Η ΖΜΘ, παραγωγός της μπίρας Βεργίνα, έχει ήδη εισπράξει αποζημίωση 111,2 εκατ. ευρώ, βάσει απόφασης ολλανδικού δικαστηρίου, έπειτα από πολυετή δικαστική διαμάχη που ξεκίνησε το 2017. Ωστόσο, η διοίκηση της εταιρείας υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη δεν έχει επιφέρει ουσιαστική μεταβολή στις συνθήκες ανταγωνισμού στην εγχώρια αγορά, ενώ αναμένει τα αποτελέσματα νέας έρευνας της Επιτροπής Ανταγωνισμού.
Η υπόθεση, που έχει τις ρίζες της στα τέλη της δεκαετίας του 1990, περιλαμβάνει 28 χρόνια αντιπαράθεσης, εννέα χρόνια δικαστικών διαδικασιών στην Ολλανδία και συνολικό κόστος περίπου 17 εκατ. ευρώ για τη ΖΜΘ.
Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, στην οποία παρουσιάστηκαν τα βασικά σημεία της ολλανδικής δικαστικής απόφασης, η καθηγήτρια Εμπορικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Λία Αθανασίου, χαρακτήρισε την εξέλιξη σημαντική, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «καταδικάστηκε η πρωταθλήτρια Ολλανδίας μέσα στο σπίτι της».
Από την πλευρά του, ο διευθυντής Εταιρικής Ανάπτυξης της ΖΜΘ, Δημήτρης Κρις, έκανε λόγο για «ιστορική δικαίωση για τη Βεργίνα, την ανεξάρτητη ζυθοποιία και την Ελλάδα», επισημαίνοντας τη σημασία της απόφασης για τις υποθέσεις αποζημίωσης από παραβάσεις του δικαίου ανταγωνισμού.
Η εικόνα της αγοράς και η νέα έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού
Απαντώντας σε ερώτηση του mononews σχετικά με τις σημερινές συνθήκες στην αγορά μπίρας, ο Δημήτρης Πολιτόπουλος υποστήριξε ότι η κατάσταση δεν έχει βελτιωθεί σε σχέση με την περίοδο κατά την οποία ξεκίνησε η δραστηριότητα της Βεργίνας.
«Η κατάσταση στην εγχώρια αγορά μπίρας είναι σήμερα η ίδια και χειρότερη από αυτή που αντιμετωπίσαμε όταν ξεκινήσαμε», ανέφερε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η διαμόρφωση συνθηκών ελεύθερου ανταγωνισμού θα επέτρεπε στη ΖΜΘ να αξιοποιήσει την αυξημένη παραγωγική της δυναμικότητα, η οποία ενισχύθηκε μετά τη νέα επένδυση της εταιρείας στην Κομοτηνή.
Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον η νέα έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού, μετά τον αιφνιδιαστικό έλεγχο που πραγματοποιήθηκε το 2023 στα γραφεία της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας. Η ΖΜΘ έχει υποβάλει, σύμφωνα με τη διοίκησή της, εκατοντάδες αναφορές στην αρμόδια Αρχή για περιστατικά τα οποία θεωρεί ότι συνιστούν περιοριστικές πρακτικές στον ανταγωνισμό.
Η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει ανακοινωθεί νέα διαπίστωση παράβασης.
«Ελπίζουμε ότι η νέα έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού θα αναδείξει νέες παραβάσεις και ότι η Αθηναϊκή Ζυθοποιία δεν έχει συμμορφωθεί», ανέφερε ο Δημήτρης Κρις.
Σε περίπτωση που προκύψουν νέα ευρήματα, η ΖΜΘ θα εξετάσει το ενδεχόμενο περαιτέρω νομικών ενεργειών. Όπως διευκρίνισε η νομική ομάδα της εταιρείας, θα προηγηθεί αξιολόγηση του πορίσματος και του σκεπτικού της Επιτροπής Ανταγωνισμού, προκειμένου να αποφασιστεί εάν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για νέα αγωγή αποζημίωσης, καθώς και σε ποια χώρα θα κατατεθεί.
Οι ενστάσεις για τη ρύθμιση του 2024 και την κρατική ενίσχυση
Ζητήματα που αφορούν το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των μικρών ανεξάρτητων ζυθοποιείων και την κρατική χρηματοδότηση επενδύσεων έθεσε επίσης ο Δημήτρης Πολιτόπουλος.
Ειδικότερα, αναφέρθηκε στη ρύθμιση του υπουργείου Οικονομικών το 2024, με την οποία τροποποιήθηκαν οι όροι και οι προϋποθέσεις για τον χαρακτηρισμό των μικρών ανεξάρτητων ζυθοποιείων. Κατά την εκτίμησή του, οι συγκεκριμένες αλλαγές περιορίζουν τις δυνατότητες ανάπτυξης της ΖΜΘ.
Μάλιστα, υποστήριξε ότι, όταν η εταιρεία ζήτησε διευκρινίσεις από το υπουργείο Οικονομικών για τη συγκεκριμένη ρύθμιση, η απάντηση που έλαβε ήταν ότι «μας τη ζήτησε η Heineken».
Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα της εκκρεμούς ενίσχυσης ύψους περίπου 3,5 εκατ. ευρώ, την οποία διεκδικεί η ΖΜΘ στο πλαίσιο του αναπτυξιακού νόμου για την επένδυσή της στην Κομοτηνή.
