Πιο αναλυτικά, μιλώντας στο POLITICO, η κα. Κοβέσι που ολοκληρώνει την επταετή θητεία της την Παρασκευή (30/10), ανέφερε:
«Καθώς αποχωρώ από το γραφείο μου, σκέφτομαι τη διάσημη δανέζικη τηλεοπτική σειρά Borgen. Εκεί υπάρχει μια πολύ γνωστή φράση: “Στις Βρυξέλλες, κανείς δεν μπορεί να ακούσει τις κραυγές σου” και, δυστυχώς, αυτό είναι αλήθεια», είπε, παραπέμποντας στην κινηματογραφική επιτυχία του Ρίντλεϊ Σκοτ, Alien.
«Ανησυχώ ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα οδηγηθεί αθόρυβα στον θάνατο, επειδή κάνει τη δουλειά της», πρόσθεσε, εκφράζοντας με ευθύτητα τις ανησυχίες της για την απονομή της δικαιοσύνης στην Ευρώπη.
Η Κοβέσι αναφέρθηκε επίσης στις επαφές της με τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο σκάνδαλο με τις αγροτικές επιδοτήσεις στην Ελλάδα και στα ζητήματα εθνικής κυριαρχίας. Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε μέσω βιντεοκλήσης από το γραφείο της στο Λουξεμβούργο.
Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη της Κοβέσι στο POLITICO και τη Νεκταρία Σταμούλη
Η θητεία σας ολοκληρώνεται αυτή την εβδομάδα. Ποιες ήταν οι κυριότερες δυσκολίες κατά τη διάρκειά της και τι θα πρέπει να γίνει διαφορετικά από τον διάδοχό σας;
Όταν διορίστηκα, υποσχέθηκα ότι θα οικοδομούσα έναν αποτελεσματικό, ισχυρό και ανεξάρτητο θεσμό, τον οποίο θα εμπιστεύονται οι πολίτες. Πιστεύω ότι, μαζί με τους συναδέλφους μου, καταφέραμε σε μεγάλο βαθμό να το πετύχουμε. Γνωρίζω ότι δεν πετύχαμε τα πάντα, αλλά κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι κάναμε καλή δουλειά.
Το σημαντικότερο ερώτημα τώρα είναι αν αυτή η πορεία θα συνεχιστεί. Άκουσα όλους τους υποψηφίους για τη θέση του Ευρωπαίου Γενικού Εισαγγελέα και πραγματικά ανησύχησα, επειδή ένας από αυτούς παρουσίασε το σχέδιό του λέγοντας ότι στόχος του ήταν να «ομαλοποιήσει» την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Για κάποιον σαν εμένα, που μεγάλωσε κατά την περίοδο του κομμουνισμού, αυτό είναι εξαιρετικά ανησυχητικό.
Ένας άλλος υποψήφιος, ακόμη χειρότερα, μίλησε για τη διατήρηση ίσων αποστάσεων μεταξύ της εισαγγελικής αρχής και όλων των πολιτικών κομμάτων. Πώς μπορεί, όμως, αυτό να συμβιβαστεί με την ανεξαρτησία της υπηρεσίας;
Έπειτα από τα πρώτα χρόνια λειτουργίας μας, έχουμε να επιδείξουμε αποτελέσματα που ελάχιστοι περίμεναν. Έχουμε προκαλέσει πολλές αντιδράσεις και πιστεύω ότι αποδείξαμε πως ο νόμος είναι ίσος για όλους. Τώρα, η βασική πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και, ιδιαίτερα, για τον διάδοχό μου θα είναι να διατηρήσει την ανεξαρτησία και την αξιοπιστία της.
Τι σας εξέπληξε περισσότερο κατά τη διάρκεια της θητείας σας;
Τα τελευταία επτά χρόνια ήταν η πιο δύσκολη δουλειά που έχω κάνει ποτέ. Δεν υπήρξαν πολλές εκπλήξεις. Πρέπει, όμως, να σας μιλήσω για τις επιθέσεις και τις προσπάθειες υπονόμευσης της ανεξαρτησίας μας.
Η πιο απροκάλυπτη απόπειρα εκφοβισμού της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας σημειώθηκε στην Ελλάδα, όπου προέκυψε το ζήτημα της ανανέωσης της θητείας των Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων.
