθοριστικό βήμα για να συμπληρωθούν τα κομμάτια του παζλ.

Ωστόσο, καθώς ο Μακρόν οδεύει προς την αποχώρησή του από την προεδρία και ο Μερτς βρίσκεται αντιμέτωπος με έντονες πιέσεις στο εσωτερικό της χώρας του, αξιωματούχοι και διπλωμάτες στις Βρυξέλλες, το Παρίσι και το Βερολίνο εμφανίζονται επιφυλακτικοί ως προς το ενδεχόμενο μιας γαλλογερμανικής συμφωνίας αυτή την εβδομάδα.

«Αν οι Γάλλοι και οι Γερμανοί ηγέτες εμφανιστούν χέρι χέρι, πιστεύω ότι αυτό θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης, ο οποίος μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας προκειμένου να εκφραστεί ελεύθερα. «Χρειάζεσαι τη [Γκίργια] Μελόνι και τον [Ντόναλντ] Τουσκ, αλλά όλα ξεκινούν από τον Μερτς και τον Μακρόν».

Σύμφωνα με αξιωματούχο του Μεγάρου των Ηλυσίων, οι δύο ηγέτες ενδέχεται να συνομιλήσουν κατ’ ιδίαν στο περιθώριο της συνόδου. Ωστόσο, όπως ανέφεραν δύο Ευρωπαίοι διπλωμάτες, δεν υπήρχαν συγκεκριμένα σχέδια για επίσημη διμερή συνάντηση. Οι ίδιοι εκτιμούσαν ότι οι δύο πλευρές θα αξιοποιούσαν τη διήμερη σύνοδο για να επεξεργαστούν τις θέσεις τους και να αναζητήσουν κοινό έδαφος.

Τρεις Ευρωπαίοι διπλωμάτες επισήμαναν ότι η πολιτική αδυναμία των δύο ηγετών στο εσωτερικό των χωρών τους καθιστά λιγότερο πιθανό να υποχωρήσουν στις διαπραγματεύσεις.

Το πολιτικό κόστος των συμβιβασμών

Για τον Γάλλο πρόεδρο, ο οποίος αποχωρεί από το αξίωμα το επόμενο έτος, ο βασικός κίνδυνος είναι ότι σημαντικές παραχωρήσεις – όπως η αποδοχή των περικοπών που ζητά το Βερολίνο – θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν εναντίον του από τους υποψηφίους που θα διεκδικήσουν τη διαδοχή του.

«Ο Μακρόν δεν θα πρέπει να εμφανιστεί υπερβολικά διαλλακτικός» στις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό, δήλωσε σύμμαχος του Γάλλου προέδρου. «Θα του γυρίσει μπούμερανγκ στην προεκλογική εκστρατεία».

Πράγματι, ο Μακρόν ενδέχεται να διστάζει να συνάψει μια συμφωνία που θα μπορούσε να προκαλέσει επιθέσεις τόσο από την επικεφαλής της γαλλικής ακροδεξιάς, Μαρίν Λεπέν, όσο και από τον ηγέτη της ριζοσπαστικής αριστεράς, Ζαν-Λικ Μελανσόν. Και οι δύο υποστηρίζουν ότι η Γαλλία δεν αποκομίζει επαρκή οφέλη σε σχέση με τη συνεισφορά της στον κοινό ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

Σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε το βράδυ της Τετάρτης στις Βρυξέλλες, η Λεπέν κατηγόρησε τους διαπραγματευτές ότι επιταχύνουν τις συνομιλίες σε μια προσπάθεια «να καταπνίξουν τις μελλοντικές δημοκρατικές επιλογές προτού καν αυτές πραγματοποιηθούν». Με τη δήλωσή της, προειδοποίησε ουσιαστικά τον Μακρόν να μην δεσμεύσει τη Γαλλία σε μια συμφωνία πριν από τις προεδρικές εκλογές του Απριλίου, αλλά και πριν από τις εκλογικές αναμετρήσεις σε άλλες μεγάλες χώρες της ΕΕ, όπως η Ισπανία, όπου οι κάλπες έχουν προγραμματιστεί για τον επόμενο μήνα, και η Ιταλία, όπου οι εκλογές αναμένονται το επόμενο έτος.

«Όλα αυτά δεν είναι σοβαρά», δήλωσε η Λεπέν στους δημοσιογράφους, από τον 26ο όροφο του ξενοδοχείου The Hotel στις Βρυξέλλες.

Δύσκολη εξίσωση

Ανάλογες πολιτικές πιέσεις αντιμετωπίζει και ο Μερτς.

Μετά τις οδυνηρές ήττες του κόμματός του σε κρατιδιακές εκλογές από την ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), ο Γερμανός καγκελάριος εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι σε παραχωρήσεις που θα μπορούσαν να παρουσιαστούν ως διοχέτευση περισσότερων χρημάτων των Γερμανών φορολογουμένων στις Βρυξέλλες. Όπως έχει δηλώσει ο ίδιος, το Βερολίνο προτιμά να μην υπάρξει καθόλου συμφωνία παρά να καταλήξει σε έναν προϋπολογισμό που θα αυξάνει το συνολικό ύψος των δαπανών.

