Όπως επισημαίνει το Associated Press, πρόκειται για μια πρωτοφανή συνάντηση των ηγετών των τριών μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων του κόσμου.
Πιο αναλυτικά, παρά το γεγονός ότι η κοινή συνάντηση των τριών ηγετών αναμένεται να αποτελέσει μια ξεχωριστή στιγμή, αναλυτές εκτιμούν ότι οι προσδοκίες για σημαντικές εξελίξεις είναι χαμηλές, επισημαίνοντας ότι η συνάντηση θα έχει περισσότερο συμβολικό χαρακτήρα, παρά ουσιαστικό περιεχόμενο.
Τα σχέδια για την τριμερή σύνοδο με τη συμμετοχή του Ντόναλντ Τραμπ, του Σι Τζινπίνγκ και του Βλαντίμιρ Πούτιν επιβεβαιώθηκαν τόσο από τον Λευκό Οίκο την Παρασκευή (13/11), όσο και από το Κρεμλίνο το Σάββατο. Η συνάντηση πραγματοποιείται σε μια περίπλοκη συγκυρία για τις σχέσεις μεταξύ των τριών χωρών.
Η στάση που αναμένεται να κρατήσει ο Τραμπ
Ο Τραμπ έχει υιοθετήσει ιδιαίτερα θερμή στάση απέναντι στον Σι, μετά την επίτευξη εκεχειρίας στον εμπορικό πόλεμο που είχαν κηρύξει οι δύο χώρες και ο οποίος δεν διήρκεσε πολύ πέρυσι, παρά τις διαφωνίες τους για τον πόλεμο των ΗΠΑ με το Ιράν και τις υπόλοιπες εντάσεις μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομικών δυνάμεων του κόσμου.
Αντίστοιχα, ο Τραμπ έχει επιδιώξει να οικοδομήσει στενότερες σχέσεις με τον Πούτιν, παρά το γεγονός ότι ο Ρώσος ηγέτης συνεχίζει τον σχεδόν πενταετή πόλεμο στην Ουκρανία και ότι η Μόσχα έχει εμβαθύνει τη στρατιωτική, κατασκοπευτική και διπλωματική συνεργασία της με το Ιράν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει υποστηρίξει ότι μια τέτοια συνάντηση θα προσφέρει στους τρεις ηγέτες την ευκαιρία να συζητήσουν τον πόλεμο των ΗΠΑ με το Ιράν, καθώς και τον στόχο του για την επίτευξη μιας τριμερούς συμφωνίας σχετικά με τα πυρηνικά οπλοστάσιά τους.
Ο Τραμπ σκοπεύει πράγματι να συζητήσει με τον Σι και τον Πούτιν τον πόλεμο στο Ιράν, ωστόσο δεν θα θέσει στο τραπέζι το ζήτημα της Ουκρανίας, σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο, ο οποίος ενημέρωσε τους δημοσιογράφους υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Υπενθυμίζεται ότι η τελευταία συμφωνία για τα πυρηνικά όπλα μεταξύ Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών έληξε τον Φεβρουάριο, καταργώντας για πρώτη φορά εδώ και περισσότερο από μισό αιώνα τα όρια στα δύο μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια του πλανήτη. Όταν έληξε η συνθήκη, γνωστή ως New START, ο Τραμπ απέρριψε την πρόταση της Ρωσίας για παράταση της διμερούς συμφωνίας κατά έναν ακόμη χρόνο και ζήτησε την επίτευξη μιας «νέας, βελτιωμένης και εκσυγχρονισμένης» συμφωνίας, στην οποία θα συμμετέχει και η Κίνα.
Πεκίνο: Αβεβαιότητα για την αξία της συνόδου
Η τριμερής συνάντηση αποσκοπεί στο να αποτελέσει την «αφετηρία μιας συζήτησης, η οποία ελπίζουμε ότι θα εξελιχθεί σε έναν εποικοδομητικό διάλογο» για τον πυρηνικό αφοπλισμό, δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος, προσθέτοντας ότι δεν αναμένεται να ανακοινωθεί κάποια συμφωνία.