Η βασική πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα είναι η αναθεώρηση του κανονισμού που διέπει τη λειτουργία της. Είναι σαφές ότι αυτή η διαδικασία θα δείξει ποιος είναι πραγματικά υποστηρικτής μιας ανεξάρτητης Δικαιοσύνης.
Το δεύτερο παράδειγμα ήταν μια επίθεση κατά της αξιοπιστίας μας. Όλοι γνωρίζουν ότι έχουμε κατακλυστεί από δουλειά και αντιλαμβάνομαι ότι υπάρχουν πολλές προτεραιότητες. Πρέπει, ωστόσο, να εξετάσουμε αν αυτό ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα ή αν αποτελεί απλώς πρόσχημα.
Εδώ, η έκπληξη προέρχεται από την Πολωνία. Είχαμε συμφωνήσει ότι χρειαζόμαστε 24 Ευρωπαίους εντεταλμένους εισαγγελείς. Οι προσδοκίες ήταν πολύ υψηλές και η αξιοπιστία μας διακυβεύεται. Αυτή τη στιγμή, διαθέτουμε μόλις 15. Πώς μπορούμε, λοιπόν, να είμαστε αξιόπιστοι στην Πολωνία;
Στην Ουγγαρία, επίσης, εξηγήσαμε με ακρίβεια ποιος προϋπολογισμός απαιτείται για να επιτελέσουμε το έργο μας, αλλά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε να μας διατεθεί μόλις το ήμισυ του ποσού που χρειαζόμαστε.
Αυτά είναι μερικά μόνο παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο μπορεί κανείς, εφόσον το επιθυμεί, να καταστρέψει την αξιοπιστία ενός θεσμού.
Καθώς αποχωρώ από το γραφείο μου, σκέφτομαι τη διάσημη δανέζικη τηλεοπτική σειρά Μπόργκεν. Υπάρχει εκεί μια πολύ γνωστή φράση: «Στις Βρυξέλλες, κανείς δεν μπορεί να ακούσει τις κραυγές σου» και, δυστυχώς, αυτό είναι αλήθεια.
Ανησυχώ ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα οδηγηθεί αθόρυβα στον θάνατο, επειδή κάνει τη δουλειά της.
Αναφέρατε πιέσεις από εθνικές κυβερνήσεις, ιδιαίτερα στην Ελλάδα και την Πολωνία. Υπήρξε υποστήριξη από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ;
Σε ορισμένες περιπτώσεις είχαμε τη στήριξη διαφόρων φορέων. Όταν, όμως, λέω ότι ανησυχώ πως η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα οδηγηθεί αθόρυβα στον θάνατο επειδή κάνει τη δουλειά της, υπάρχουν τρεις βασικοί λόγοι για αυτή την ανησυχία.
Είναι εύκολο και ακολουθείται μια συγκεκριμένη μεθοδολογία. Εάν θέλεις να καταστρέψεις έναν θεσμό, μπορείς να κάνεις τρία πράγματα, τα οποία συμβαίνουν αυτή τη στιγμή.
Πρώτον, δεν του διαθέτεις επαρκή χρηματοδότηση. Στα χαρτιά, θα έπρεπε να έχουμε 230 Ευρωπαίους εντεταλμένους εισαγγελείς, αλλά διαθέτουμε κονδύλια μόνο για 180. Έχουμε χρήματα που καλύπτουν μόλις το ένα τρίτο του κόστους των υπηρεσιών ασφαλείας και θα μπορούσα να αναφέρω αμέτρητα ακόμη παραδείγματα.
Δεύτερον, υπάρχουν πολλές καθυστερήσεις. Από το 2021 επισημαίναμε ότι η αναθεώρηση του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας θα έπρεπε να ξεκινήσει νωρίτερα. Η διαδικασία καθυστερεί.
Τρίτον, έμαθα ότι εδώ τα πάντα είναι περίπλοκα — και πίστευα ότι η Ρουμανία ήταν περίπλοκη χώρα.
Για να σας δώσω ένα παράδειγμα, διεξάγονται ατελείωτες συζητήσεις για την αρχιτεκτονική καταπολέμησης της απάτης. Ανακαλύψαμε μια ολόκληρη νέα ήπειρο εγκληματικότητας και βλέπουμε τις εγκληματικές οργανώσεις να αναπτύσσονται, εξαπατώντας τόσο τον προϋπολογισμό της ΕΕ όσο και τους εθνικούς προϋπολογισμούς.