Ωστόσο, οι θέσεις του Παρισιού και του Βερολίνου ενδέχεται να μην απέχουν τόσο πολύ όσο υποδηλώνουν οι δημόσιες δηλώσεις τους.

«Η υπόθεση είναι περίπλοκη, επειδή τόσο η Γαλλία όσο και η Γερμανία πρέπει να βγουν από τη ζώνη άνεσής τους», δήλωσε ο σύμμαχος του Μακρόν. «Ωστόσο, στο τέλος θα υπάρξει συμφωνία μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας».

Την Τρίτη, ο Γάλλος υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Μπενζαμέν Χαντάντ, δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι οι συζητήσεις θα πρέπει να επικεντρωθούν στην εξεύρεση πρόσθετων εσόδων μέσω φόρων – των λεγόμενων «ίδιων πόρων» της ΕΕ – όπως, για παράδειγμα, μέσω επιβαρύνσεων στον διαδικτυακό τζόγο, αντί να στραφούν σε «μαζικές περικοπές».

Το Παρίσι επιδιώκει, παράλληλα, να «σταθεροποιήσει τις εθνικές συνεισφορές», δηλαδή να διατηρήσει αμετάβλητο το ύψος των δικών του πληρωμών προς τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

Από την πλευρά του, το Βερολίνο εμφανίζεται «ανοιχτό στην εξέταση νέων ίδιων πόρων», αλλά, όπως δήλωσε Γερμανός αξιωματούχος, είναι πιο επιφυλακτικό από τη Γαλλία ως προς το κατά πόσο τα νέα αυτά έσοδα θα επαρκούσαν για να καλύψουν τις ανάγκες του προϋπολογισμού.

Η Γαλλία εκτιμά ότι, όταν οι διαπραγματεύσεις φτάσουν στο κρίσιμο σημείο, ο Μερτς θα υποχωρήσει υπό την πίεση των υπόλοιπων κρατών-μελών, αλλά και των Γερμανών βιομηχάνων, εγκαταλείποντας την απαίτησή του για εκτεταμένες περικοπές.

«Βλέπω ότι και στη Γερμανία διεξάγεται μια ουσιαστική συζήτηση για το κατά πόσο είναι σκόπιμο να υιοθετείται μια στάση που επικεντρώνεται αποκλειστικά στις περικοπές, εις βάρος των πολιτικών του μέλλοντος», δήλωσε την Τετάρτη αξιωματούχος του Μεγάρου των Ηλυσίων.

Την ίδια εβδομάδα, ο Γερμανικός Σύνδεσμος Βιομηχανιών (BDI) και κορυφαίες εκπροσωπήσεις του επιχειρηματικού κόσμου κάλεσαν τη γερμανική κυβέρνηση να υπερασπιστεί έναν πιο φιλόδοξο προϋπολογισμό της ΕΕ.

Το ευρύτερο γαλλογερμανικό παζάρι

Στις αρχές του μήνα, ο Μακρόν και ο Μερτς είχαν εμφανιστεί ενωμένοι, ζητώντας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υιοθετήσει αυστηρότερη στάση απέναντι στην Κίνα.

Ωστόσο, εξακολουθούν να δυσκολεύονται να καταλήξουν σε συμφωνία και για ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα, το οποίο είχε αποκαλύψει πρώτη η POLITICO τον Ιούλιο. Η συμφωνία αυτή προβλέπει ότι το Βερολίνο θα αποδεχθεί αυστηρότερους κανόνες για την προώθηση της ευρωπαϊκής παραγωγής – τους λεγόμενους κανόνες «Made in Europe» - με αντάλλαγμα τη στήριξη της Γαλλίας σε πιο χαλαρούς στόχους για τις εκπομπές ρύπων των αυτοκινήτων και στην αναθεώρηση της απαγόρευσης πώλησης νέων αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης από το 2035.

Ο αρμόδιος για τη βιομηχανία επίτροπος της ΕΕ, Στεφάν Σεζουρνέ, δήλωσε την Τρίτη στην POLITICO ότι στηρίζει τη συγκεκριμένη συμφωνία, με στόχο να ολοκληρωθούν και οι δύο εκκρεμείς διαπραγματεύσεις.

Πρόσφατα, ο Μακρόν χαρακτήρισε τη συμφωνία «επικείμενη», υποδηλώνοντας ότι η πρόοδος εξαρτάται από τις διαπραγματεύσεις στο εσωτερικό του γερμανικού κυβερνητικού συνασπισμού.

Ωστόσο, η αδυναμία ανακοίνωσης συμφωνίας στο πλαίσιο της φετινής έκθεσης αυτοκινήτου στο Παρίσι επιβεβαιώνει ότι οι δύο πρωτεύουσες εξακολουθούν να διαφωνούν ως προς τους όρους της. Το Μέγαρο των Ηλυσίων επιβεβαίωσε ότι οι διαπραγματεύσεις παραμένουν σε εξέλιξη.