Όπως ανέφερε, παρότι η επένδυση είχε συγκεντρώσει την απαιτούμενη βαθμολογία, η εταιρεία ενημερώθηκε ότι ο διαθέσιμος προϋπολογισμός είχε εξαντληθεί. «Οι κυβερνήσεις δεν είναι ανώνυμες εταιρείες και έχουν υποχρεώσεις προς τους πολίτες», σημείωσε, ασκώντας κριτική στον χειρισμό του συγκεκριμένου αιτήματος.
Η απόφαση του 2014 που θεμελίωσε τη διεκδίκηση στην Ολλανδία
Κεντρικό ρόλο στην έκβαση της δικαστικής διαμάχης διαδραμάτισε η απόφαση της ελληνικής Επιτροπής Ανταγωνισμού το 2014, με την οποία διαπιστώθηκε κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης από την Αθηναϊκή Ζυθοποιία στην ελληνική αγορά μπίρας κατά την περίοδο 1998-2014.
Η έρευνα της Επιτροπής είχε ξεκινήσει το 2001 και ολοκληρώθηκε έπειτα από 13 χρόνια, με την επιβολή προστίμου 31,5 εκατ. ευρώ στην Αθηναϊκή Ζυθοποιία. Μετά από δικαστικές προσφυγές, το πρόστιμο μειώθηκε σε 26,7 εκατ. ευρώ, ενώ το 2023 το Συμβούλιο της Επικρατείας απέρριψε την προσφυγή της εταιρείας, οριστικοποιώντας τη διαπίστωση της παράβασης.
Όπως εξήγησε ο δικηγόρος της ΖΜΘ από τη Ζέπος & Γιαννόπουλος, Σταμάτης Δρακακάκης, η απόφαση της ελληνικής Αρχής αποτέλεσε τη βάση για την έναρξη της δικαστικής διεκδίκησης στην Ολλανδία.
Η ΖΜΘ προσέφυγε το 2017 στα ολλανδικά δικαστήρια, στρεφόμενη τόσο κατά της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας όσο και κατά της μητρικής της, Heineken. Σημαντικό στοιχείο της απόφασης ήταν ότι η ευθύνη για τις πρακτικές που προκάλεσαν τη ζημία επεκτάθηκε και στη μητρική εταιρεία.
Ειδικότερα, το δικαστήριο του Άμστερνταμ έκρινε ότι η Heineken και η Αθηναϊκή Ζυθοποιία ευθύνονται από κοινού και εις ολόκληρον για τη ζημία που υπέστη η ελληνική επιχείρηση.
Πώς προέκυψε η αποζημίωση των 111,2 εκατ. ευρώ
Το ποσό των 111,2 εκατ. ευρώ περιλαμβάνει διαφορετικές κατηγορίες οικονομικής ζημίας που, σύμφωνα με την απόφαση, υπέστη η ΖΜΘ από τις επίμαχες πρακτικές.
Στον υπολογισμό περιλαμβάνονται οι απώλειες πωλήσεων, η επίδραση στις τιμές διάθεσης των προϊόντων, το αυξημένο κόστος λειτουργίας, καθώς και οι τόκοι που συσσωρεύτηκαν κατά τη διάρκεια της πολυετούς δικαστικής διαδικασίας.
Ο κ. Δρακακάκης υπογράμμισε ότι η απόφαση έχει ευρύτερη σημασία για το ευρωπαϊκό δίκαιο ανταγωνισμού, καθώς αφορά τόσο τη δυνατότητα επιχειρήσεων που έχουν υποστεί ζημία από αντι-ανταγωνιστικές πρακτικές να διεκδικούν αποζημιώσεις όσο και την ευθύνη των μητρικών εταιρειών για τη δραστηριότητα των θυγατρικών τους.
Στην ποινική διάσταση της υπόθεσης και στις παράλληλες δικαστικές διαδικασίες στην Ελλάδα αναφέρθηκε ο δικηγόρος και διδάκτωρ Ποινικού Δικαίου Γρηγόρης Τρουφάκος, ο οποίος έκανε λόγο για την ηθική διάσταση της δικαστικής έκβασης. «Η ηθική ικανοποίηση όταν κερδίζει ο Δαυίδ τον Γολιάθ είναι αναντικατάστατη», ανέφερε.
Η έφεση της Heineken και η εκκρεμότητα της τελικής αποζημίωσης
Παρά την είσπραξη του ποσού, η δικαστική διαμάχη δεν έχει ολοκληρωθεί. Η απόφαση του ολλανδικού δικαστηρίου είναι προσωρινά εκτελεστή και, ως εκ τούτου, η ΖΜΘ έχει ήδη εισπράξει τα 111,2 εκατ. ευρώ.
Ωστόσο, η Heineken έχει ασκήσει έφεση, με αποτέλεσμα το τελικό ύψος της αποζημίωσης να παραμένει ανοιχτό μέχρι την ολοκλήρωση της δικαστικής διαδικασίας. Το ποσό μπορεί να μεταβληθεί ανάλογα με την κρίση του αρμόδιου δικαστηρίου.
Σε ερώτηση για το ενδεχόμενο επιστροφής μέρους των χρημάτων, ο Δημήτρης Πολιτόπουλος απάντησε: «Θα το δούμε τότε, αν μας ζητήσουν πίσω τα λεφτά».
Για τη ΖΜΘ, επομένως, η δικαστική απόφαση αποτελεί σημαντική οικονομική εξέλιξη, χωρίς ωστόσο να σηματοδοτεί το τέλος των διεκδικήσεών της. Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον αφενός στην έκβαση της έφεσης στην Ολλανδία και αφετέρου στα ευρήματα της νέας έρευνας της Επιτροπής Ανταγωνισμού, από τα οποία ενδέχεται να προκύψουν νέες εξελίξεις για τη λειτουργία και τον ανταγωνισμό στην ελληνική αγορά μπίρας