Μέσα σε αυτή την κατάσταση, στο επίκεντρο θα έπρεπε να βρίσκεται η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος. Αντί γι' αυτό, διεξάγονται ατελείωτες συζητήσεις για το πώς θα δυσκολέψουμε τη ζωή των εισαγγελέων, ενώ συζητάμε εκτενώς και για το κοινό ηλεκτρονικό μητρώο καταχώρισης υποθέσεων.
Εάν υπάρχουν χρήματα για τη δημιουργία αυτού του νέου ηλεκτρονικού μητρώου, πώς είναι δυνατόν να μην υπάρχουν κονδύλια για όσα πραγματικά χρειαζόμαστε;
Πιστεύετε ότι καταφέρατε να αλλάξετε τα δεδομένα; Έχουν αρχίσει οι άνθρωποι ή οι θεσμοί να συμπεριφέρονται διαφορετικά;
Χάρη στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχουν συντελεστεί πολλές αλλαγές. Το ποσοστό εντοπισμού υποθέσεων αυξήθηκε στα περισσότερα κράτη-μέλη, αυξήθηκε ο αριθμός των υποθέσεων που είχαν επιτυχή έκβαση και, προφανώς, η προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ είναι ισχυρότερη χάρη στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν πράγματα που δεν λειτουργούν όπως θα έπρεπε.
Εάν είχατε την ευκαιρία να ξεκινήσετε από την αρχή, ποιο είναι το βασικότερο πράγμα που θα κάνατε διαφορετικά;
Τίποτα. Θα έκανα τα ίδια πράγματα, αλλά ίσως οι άλλοι θα έπρεπε να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους.
Πίστευα ότι υπήρχε μεγάλη διαφορά ανάμεσα στις Βρυξέλλες και σε όσα είχα δει στη Ρουμανία. Στη Ρουμανία, όμως, όπως και σε άλλα κράτη-μέλη, οι άνθρωποι είναι συνηθισμένοι να συνεργάζονται με τους εισαγγελείς και γνωρίζουν τι κάνουν.
Στις Βρυξέλλες, μερικές φορές, σε επίπεδο ΕΕ, επικρατεί η αντίληψη ότι ορισμένοι βρίσκονται υπεράνω του νόμου, και αυτό αποτελεί πρόβλημα για μένα.
Στη Ρουμανία ή σε άλλα κράτη-μέλη, εάν κληθείς να καταθέσεις, εμφανίζεσαι, επειδή γνωρίζεις ότι έχεις αυτή την υποχρέωση. Εδώ, μερικές φορές, υπάρχει η αίσθηση ότι βρίσκεσαι πάνω από τους εισαγγελείς, ότι είσαι υπεράνω του νόμου και ότι δεν χρειάζεται να παρουσιαστείς.
Ορισμένοι εισαγγελείς που ενδέχεται να υποκινούνται από πολιτικά κίνητρα έχουν τη δυνατότητα να καθυστερούν την έκβαση υποθέσεων, να αναβάλλουν ακροάσεις και συναντήσεις. Έχετε διαπιστώσει ότι αυτό συμβαίνει περισσότερο σε ορισμένες χώρες απ' ό,τι σε άλλες;
Όλοι οι Ευρωπαίοι εντεταλμένοι εισαγγελείς μας είναι απολύτως ανεξάρτητοι και η ατζέντα μας δεν καθορίζεται από καμία προεκλογική εκστρατεία ή άλλο συμφέρον πέραν όσων προβλέπονται στον κανονισμό μας.
Υπάρχουν υποθέσεις που μπορεί να καθυστερούν, αλλά αυτό δεν συμβαίνει επειδή οι εισαγγελείς δεν θέλουν να κάνουν τη δουλειά τους.
Ορισμένοι πολιτικοί θεωρούν ότι βρίσκονται υπεράνω του νόμου. Εάν κληθείς να καταθέσεις, πρέπει να παρουσιαστείς, αλλά αυτή η υποχρέωση δεν γίνεται αντιληπτή με τον ίδιο τρόπο από όλους. Αυτό αποτελεί ένα παράδειγμα του λόγου για τον οποίο οι εισαγγελείς δεν μπορούν να ολοκληρώσουν τις υποθέσεις.
