Αυτή είναι η βασική εικόνα που προκύπτει από την έρευνα της CIRCANA με τίτλο «Κατανάλωση σε Μετάβαση: Οι Δυνάμεις που Διαμορφώνουν το Αύριο της Αγοράς», η οποία παρουσιάστηκε την Τρίτη 20 Οκτωβρίου, στο πλαίσιο του ECR Hellas - ECR Gathering 2026.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, το 74% των καταναλωτών δηλώνει ότι διαχειρίζεται τα οικονομικά του με δυσκολία ή με ιδιαίτερη προσοχή, ενώ ο μέσος δείκτης οικονομικής ασφάλειας διαμορφώνεται μόλις στο 3,89 με άριστα το 10. Παράλληλα, το 57% εκφράζει προβληματισμό για τη σχέση των αμοιβών με το κόστος ζωής, αναδεικνύοντας την απόσταση μεταξύ εισοδημάτων και καθημερινών αναγκών σε μία από τις βασικές πηγές ανησυχίας για τα ελληνικά νοικοκυριά. Σημαντική επιβάρυνση αποτελεί και το στεγαστικό κόστος.
Τιμή και προσφορές καθορίζουν τις αγορές
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η τιμή αναδεικνύεται σε καθοριστικό παράγοντα για την επιλογή καταστήματος και προϊόντων. Οι καταναλωτές συγκρίνουν συστηματικά τις διαθέσιμες προσφορές και τις τιμές ανά κιλό, λίτρο ή τεμάχιο, υιοθετώντας πιο οργανωμένες πρακτικές αγορών. Ο προγραμματισμός και η αναζήτηση της καλύτερης σχέσης τιμής και αξίας αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία, καθώς τα νοικοκυριά επιχειρούν να ελέγξουν τις δαπάνες τους χωρίς να περιορίσουν περαιτέρω την κάλυψη βασικών αναγκών.
Η πίεση αυτή αποτυπώνεται και στις επιλογές προϊόντων. Το 63% των καταναλωτών δηλώνει ότι αγοράζει συχνά προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, αν και η διείσδυσή τους διαφοροποιείται ανά κατηγορία. Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει τη σημασία που αποδίδουν οι καταναλωτές στην τιμή, αλλά και τον ρόλο που διαδραματίζουν οι εναλλακτικές επιλογές προϊόντων στη διαχείριση του οικογενειακού προϋπολογισμού.
Η μέση μηνιαία δαπάνη για αγορές από το σούπερ μάρκετ ανέρχεται σε 347 ευρώ, αποτυπώνοντας το βάρος που εξακολουθούν να έχουν οι αγορές τροφίμων και βασικών αγαθών στον προϋπολογισμό των νοικοκυριών.
Τα σούπερ μάρκετ διατηρούν την εμπιστοσύνη των καταναλωτών
Παρά τις πιέσεις, με βάση την έρευνα, οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ συγκεντρώνουν την υψηλότερη βαθμολογία εμπιστοσύνης μεταξύ των κλάδων του λιανεμπορίου, με μέση αξιολόγηση 4,48 σε κλίμακα επτά βαθμών. Το εύρημα αναδεικνύει τη σημασία του οργανωμένου λιανεμπορίου στην καθημερινότητα των καταναλωτών, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η σχέση τιμής και αξίας βρίσκεται στο επίκεντρο των αγοραστικών αποφάσεων.
Για τις επιχειρήσεις του κλάδου, η διατήρηση της εμπιστοσύνης συνδέεται με την ικανότητά τους να ανταποκρίνονται στις αυξημένες απαιτήσεις των νοικοκυριών, προσφέροντας ανταγωνιστικές τιμές, ουσιαστικές προσφορές και επιλογές που καλύπτουν διαφορετικά επίπεδα αγοραστικής δυνατότητας.
