Υπενθυμίζεται ότι η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον νέο προϋπολογισμό ανέρχεται σε σχεδόν 2 τρισ. ευρώ για την επταετία 2028-2024. Εντούτοις, οι χώρες του σκληρού δημοσιονομικού Βορρά, με πρωτοστάτη τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, πιέζουν για χαμηλότερο συνολικό ύψος δαπανών και ανακατανομή των πόρων υπέρ της άμυνας, της ανταγωνιστικότητας και του ελέγχου των συνόρων. Η Ιρλανδία, η οποία ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, κατέθεσε τον Οκτώβριο αναθεωρημένη πρόταση συμβιβασμού. Το Βερολίνο έκρινε ότι το ύψος των δαπανών που προέβλεπε η πρόταση δεν μπορούσε να αποτελέσει βάση για συμφωνία.
Νέα ένταση προκλήθηκε τις τελευταίες μέρες, όταν ο Μερτς συνέδεσε τη συναίνεση του Βερολίνου για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό με τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τους Financial Times, σε επιστολή προς τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο Γερμανός καγκελάριος έθεσε ως όρο να συμφωνήσουν όλα τα κράτη-μέλη να συμβάλουν στη χρηματοδότηση του Κιέβου, το οποίο αντιμετωπίζει χρηματοδοτικό κενό 70 δισ. ευρώ για το 2027. Η κίνηση προκάλεσε αντιδράσεις από τη Σλοβακία, την Ουγγαρία, την Τσεχία και τη Βουλγαρία, με τον Σλοβάκο πρωθυπουργό Ρόμπερτ Φίτσο να κάνει λόγο για «εκβιασμό» και να υπενθυμίζει ότι και η χώρα του μπορεί να ασκήσει βέτο. Με δεδομένο ότι η έγκριση του νέου πλαισίου απαιτεί ομοφωνία στο Συμβούλιο της ΕΕ, το ερώτημα είναι κατά πόσο η πίεση του Βερολίνου μπορεί να αποφέρει δεσμεύσεις για το Κίεβο χωρίς να δυσκολέψει ακόμη περισσότερο τον συμβιβασμό για την επόμενη επταετία.
Σημειώνεται ότι η πρόταση της Κομισιόν για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο δίνει μεγαλύτερο βάρος στην άμυνα, την ώρα που στη διαπραγμάτευση ασκούνται πιέσεις για χαμηλότερο συνολικό ύψος δαπανών. Στο επίκεντρο των παζαριών βρίσκονται και οι πόροι της ΚΑΠ, με το ύψος της χρηματοδότησης να έχει ιδιαίτερη σημασία για χώρες όπως η Πολωνία, η Ιταλία και η Ελλάδα, όπου οι αγροτικές ενισχύσεις στηρίζουν σημαντικό μέρος της παραγωγής.
Υπό αυτό το πρίσμα, το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο αποδεικνύεται μια δύσκολη εξίσωση. Ο επίσημος στόχος παραμένει να κλείσει η συμφωνία έως το τέλος του 2026, ώστε οι σχετικές νομοθετικές πράξεις να εγκριθούν μέσα στο 2027. Ωστόσο, η τήρηση αυτού του χρονοδιαγράμματος θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη υπό τις παρούσες συνθήκες. Αν οι συνομιλίες περάσουν στο νέο έτος, θα συνεχιστούν επί λιθουανικής προεδρίας και, εφόσον η υπόθεση παραμείνει ανοιχτή, επί ελληνικής, που ακολουθεί τον Ιούλιο του ίδιου έτους. Αν το ισχύον πλαίσιο εκπνεύσει χωρίς συμφωνία, η Συνθήκη προβλέπει παράταση των ανώτατων ορίων δαπανών και των λοιπών διατάξεων του τελευταίου έτους του.
Μια παράταση των διαπραγματεύσεων θα μπορούσε να τις φέρει κοντά στις γαλλικές προεδρικές εκλογές, με τη Μαρίν Λεπέν να συγκαταλέγεται στους επικρατέστερους υποψηφίους. Η γαλλική κάλπη έχει σημασία και για τη διαδοχή στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Η Κριστίν Λαγκάρντ έχει ανακοινώσει ότι θα αποχωρήσει στις 7 Φεβρουαρίου 2027, πριν από τη λήξη της θητείας της τον Οκτώβριου, με την πρόωρη αποχώρησή της δίνει στους σημερινούς Ευρωπαίους ηγέτες χρόνο να επιλέξουν διάδοχο πριν από τις γαλλικές εκλογές.
Από εκεί και πέρα υπάρχει μια άλλη προσωρινή λύση. Στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του Οκτωβρίου, ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης είχε θέσει, σε συνέντευξή του στο Politico, την ιδέα ενός προϋπολογισμού τριετούς ή τετραετούς διάρκειας, με το επιχείρημα ότι είναι δύσκολο να προβλεφθούν οι δημοσιονομικές ανάγκες της Ένωσης σε τόσο μεγάλο βάθος χρόνου. Η ιδέα αυτή προσκρούει στο άρθρο 312 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ, το οποίο προβλέπει ελάχιστη διάρκεια πέντε ετών για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο. Ο ίδιος υποστήριξε επίσης ότι η Ένωση πρέπει να καταλήξει σε συμφωνία έως το τέλος του έτους.