Αναφέρεστε στην υπόθεση «Φάιζεργκεϊτ»;
Δεν θα σχολιάσω καμία συγκεκριμένη έρευνα.
Έχετε επισημάνει στις εκθέσεις σας ότι οι αναφορές περιστατικών από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ είναι ελάχιστες. Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες εντόπισαν υποθέσεις διαφθοράς, αλλά δεν τις ανέφεραν στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία;
Όταν ξεκίνησα, άκουγα ότι η χώρα μας είναι καθαρή και ότι δεν υπάρχει διαφθορά. Έχω πει πολλές φορές ότι δεν υπάρχει χώρα απαλλαγμένη από τη διαφθορά. Με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, όμως, αυτό έχει αλλάξει σε μεγάλο βαθμό.
Δεν θα διστάσω, ωστόσο, να σας πω ότι αντιμετωπίζουμε δυσκολίες στην άσκηση των αρμοδιοτήτων μας, ιδιαίτερα όταν στις έρευνες εμπλέκονται σημαντικά πρόσωπα, είτε πρόκειται για πολιτικούς υψηλού προφίλ είτε για πλούσιους ανθρώπους που συνδέονται με την πολιτική τάξη.
Εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε το ζήτημα της σύγκρουσης αρμοδιοτήτων.
Δυστυχώς, παρατηρούμε περιπτώσεις στις οποίες, ενώ έχουμε ξεκινήσει μια έρευνα και είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε σε διάφορα ερευνητικά μέτρα, ξαφνικά ανοίγει σε εθνικό επίπεδο μια υπόθεση με το ίδιο αντικείμενο και ο γενικός εισαγγελέας αποφασίζει ότι δεν είμαστε αρμόδιοι να τη διερευνήσουμε.
Αυτό επηρεάζει τις δυνατότητες και την ικανότητα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας να διεξάγει έρευνες.
Σε αρκετές χώρες, το επιχείρημα κατά της συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είναι ότι με αυτόν τον τρόπο καταργείται η εθνική κυριαρχία. Τι απαντάτε;
Είναι προτιμότερο να υπάρχει κυριαρχία των εγκληματιών; Αυτό είναι το ερώτημα που πρέπει να σταθμίσουμε.
Οι εγκληματικές οργανώσεις στην Ευρώπη δεν περιορίζονται πλέον σε εθνικό επίπεδο και εκμεταλλεύονται τον κατακερματισμό που υπάρχει.
Εξακολουθούμε να εφαρμόζουμε την εθνική νομοθεσία και να προσφεύγουμε στα εθνικά δικαστήρια. Δεν πιστεύω ότι χάνεις την κυριαρχία σου· αντίθετα, εξασφαλίζεις μεγαλύτερη προστασία και ασφάλεια για τους πολίτες σου.
Είναι προτιμότερο να αφήνουμε τους εγκληματίες να δρουν ελεύθερα, εκμεταλλευόμενοι τον κατακερματισμό και το γεγονός ότι κανείς δεν έχει μια συνολική εικόνα για να διαπιστώσει πώς λειτουργούν σε ολόκληρη την επικράτεια της ΕΕ;
Στην Ελλάδα, ορισμένοι πολιτικοί λένε ότι θα μπορούσαν απλώς να σταματήσουν να συνεργάζονται με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Μπορεί μια χώρα που έχει ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να αποχωρήσει απλώς από αυτήν;
Δεν γνωρίζω εάν θέλουν ή όχι να αποχωρήσουν από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά η αποχώρηση από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είναι σχεδόν αδύνατη.
Τέτοιου είδους δηλώσεις δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να επιβεβαιώνουν ακριβώς όσα είπα. Θα υπάρξουν προσπάθειες να οδηγηθεί η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία στον θάνατο, επειδή κάνει τη δουλειά της.
Ορισμένοι πολιτικοί μιλούν για ανεξάρτητη και αποτελεσματική Δικαιοσύνη, μέχρι τη στιγμή που οι έρευνες αγγίζουν τους ίδιους ή τον στενό τους κύκλο. Τότε οι εισαγγελείς παρουσιάζονται ως καταχρηστικοί, κατηγορούνται ότι έχουν πολιτική ατζέντα και χαρακτηρίζονται περιττοί.
