Έπειτα από το τελεσίγραφο που της επέδωσε την Παρασκευή η τρόικα «πουλήστε μονάδες της ΔΕΗ ή πείτε μας κάτι το ισοδύναμο», η κυβέρνηση πρέπει το αργότερο μέχρι τον Σεπτέμβριο, να έχει βρει εναλλακτικές λύσεις για να αποφύγει ένα από τα πιο «βίαια» ανοίγματα αγοράς ηλεκτρισμού που επιβλήθηκε ποτέ σε χώρα- μέλος της Ε. Ένωσης : Την πώληση εργοστασίων και ορυχείων της, μαζί με τυχόν ιδιοκτησιακό «σπάσιμο» των δραστηριοτήτων της, εν προκειμένω των δικτύων της, και τη μεταβίβασή τους σε ιδιώτες.
Εντός των προσεχών ημερών, η τρόικα (μετά από την ολοκλήρωση της επίσκεψής της την προηγούμενη εβδομάδα) πρόκειται να αποστείλει στην ελληνική κυβέρνηση την έκθεσή της για την πορεία εφαρμογής του μνημονίου σε όλους τους τομείς, όπως σε αυτόν της Ενέργειας, που απ’ ότι φαίνεται αναδεικνύεται σε ένα από τα πιο επίμαχα θέματα.
Το ζήτημα για την κυβέρνηση είναι πως οι «εναλλακτικές» λύσεις που αναζητά, μόνο κατ’ όνομα είναι τέτοιες. Διότι για να είναι «ισοδύναμες» δεν μπορεί να μην έχουν πολιτικό κόστος - όπως για παράδειγμα η πρόταση που «παίζει» για δημοπρασίες προς ιδιώτες της παραγόμενης λιγνιτικής και υδροηλεκτρικής ενέργειας- και δεν είναι τυχαίο πως μέχρι πριν από μερικούς μήνες, ΔΕΗ και πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΚΑ αρνούνταν ακόμη και να τις συζητήσουν.
Κανείς δεν το θέλει…
Και για να μην παρεξηγούμαστε, εννοείται πως το ποτήρι της ΔΕΗ είναι «πικρό» για όλους, καθώς ουδείς θα ήθελε επί των ημερών του να πουληθούν μονάδες της. Για μεν την κυβέρνηση, τη διοίκηση της επιχείρησης και την ηγεσία του συνδικάτου της, ο λόγος είναι το πολιτικό κόστος, για δε, μερίδα ιδιωτών επενδυτών ο λόγος είναι πως παρά τις κατά καιρούς μεγαλόστομες εξαγγελίες τους, στην πράξη δεν διαθέτουν τα μεγέθη και την κεφαλαιακή επάρκεια για να αγοράσουν εργοστάσια ή ορυχεία της ΔΕΗ, τα οποία αν τυχόν περάσουν στα χέρια ξένων επιχειρηματικών ομίλων, εκείνοι θα παραγκωνιστούν εντελώς. Γι’ αυτό και είναι πιθανό οι εξελίξεις αυτού του καλοκαιριού, να έχουν αντίκτυπο σε πολλούς από το φθινόπωρο και μετά, από κυβερνητικά στελέχη μέχρι παράγοντες του ιδιωτικού τομέα…
Ποιες είναι οι «ισοδύναμες» λύσεις
Σε κάθε περίπτωση, δύο από τις λύσεις που έχουν πέσει στο τραπέζι ως ισοδύναμες εναλλακτικές, είναι οι εξής :
- Πλειστηριασμοί σε ιδιώτες για την πώληση της παραγόμενης "φθηνής" ενέργειας των λιγνιτικών και υδροηλεκτρικών μονάδων της ΔΕΗ (που μόνο εκείνη διαθέτει), ώστε να μπορέσουν κι εκείνοι να μειώσουν τα κόστη τους, για να την ανταγωνιστούν επί ίσοις όροις. «Ούτε να το σκεφτεί κάτι τέτοιο η κυβέρνηση», λένε ωστόσο κύκλοι της ΓΕΝΟΠ, η οποία σε ανακοίνωση που εξέδωσε μετά τη συνάντηση της Παρασκευής ανάμεσα σε τρόικα και γ. γ. ΥΠΕΚΑ Κ. Μαθιουδάκη, προειδοποίησε την κυβέρνηση αναφορικά με το θέμα πώλησης μονάδων «να μην υποκύψει σε αυτές τις παράλογες και προκλητικές απαιτήσεις», προσθέτοντας «για ότι συμβεί την ευθύνη δεν θα την φέρουμε εμείς, η φυλακή δεν μας τρομάζει» (εννοώντας πολυήμερα μπλακ- άουτ).