Διακοπές και έξοδοι παραμένουν στο πρόγραμμα
Παρά την οικονομική αβεβαιότητα, οι καταναλωτές δεν εγκαταλείπουν πλήρως τις κοινωνικές δραστηριότητες και τις εμπειρίες που συνδέονται με την ποιότητα ζωής. Σύμφωνα με την έρευνα, το 60% σχεδιάζει να πραγματοποιήσει διακοπές, ενώ οι Έλληνες καταναλωτές καταγράφουν κατά μέσο όρο 4,3 γεύματα εκτός σπιτιού και 2,6 επισκέψεις σε καταστήματα τροφίμων την εβδομάδα.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι, παρά την ανάγκη για προσεκτικότερη διαχείριση των χρημάτων, οι καταναλωτές επιδιώκουν να διατηρήσουν ένα μέρος των συνηθειών και των δραστηριοτήτων τους. Η εικόνα αυτή αναδεικνύει την ανάγκη των επιχειρήσεων να κατανοήσουν όχι μόνο τις οικονομικές δυνατότητες των νοικοκυριών, αλλά και τις προτεραιότητες που εξακολουθούν να επηρεάζουν τις επιλογές τους.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει στην αγοραστική διαδικασία
Ένα ακόμη εύρημα της έρευνας αφορά την αυξανόμενη εξοικείωση των καταναλωτών με την τεχνητή νοημοσύνη. Ο σχετικός δείκτης διαμορφώνεται στο 3,63 με άριστα το 5, με τις νεότερες ηλικίες να εμφανίζουν μεγαλύτερη εξοικείωση. Η χρήση της συνδέεται κυρίως με την αναζήτηση πληροφοριών, τον εντοπισμό προσφορών και την αξιολόγηση εναλλακτικών επιλογών αγοράς.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέα δεδομένα για το λιανεμπόριο και τα καταναλωτικά προϊόντα, καθώς τα ψηφιακά εργαλεία μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο οι καταναλωτές ενημερώνονται, συγκρίνουν προϊόντα και λαμβάνουν αγοραστικές αποφάσεις.
Από τις δεσμεύσεις στο μετρήσιμο αποτέλεσμα για την ΕΚΕ
Στο πεδίο της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, οι καταναλωτές φαίνεται να δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα σε πρωτοβουλίες με σαφές και απτό αποτέλεσμα. Η μείωση της χρήσης πλαστικού και η ανακύκλωση συγκαταλέγονται στις δράσεις που αξιολογούνται ως σημαντικότερες, ενώ θετικά αντιμετωπίζονται παρεμβάσεις όπως η μείωση της σπατάλης τροφίμων.
Το εύρημα υπογραμμίζει ότι η κοινωνική και περιβαλλοντική υπευθυνότητα των επιχειρήσεων συνδέεται όλο και περισσότερο με συγκεκριμένες πρακτικές και μετρήσιμα οφέλη, τα οποία μπορούν να γίνουν αντιληπτά στην καθημερινότητα των πολιτών.
Μια αγορά σε μετάβαση
Ουσιαστικά, η έρευνα της CIRCANA σκιαγραφεί έναν καταναλωτή που κινείται ανάμεσα στην οικονομική πίεση και στην προσπάθεια διατήρησης της ποιότητας ζωής του. Η ακρίβεια, η σχέση εισοδήματος και κόστους ζωής και η αναζήτηση καλύτερης τιμής εξακολουθούν να καθορίζουν τις επιλογές, ενώ η ιδιωτική ετικέτα, τα ψηφιακά εργαλεία και οι πρωτοβουλίες με απτό κοινωνικό και περιβαλλοντικό αντίκτυπο αποκτούν μεγαλύτερη σημασία.
Για το λιανεμπόριο και τις επιχειρήσεις καταναλωτικών προϊόντων, η πρόκληση δεν περιορίζεται πλέον στην προσφορά ανταγωνιστικών τιμών. Αφορά, παράλληλα, την κατανόηση των νέων προτεραιοτήτων των νοικοκυριών και τη διαμόρφωση προτάσεων που ανταποκρίνονται στις οικονομικές δυνατότητες, στις καθημερινές ανάγκες και στις μεταβαλλόμενες προσδοκίες τους.