Στη συνέχεια, αρχίζουν οι προσπάθειες περιορισμού των αρμοδιοτήτων τους, περικοπής της χρηματοδότησής τους και διάλυσης των εξειδικευμένων αστυνομικών υπηρεσιών.
Αυτή τη στιγμή διεξάγονται έρευνες σε αρκετές χώρες για υποθέσεις που αφορούν πολιτικά πρόσωπα ή κόμματα, όπως το σκάνδαλο με τις αγροτικές επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ στην Ελλάδα ή υποθέσεις στη Γαλλία. Οι χώρες αυτές έχουν σύντομα εκλογές και η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία κατηγορείται ότι υποκινείται από πολιτικά κίνητρα. Πώς διασφαλίζετε ότι η έκβαση των υποθέσεων δεν θα συμπέσει με τις εκλογές;
Αναφερθήκατε στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Εκεί μόλις ολοκληρώσαμε τη διαδικασία για την άσκηση διώξεων σε ορισμένες υποθέσεις. Οι υποθέσεις βρίσκονται πλέον ενώπιον της Δικαιοσύνης.
Όλος αυτός ο θόρυβος δημιουργήθηκε για να κατηγορηθεί η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ότι ασκεί πολιτική, αντί να συζητηθεί τι συνέβη στην πραγματικότητα.
Υπάρχουν πολιτικοί που θέλουν να αποπροσανατολίσουν τη συζήτηση και να υπονομεύσουν την αξιοπιστία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Δημιουργούν ένα προπέτασμα καπνού και λένε: «Α, θα έχουμε εκλογές. Κοιτάξτε τι κάνει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία».
Εάν μας ζητούσαν να απέχουμε από τις έρευνες και να μην κάνουμε τίποτα επειδή διεξάγονται εκλογές στην Ευρώπη, τότε δεν θα εργαζόμασταν καθόλου.
Η δουλειά μας δεν είναι να ελέγχουμε πότε διεξάγεται μια προεκλογική εκστρατεία, αλλά να εξετάζουμε εάν οι έντιμοι αγρότες έχουν πρόσβαση στα ευρωπαϊκά κονδύλια.
Αντί γι' αυτό, τα χρήματα κατευθύνθηκαν σε διάφορα πρόσωπα που προσποιούνταν ότι ήταν αγρότες και τα χρησιμοποίησαν για πολυτελή ταξίδια και ακριβά αυτοκίνητα, ενώ οι έντιμοι αγρότες δεν έλαβαν τίποτα.
Δεν βλέπω καμία σύνδεση ανάμεσα στις ενέργειές μας, τις υποθέσεις που ερευνούμε και τις προεκλογικές εκστρατείες. Η μόνη σύνδεση προκύπτει όταν ορισμένοι δυσαρεστημένοι πολιτικοί επιτίθενται στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και προσπαθούν να μας εκφοβίσουν, ώστε να μας εμποδίσουν να κάνουμε τη δουλειά μας.
Η αξιοπιστία της έρευνας για τον ΟΠΕΚΕΠΕ αμφισβητήθηκε στην Ελλάδα, μετά την αποστολή δικογραφίας στη Βουλή με αίτημα την άρση της ασυλίας 11 βουλευτών. Τελικά, μόνο τέσσερις από αυτούς παραπέμφθηκαν στο δικαστήριο, ενώ ασκήθηκε κριτική ότι η διαδικασία προχώρησε βιαστικά. Έγινε κάτι λάθος;
Όχι, από τη δική μας πλευρά δεν έγινε κανένα λάθος.
Όταν ζητάμε την άρση της ασυλίας, αυτό δεν αφορά την ενοχή των εμπλεκομένων. Πρόκειται απλώς για μια προϋπόθεση που επιτρέπει στους εισαγγελείς να διεξαγάγουν την έρευνα και να συγκεντρώσουν αποδεικτικά στοιχεία.
Ποια είναι τα προσωπικά σας σχέδια για το μέλλον;
Ας μην μιλήσουμε για τα προσωπικά μου σχέδια. Ας επικεντρωθούμε στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Θα δω τι θα κάνω αφού ολοκληρώσω τη θητεία μου.
