Με ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Πέμπτη, ο Αμερικανός πρόεδρος διαμήνυσε ότι οι μετανάστες δεν πρόκειται να γίνουν δεκτοί στις ΗΠΑ και απαίτησε από το Μεξικό να παρέμβει αμέσως για να σταματήσει την πορεία τους. Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι σε διαφορετική περίπτωση οι δασμοί στα μεξικανικά προϊόντα θα αυξηθούν στο διπλάσιο, χωρίς περιθώριο επιείκειας.
Η απειλή έρχεται ενώ περίπου 1.500 άνθρωποι, στην πλειονότητά τους από χώρες της Κεντρικής Αμερικής, έχουν ξεκινήσει από την Τρίτη την πορεία τους από την Ταπατσούλα, στο νότιο Μεξικό, κοντά στα σύνορα με τη Γουατεμάλα. Σύμφωνα με το Reuters, οι συμμετέχοντες εκτιμούν ότι η επικράτηση των Δημοκρατικών στις πρόσφατες ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ ενδέχεται να δημιουργήσει ευνοϊκότερες προοπτικές για την εγκατάσταση και την εργασία τους στη χώρα.
Το νέο καραβάνι «Ο Θεός μαζί μας»
Το συγκεκριμένο καραβάνι, που έχει ονομαστεί «Ο Θεός μαζί μας» (God With Us), αριθμεί περίπου 1.500 άτομα και περιλαμβάνει πολλές οικογένειες με μικρά παιδιά. Οι συμμετέχοντες ξεκίνησαν από την Ταπατσούλα, στην πολιτεία Τσιάπας, έναν από τους βασικούς σταθμούς διέλευσης μεταναστών από την Κεντρική Αμερική προς τις ΗΠΑ.
Η πρώτη τους επιδίωξη δεν είναι να φτάσουν απευθείας στα αμερικανικά σύνορα, αλλά να διανύσουν περισσότερα από 1.000 χιλιόμετρα μέχρι την Πόλη του Μεξικού. Εκεί θέλουν να ζητήσουν βοήθεια από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και προστασία από ενδεχόμενη σύλληψη ή κράτηση κατά τη διάρκεια της διαδρομής τους προς τον βορρά. Το ταξίδι αναμένεται να διαρκέσει αρκετές εβδομάδες.
Πολλοί από τους μετανάστες έχουν εγκλωβιστεί στην Ταπατσούλα εξαιτίας των περιορισμών εισόδου στις ΗΠΑ και των απελάσεων. Όπως αναφέρει το Reuters, αντιμετωπίζουν ελλείψεις σε θέσεις εργασίας, υπηρεσίες υγείας και πρόσβαση στην εκπαίδευση. Αρκετοί δηλώνουν ότι έχουν πέσει θύματα απαγωγών και άλλων εγκληματικών ενεργειών στο Μεξικό και αναζητούν τη δυνατότητα να υποβάλουν αίτηση ασύλου στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ανάμεσά τους βρίσκεται ο 47χρονος Νικαραγουανός Σέσαρ Σαντοβάλ, ο οποίος απελάθηκε από τις ΗΠΑ πριν από μερικούς μήνες. Όπως είπε, η πολιτική αλλαγή στο αμερικανικό Κογκρέσο δημιουργεί την ελπίδα ότι μπορεί να υπάρξει διέξοδος για τους μετανάστες. Ωστόσο, ο ερευνητής Ιβάν Ποράς, από το Κολέγιο της Νότιας Συνοριακής Περιοχής, εκτιμά ότι δεν πρόκειται να υπάρξει άμεση αλλαγή στην αμερικανική μεταναστευτική πολιτική όσο ο Τραμπ παραμένει πρόεδρος. Προειδοποίησε, επίσης, ότι οι διακινητές ανθρώπων ενδέχεται να εκμεταλλευτούν τις προσδοκίες των μεταναστών για ευκολότερη είσοδο στις ΗΠΑ.
