Σύμφωνα με το Reuters, η ΕΕ έχει θέσει ως καταληκτική ημερομηνία το τέλος του 2027 για την υλοποίηση βασικών σημείων του σχεδίου Ντράγκι. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, με τη δημιουργία ένωσης κεφαλαιαγορών και ενέργειας, η διεύρυνση του κοινού δανεισμού και ο περιορισμός των περιπτώσεων στις οποίες απαιτείται ομοφωνία των κρατών-μελών για την προώθηση σημαντικών μεταρρυθμίσεων.
Ωστόσο, η πρόοδος παραμένει περιορισμένη. Μέχρι τον Ιούλιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε υλοποιήσει πλήρως μόλις το 15,7% των προτάσεων Ντράγκι, ενώ περίπου το 40% είχε αντιμετωπιστεί εν μέρει, σύμφωνα με το European Policy Innovation Council.
Η εικόνα είναι ακόμη πιο απογοητευτική στις πιο ριζοσπαστικές –και, ως εκ τούτου, σημαντικότερες– προτάσεις, όπως η δημιουργία ενιαίων αγορών κεφαλαίων και ενέργειας. Σύμφωνα με το γαλλικό ινστιτούτο Institut Montaigne, η ΕΕ έχει καταφέρει να θεσμοθετήσει μόλις το 3% των συγκεκριμένων μέτρων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξαρτάται από τη συμφωνία όλων των κρατών-μελών για την προώθησή τους, γεγονός που καθιστά την επίτευξή τους ιδιαίτερα δύσκολη.
Το εκλογικό ημερολόγιο των επόμενων μηνών ενδέχεται να περιπλέξει ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Οι κυβερνήσεις που προετοιμάζονται για εκλογικές αναμετρήσεις είναι απίθανο να επιθυμούν να παραχωρήσουν περισσότερες αρμοδιότητες σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Παράλληλα, εάν οι κάλπες αναδείξουν ηγεσίες λιγότερο πρόθυμες να προωθήσουν μεταρρυθμίσεις, η ίδια η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση θα μπορούσε να αρχίσει να αποδυναμώνεται.
Στο επίκεντρο η Γαλλία
Η Γαλλία βρίσκεται στο επίκεντρο, καθώς οι εκλογές του Απριλίου ενδέχεται να επηρεάσουν καθοριστικά την πορεία των ευρωπαϊκών μεταρρυθμίσεων.
Ήδη, η ΕΕ επιχειρεί να οριστικοποιήσει τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της για την περίοδο 2028-2034 πριν από τις γαλλικές εκλογές, υπό τον φόβο ότι θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην ανάδειξη μιας ακροδεξιάς κυβέρνησης υπό τη Μαρίν Λεπέν.
Παρότι ο Εθνικός Συναγερμός της Λεπέν έχει εγκαταλείψει τη φιλοδοξία εξόδου της Γαλλίας από την ΕΕ, έχει εκφράσει την πρόθεσή του να περιορίσει τη γαλλική συνεισφορά στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, να εξαιρέσει τη χώρα από βασικές πτυχές της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής και να επαναφέρει τους συνοριακούς ελέγχους.\
Την ίδια ώρα, κύμα κοινωνικής αναταραχής σαρώνει ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, με διαδηλώσεις και βίαια επεισόδια στη Γαλλία, το Βέλγιο, την Ιταλία και την Αλβανία. Η ακρίβεια, η στεγαστική κρίση, οι πιέσεις στις δημόσιες υπηρεσίες και η οργή για τη διαφθορά τροφοδοτούν τις κινητοποιήσεις, εντείνοντας την πολιτική πίεση στις κυβερνήσεις ενόψει κρίσιμων εκλογικών αναμετρήσεων.
Την ίδια ώρα, η Ισπανία οδηγείται πρόωρα στις κάλπες. Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ ανακοίνωσε τη Δευτέρα τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών στις 29 Νοεμβρίου, μετά την απόρριψη από το κοινοβούλιο των κυβερνητικών μέτρων για τη στέγαση την προηγούμενη εβδομάδα, εν μέσω εκτεταμένων κοινωνικών αντιδράσεων.
Οι εκλογές στην Ιταλία και την Πολωνία θα ακολουθήσουν αργότερα μέσα στο 2027. Και στις δύο περιπτώσεις, οι πολιτικές εξελίξεις ενδέχεται να δυσχεράνουν την προώθηση των ευρωπαϊκών μεταρρυθμίσεων, καθώς οι κυβερνήσεις μπορεί να εμφανιστούν απρόθυμες να στηρίξουν αλλαγές που, παρά τα πιθανά οφέλη τους, προϋποθέτουν την παραχώρηση εθνικών αρμοδιοτήτων λίγο πριν από την προσφυγή στις κάλπες.
Η γερμανική πρόκληση και η άνοδος της AfD
Στο κάδρο βρίσκεται και η Γερμανία. Παρότι ο κυβερνητικός συνασπισμός έχει ορίζοντα έως το 2029, η αυξανόμενη εκλογική απήχηση της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) θα μπορούσε να ανακόψει τη δυναμική των μεταρρυθμίσεων στη μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ.
Το κόμμα έχει υποστηρίξει στενότερες σχέσεις με τη Ρωσία, καθώς και αυστηρούς περιορισμούς στη μετανάστευση, θέσεις που εντείνουν τις ανησυχίες για τη μελλοντική κατεύθυνση της γερμανικής πολιτικής.
Μέχρι στιγμής, η Γερμανία, υπό τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, έχει επιδείξει μεγαλύτερη φιλοδοξία στην προώθηση μεταρρυθμίσεων σε σύγκριση με πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Από την ανάληψη της εξουσίας πέρυσι, ο Μερτς χαλάρωσε τον συνταγματικό κανόνα του «φρένου χρέους», ο οποίος επί χρόνια περιόριζε τις δυνατότητες δημόσιων επενδύσεων, προκειμένου να επιτρέψει τη σημαντική αύξηση των αμυντικών δαπανών και τη δημιουργία ενός ταμείου υποδομών ύψους 500 δισ. ευρώ.
Ακολούθησαν σχέδια για την αναβάθμιση του ηλεκτρικού δικτύου της χώρας, καθώς και για μεταρρυθμίσεις στο συνταξιοδοτικό σύστημα, τη φορολογία και την αγορά εργασίας.
Ωστόσο, ενώ οι αυξημένες δημόσιες δαπάνες έχουν τύχει θετικής υποδοχής, άλλες παρεμβάσεις της κυβέρνησης προκαλούν αντιδράσεις. Τα σχέδια για αυστηρότερους ελέγχους στις αναρρωτικές άδειες των εργαζομένων και την κατάχρηση κοινωνικών παροχών, καθώς και για τη σταδιακή αύξηση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης, είναι ιδιαίτερα αντιδημοφιλή, όπως αποτυπώνεται και στα πρόσφατα εκλογικά αποτελέσματα.
Το διακύβευμα για την Ευρώπη είναι πλέον σαφές: εάν δεν καταφέρει να προχωρήσει εγκαίρως στις μεταρρυθμίσεις που θεωρούνται αναγκαίες για την ανταγωνιστικότητα και την οικονομική της ισχύ, κινδυνεύει να χάσει περαιτέρω έδαφος έναντι των διεθνών ανταγωνιστών της. Και το πολιτικό ημερολόγιο του 2027 ενδέχεται να αποδειχθεί καθοριστικό για το αν θα καταφέρει να αντιστρέψει αυτή την πορεία.