Ωστόσο, το πυρηνικό οπλοστάσιο του Πεκίνου, το οποίο σύμφωνα με εκτιμήσεις του Πενταγώνου διαθέτει περισσότερες από 600 κεφαλές, είναι πολύ μικρότερο από εκείνα των ΗΠΑ και της Ρωσίας, που εκτιμάται ότι διαθέτουν περισσότερες από 5.000 πυρηνικές κεφαλές η καθεμία. Καθώς τα αμερικανικά και τα ρωσικά οπλοστάσια υπερβαίνουν κατά πολύ το δικό της, η Κίνα έχει επιδείξει από τη μεριά της ελάχιστο ενδιαφέρον για τη σύναψη μιας πυρηνικής συμφωνίας.
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ αναγνωρίζουν ότι το ζήτημα των πυρηνικών αποθεμάτων αποτελεί δύσκολο θέμα για το Πεκίνο, ωστόσο ο Αμερικανός αξιωματούχος χαρακτήρισε τη συνάντηση ως μια ευκαιρία για την Κίνα να «καθίσει στο τραπέζι των ενηλίκων» και να αναλάβει τον ρόλο που της αναλογεί σε ένα ζήτημα διεθνούς σημασίας.
Αποδεχόμενος τη διοργάνωση της συνάντησης, ο Σι ενδέχεται να υπολογίζει ότι η συγκεκριμένη συγκυρία προσφέρει στην Κίνα την ευκαιρία να αναδείξει την αυξανόμενη επιρροή και το διεθνές κύρος της.
Για το Κρεμλίνο, η σχεδιαζόμενη τριμερής συνάντηση αποτελεί μια πολυπόθητη ευκαιρία να προβάλει τη Ρωσία ως υπερδύναμη ισότιμη με την Ουάσιγκτον και το Πεκίνο.
Όπως τονίζει το Associated Press, η τριμερής συνάντηση ενδέχεται κάλλιστα να επισκιάσει τη σύνοδο κορυφής της APEC. Η διοργάνωση, στην οποία συμμετέχουν 21 οικονομίες και η οποία θα φιλοξενηθεί στη Σεντζέν, αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία για την Κίνα να προβάλει τη ραγδαία αναπτυσσόμενη, υπερσύγχρονη παράκτια μητρόπολη της, η οποία μέσα σε λίγες δεκαετίες μετατράπηκε από ένα μικρό ψαροχώρι σε παγκόσμιο τεχνολογικό και οικονομικό κέντρο.
Σε πιο ουσιαστικό επίπεδο, ωστόσο, μια τέτοια συνάντηση θα μπορούσε να αποδυναμώσει το επιχείρημα της Κίνας ότι η νοοτροπία του Ψυχρού Πολέμου στη Δύση συνέβαλε στην έναρξη του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Παράλληλα, θα μπορούσε να περιπλέξει την κριτική του Πεκίνου προς τις ΗΠΑ, ότι υπονομεύουν τους διεθνείς θεσμούς και τις συνθήκες μέσω του τρόπου με τον οποίο διεξάγουν τον πόλεμο εναντίον του Ιράν.
Η τριμερής συνάντηση θα μπορούσε επίσης να υπονομεύσει την προσπάθεια της Κίνας να εμφανιστεί ως υπερασπιστής του ελεύθερου εμπορίου στο πλαίσιο της APEC, εκτιμά ο Χου Τιάνγκ Μπουν, καθηγητής κινεζικής εξωτερικής πολιτικής στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Νανγιάνγκ.
Η στενή σχέση Ρωσίας - Κίνας
Για την ιστορία, ο Πούτιν και ο Σι δεν είναι άγνωστοι μεταξύ τους. Έχουν αναπτύξει στενή προσωπική σχέση, έχοντας συναντηθεί περισσότερες από 40 φορές από τότε που ο Σι ανέλαβε την προεδρία της Κίνας το 2013, ενώ απευθύνονται ο ένας στον άλλο ως «αγαπητέ φίλε».
Από την άλλη μεριά, ο Τραμπ και ο Πούτιν έχουν συναντηθεί πρόσωπο με πρόσωπο σε επτά διαφορετικές περιστάσεις, με πιο πρόσφατη τη συνάντησή τους στην Αλάσκα, τον Αύγουστο του 2025. Ο Σι και ο Τραμπ έχουν πραγματοποιήσει οκτώ κατ' ιδίαν συναντήσεις, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η επίσημη επίσκεψη του Κινέζου προέδρου στην Ουάσιγκτον τον Σεπτέμβριο.