Τι είναι τα μεταναστευτικά «καραβάνια» και πώς ξεκίνησαν
Ο όρος «μεταναστευτικό καραβάνι» περιγράφει μεγάλες ομάδες ανθρώπων που διασχίζουν οργανωμένα, συνήθως πεζή, χώρες της Κεντρικής Αμερικής και το Μεξικό, με κατεύθυνση τα σύνορα των ΗΠΑ. Δεν πρόκειται απαραίτητα για οργανωμένες μετακινήσεις με ενιαία ηγεσία ή κοινό σχέδιο. Οι συμμετέχοντες μπορεί να έχουν διαφορετικές εθνικότητες, προσωπικές διαδρομές και λόγους μετανάστευσης, αλλά επιλέγουν να ταξιδέψουν μαζί.
Μικρότερες ομάδες αυτού του είδους υπήρχαν ήδη από το 2010, ωστόσο το φαινόμενο απέκτησε διεθνή προβολή από το 2018, όταν χιλιάδες άνθρωποι από την Ονδούρα, τη Γουατεμάλα και το Ελ Σαλβαδόρ άρχισαν να κινούνται μαζικά προς τις ΗΠΑ. Ένα από τα πρώτα μεγάλα καραβάνια εκείνης της χρονιάς ξεκίνησε τον Απρίλιο με περίπου 1.500 άτομα, αλλά περιορίστηκε σημαντικά κατά τη διέλευσή του από το Μεξικό. Περίπου 400 άνθρωποι κατέθεσαν τελικά αιτήσεις ασύλου στα αμερικανικά σύνορα, στην περιοχή του Σαν Ντιέγκο.
Το φθινόπωρο του 2018 ακολούθησε ένα πολύ μεγαλύτερο κύμα. Τον Νοέμβριο, περισσότερα από 7.000 άτομα, κυρίως από την Ονδούρα, διέσχισαν το Μεξικό, προκαλώντας εκτεταμένη δημοσιότητα και κινητοποιώντας τις αρχές.
Οι λόγοι που οδηγούν ανθρώπους σε αυτές τις μετακινήσεις είναι σύνθετοι: φτώχεια, ανεργία, πολιτική αστάθεια, διαφθορά, εγκληματικότητα και βία στις χώρες καταγωγής τους. Σε πολλές περιπτώσεις, η απόφαση να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους συνδέεται με την αδυναμία να εξασφαλίσουν στοιχειώδη ασφάλεια και αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης.
Το προηγούμενο της πίεσης μέσω δασμών
Η απειλή του Τραμπ εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική άσκησης οικονομικής πίεσης προς το Μεξικό για τον περιορισμό της παράτυπης μετανάστευσης. Τον Φεβρουάριο του 2025, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε ανακοινώσει πρόσθετους δασμούς 25% στα μεξικανικά προϊόντα, επικαλούμενος τόσο τις μεταναστευτικές ροές όσο και τη διακίνηση φαιντανύλης και άλλων ναρκωτικών. Η εφαρμογή τους είχε ανασταλεί προσωρινά, αφού η κυβέρνηση της προέδρου Κλαούντια Σεϊνμπάουμ συμφώνησε σε ενισχυμένη συνεργασία με την Ουάσιγκτον για την ασφάλεια των συνόρων.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν το νέο καραβάνι θα καταφέρει να φτάσει στην Πόλη του Μεξικού και ποια στάση θα επιλέξει η κυβέρνηση Σεϊνμπάουμ απέναντι στην απαίτηση του Τραμπ. Σε κάθε περίπτωση, η απειλή διπλασιασμού των δασμών μεταφέρει ξανά το βάρος της αμερικανικής μεταναστευτικής πολιτικής στο Μεξικό, με τους ίδιους τους μετανάστες να βρίσκονται για ακόμη μία φορά στο επίκεντρο μιας ευρύτερης πολιτικής και οικονομικής αντιπαράθεσης.