- Προκήρυξη διαγωνισμών με αποδέκτες πάλι ιδιώτες για τα ανεκμετάλλευτα λιγνιτικά αποθέματα της χώρας (Βεύη, Ελασσόνα, Δράμα, Βεγόρα). Η μόνη διαφορά με το προηγούμενο μέτρο είναι ότι φέρεται να το αποδέχεται το συνδικάτο της ΓΕΝΟΠ ως τη μόνη «υπαναχώρηση» που μπορεί να κάνει. Δεν είναι σαφές όμως αν το αποδέχεται η αρμόδια υπουργός, με τις πληροφορίες να τη φέρουν να δηλώνει αντίθετη σε μια εξέλιξη που θα αυξήσει τη συμμετοχή του λιγνίτη στο ενεργειακό μίγμα της χώρας τα επόμενα χρόνια, άρα και την επιβάρυνσή μας λόγω των δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων. Και εν πάσει περιπτώσει, τόσο το ένα όσο και το άλλο μέτρο, μαζί με κάποια άλλα που έχουν πέσει στο τραπέζι (π.χ. μετοχική συμμετοχή ιδιωτών στις νέες μονάδες της ΔΕΗ, ανταλλαγή μονάδων ΔΕΗ με άλλων εταιρειών στο εξωτερικό), ουδείς γνωρίζει αν θα πείσουν την τρόικα.
Τα χρονοδιαγράμματα
Αν δεν βρεθεί ωστόσο μια «ισοδύναμη πρόταση», που σύμφωνα με το σκεπτικό της τρόικας να έχει το ίδιο αποτέλεσμα για το άνοιγμα της αγοράς σαν αυτό που θα φέρει η πώληση σταθμών, τότε η κυβέρνηση θα πρέπει μέχρι τον Σεπτέμβριο να έχει λάβει συγκεκριμένες πολιτικές αποφάσεις : Δηλαδή το ποια εργοστάσια θα διατεθούν προς πώληση, όπως και ποια ορυχεία για την τροφοδοσία σε καύσιμο των λιγνιτικών μονάδων θα περάσουν σε ιδιώτες. Κάθε διαδικασία για την έναρξη διαγωνισμών θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί μέχρι τον Mάρτιο του 2011.
Επίσης, μέχρι την ίδια ημερομηνία, θα πρέπει να υπάρχει νομοθετική ρύθμιση για τον διαχωρισμό των δικτύων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρισμού της ΔΕΗ. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, στην ίδια συνάντηση που είχαν οι ελεγκτές με τον γ.γ. ΥΠΕΚΑ Κ. Μαθιουδάκη, ζήτησαν αναφορικά με τον διαχωρισμό από τη ΔΕΗ των δικτύων της στη μεταφορά (το λεγόμενο 3ο Ενεργειακό Πακέτο της Ε.Ε), το θέμα να λυθεί «σύντομα», ενώ ανέφεραν πως μια λύση θα μπορούσε να ήταν ο ιδιοκτησιακός διαχωρισμός τους : Που σημαίνει παραχώρηση της κυριότητάς τους, την οποία σήμερα κατέχει η ΔEH και διαχειρίζεται ο ΔEΣMHE, σε ιδιώτες.
Άλλος πονοκέφαλος, τα τιμολόγια
Ταυτόχρονα η τρόικα ενημέρωσε την ελληνική κυβέρνηση μέσω του κ. Mαθιουδάκη, ότι επίσης μέχρι τον Σεπτέμβριο θα πρέπει να έχουν θεσπισθεί τα νέα τιμολόγια ηλεκτρικού ρεύματος, ρυθμιστικού ελέγχου, που σημαίνει τιμές ρεύματος οι οποίες να αντανακλούν τα πραγματικά κόστη.
Τι σημαίνει αυτό; Αν και σύμφωνα με τις πληροφορίες η ΡΑΕ δεν έχει αποστείλει στην πολιτική ηγεσία την οριστική της γνωμοδότηση (και χωρίς επίσης να γνωρίζουμε ποια θα είναι τότε η θέση της κυβέρνησης), εντούτοις το πραγματικό κόστος στα οικιακά τιμολόγια σε σχέση με τα σημερινά τους επίπεδα απέχει γύρω στο 15%-40% (ανάλογα με την κλίμακα κατανάλωσης), ενώ ακόμη περισσότερο στα αγροτικά. Εννοείται βέβαια, ότι η κυβέρνηση θα διαπραγματευθεί το χρόνο της εφαρμογής αυτών των αυξήσεων, αλλά ουδείς μπορεί να προβλέψει τι ακριβώς θα γίνει δεκτό.
Ένα πάντως είναι βέβαιο. Τις ημέρες αυτές πολλοί είναι εκείνοι που πονοκεφαλιάζουν και σκέφτονται τι καλά που θα ήταν να μην είχαν μπλέξει με το χαρτοφυλάκιο της ενέργειας…
Γιώργος Φιντικάκης