Να σημειωθεί ότι η Κίνα αποτελεί τον σημαντικότερο εμπορικό εταίρο της Ρωσίας, με τη μεταξύ τους σχέση να έχει ενισχυθεί από τότε που ο Πούτιν έστειλε στρατεύματα στην Ουκρανία το 2022. Καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Δύση επιδίωξαν να απομονώσουν οικονομικά τη Ρωσία, η Κίνα αύξησε τις αγορές ρωσικών ενεργειακών πόρων και εξελίχθηκε στον βασικό προμηθευτή της Μόσχας σε κρίσιμες τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένων εξαρτημάτων υψηλής τεχνολογίας που χρησιμοποιούνται από τη ρωσική πολεμική βιομηχανία. Το Πεκίνο έχει αγνοήσει τις εκκλήσεις της Δύσης να διακόψει αυτές τις προμήθειες.
Λίγο πριν από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία, ο Σι και ο Πούτιν είχαν διακηρύξει ότι οι χώρες τους συνδέονται με μια «φιλία χωρίς όρια». Η Κίνα έχει δηλώσει επισήμως ότι διατηρεί ουδέτερη στάση απέναντι στη σύγκρουση, ενώ παράλληλα υποστηρίζει ότι οι δυτικοί σύμμαχοι του Κιέβου συνέβαλαν στην πρόκληση της ρωσικής στρατιωτικής επέμβασης στην Ουκρανία.
Η Μόσχα, από την πλευρά της, έχει επανειλημμένα εκφράσει τη στήριξή της στην πολιτική του Πεκίνου για ζητήματα που αφορούν την Ταϊβάν.
Από την άλλη, υπενθυμίζεται ότι πρόσφατα, ο Τραμπ κατέληξε σε συμφωνία με τη Ρωσία για την προμήθεια ντίζελ, αίροντας τις κυρώσεις σε βάρος της Μόσχας και επιτρέποντας την πώληση εκατομμυρίων τόνων του καυσίμου. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αποδώσει την εκτίναξη των τιμών της ενέργειας στις ουκρανικές επιθέσεις κατά ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου. Οι αναλυτές, ωστόσο, επισημαίνουν ότι η άνοδος των διεθνών τιμών του αργού πετρελαίου οφείλεται κυρίως στον πόλεμο με το Ιράν.
Από την πλευρά του, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει εκφράσει την ανησυχία του ότι η τριμερής συνάντηση ενδέχεται να αποτελέσει πλατφόρμα για συζητήσεις σχετικά με μια πιθανή συμφωνία για την Ουκρανία, χωρίς τη συμμετοχή ή τη σύμφωνη γνώμη του Κιέβου.
Ο σχεδιασμός της συνόδου έχει προκαλέσει συγκρίσεις με τη Διάσκεψη της Γιάλτας του 1945, κατά την οποία οι ηγέτες των ΗΠΑ, της Βρετανίας και της Σοβιετικής Ένωσης συμφώνησαν στη διαίρεση της Γερμανίας και του Βερολίνου σε τέσσερις ζώνες στρατιωτικής κατοχής και οριστικοποίησαν τα σχέδια για την ίδρυση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, απέρριψε τις συγκρίσεις με τη Γιάλτα, επισημαίνοντας ότι οποιεσδήποτε συμφωνίες ενδεχομένως επιτευχθούν στη Σεντζέν δεν μπορούν να επιβληθούν σε τρίτες χώρες.
«Είναι σαφές ότι μια συνάντηση μεταξύ των ηγετών χωρών όπως η Ρωσία, η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχει εξαιρετικά μεγάλη σημασία. Ωστόσο, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το όραμα για την παγκόσμια τάξη πραγμάτων είναι ένα όραμα στο οποίο κανείς δεν επιχειρεί να επιβάλει τη δική του αντίληψη για την παγκόσμια τάξη. Αντιθέτως, αυτή θα πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά στο αμοιβαίο όφελος και τον αμοιβαίο σεβασμό», δήλωσε.
