• Γ.Δ.ΓΕΝ. ΔΕΙΚΤΗΣ0,000%
  • S&P 5000,000%
  • Nasdaq0,000%
  • FTSE 1000,000%
  • Nikkei 2250,000%
  • DAX0,000%
  • CAC 400,000%
  • €/$
  • €/£
  • BTC
Ταμείο Ανάκαμψης: Ένα ευτύχημα της συγκυρίας που δύσκολα θα επαναληφθεί
Photo created by AI
07:40 - 19 Νοε 2026

Ταμείο Ανάκαμψης: Ένα ευτύχημα της συγκυρίας που δύσκολα θα επαναληφθεί

Δες περισσότερα άρθρα του Reporter.gr όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ήταν, χωρίς αμφιβολία, μια μεγάλη τομή στη σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία. Η δημιουργία του έδωσε σε πολλά κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης τη δυνατότητα να στηρίξουν την ανάκαμψη των οικονομιών τους μετά το σοκ της πανδημίας, που έσκασε στις αρχές του 2020 και οδήγησε την Ευρώπη και μεγάλο μέρος του κόσμου σε λουκέτο τον Μάρτιο της ίδιας χρονιάς. Μπορεί να υπάρχουν ορισμένες σκιές ως προς την ουσία των επενδύσεων που χρηματοδοτήθηκαν. Η αντίδραση της Ευρώπης, ωστόσο, ήταν η ενδεδειγμένη. Αρκεί να θυμηθεί κανείς πώς αντιμετωπίστηκε η κρίση χρέους στην ευρωζώνη από το 2010, όταν ο δημοσιονομικά συντηρητικός Βορράς επέβαλε μια τιμωρητική προσέγγιση απέναντι σε χώρες του Νότου.

Πλέον, το Ταμείο Ανάκαμψης βρίσκεται στην τελική του ευθεία. Οι τελευταίες εκταμιεύσεις προβλέπονται έως το τέλος του 2026, ενώ η αποπληρωμή του δανεισμού που χρηματοδότησε το NextGenerationEU προβλέπεται να ξεκινήσει το 2028. Στο μεταξύ, οι προκλήσεις για την Ευρώπη παραμένουν. Η τεχνητή νοημοσύνη, η κλιματική κρίση και το στεγαστικό είναι μόνο μερικές από αυτές. Έτσι, δεν λείπουν οι φωνές που ζητούν ένα νέο Ταμείο Ανάκαμψης ή έναν ανάλογο μηχανισμό που θα έδινε στα κράτη-μέλη μεγαλύτερο περιθώριο να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις.

Με τα σημερινά δεδομένα, ένα τέτοιο σενάριο φαίνεται δύσκολο να υλοποιηθεί. Οι δημοσιονομικά συντηρητικές χώρες πιέζουν να περιοριστεί η αύξηση που προτείνει η Κομισιόν για τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, ενώ το Βερολίνο απορρίπτει τον πρόσθετο κοινό δανεισμό ως τρόπο χρηματοδότησής του. Την ίδια ώρα, το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους και τα υψηλά ελλείμματα σε ορισμένα κράτη-μέλη περιορίζουν τα περιθώρια για νέες δαπάνες.

Στην εξίσωση μπαίνει και η εσωτερική πολιτική πίεση που αντιμετωπίζουν κρίσιμοι παίκτες όπως η Γερμανία, όπου η άνοδος της ακροδεξιάς AfD δυσκολεύει τους χειρισμούς της κυβέρνησης. Ακολουθεί ο εκλογικός μαραθώνιος του 2027, με τις προεδρικές εκλογές στη Γαλλία και τις βουλευτικές κάλπες που αναμένονται, μεταξύ άλλων, στην Ιταλία και την Πολωνία. Οι αναμετρήσεις αυτές θα μπορούσαν να αλλάξουν τους συσχετισμούς στις Βρυξέλλες. Όσο πλησιάζουν οι κάλπες, μάλιστα, οι κυβερνήσεις έχουν κάθε λόγο να δίνουν μεγαλύτερο βάρος στις εσωτερικές τους προτεραιότητες.

Ο κατακερματισμός στο εσωτερικό του μπλοκ, βέβαια, δεν είναι καινούριο φαινόμενο. Τα κράτη-μέλη είναι συχνά απρόθυμα να παραχωρήσουν αρμοδιότητες στις Βρυξέλλες και οι κυβερνήσεις τους ανέκαθεν λειτουργούσαν με το βλέμμα στις κάλπες. Το 2020, όμως, το Βερολίνο και το Παρίσι κινήθηκαν από κοινού. Ο Εμανουέλ Μακρόν διέθετε ακόμη σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο και, μαζί με την Άνγκελα Μέρκελ, παρουσίασε τον Μάιο τη γαλλογερμανική πρόταση για τη χρηματοδότηση της ανάκαμψης μέσω κοινού δανεισμού. Η πολιτική συμφωνία ήρθε τον Ιούλιο, όταν η Γερμανία είχε πλέον αναλάβει την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ.

Το πώς ξεπεράστηκαν ορισμένες από τις διαφωνίες φαίνεται στην περιγραφή της τότε πρωθυπουργού της Φινλανδίας, Σάνα Μάριν, στα απομνημονεύματά της. Η κυβέρνησή της είχε σοβαρές επιφυλάξεις για τους αρχικούς όρους του μηχανισμού. Η ίδια εξηγεί πώς η Μέρκελ παρενέβη ώστε η Φινλανδία να εξασφαλίσει ένα πακέτο 500 εκατ. ευρώ για την αγροτική ανάπτυξη και τη στήριξη αραιοκατοικημένων περιοχών. Αυτό της έδωσε ένα χειροπιαστό επιχείρημα για να υπερασπιστεί τη συμφωνία στο εσωτερικό της χώρας της. Η συγκυρία, λοιπόν, μέτρησε. Την προεδρία του Συμβουλίου είχε ένα από τα «δυνατά πορτοφόλια» του μπλοκ, με μια καγκελάριο που είχε ήδη στηρίξει δημόσια τον κοινό δανεισμό και μπορούσε να μεσολαβήσει για να κλείσει η συμφωνία.

Μπορεί κανείς να χρεώσει αρκετά στη Μέρκελ και στον Μακρόν. Το 2020, πάντως, η πρωτοβουλία τους βοήθησε καθοριστικά την Ευρώπη να δώσει κοινή οικονομική απάντηση στην πανδημία. Σήμερα, με την ακροδεξιά να διεκδικεί με αξιώσεις την προεδρία στη Γαλλία, τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του μπλοκ, και με κυβερνήσεις όπως η γερμανική να πιέζονται στο εσωτερικό τους, αντιμετωπίζοντας μόνιμη κρίση ηγεσίας, μια νέα συμφωνία στα πρότυπα του Ταμείου Ανάκαμψης θα ήταν δυσκολότερο να επιτευχθεί. Το ίδιο ισχύει για επιτάχυνση των πολιτικών που προτείνει η έκθεση Ντράγκι.

Σε κάθε περίπτωση, αν η Ευρώπη δυσκολεύεται να χρηματοδοτήσει από κοινού τις προτεραιότητές της σε κρίσιμα πεδία, θα έχει και μικρότερο περιθώριο να τις υπερασπιστεί σε ένα ήδη εύθραυστο γεωπολιτικό σκηνικό.

Τελευταία τροποποίηση στις 18/11/2026 - 23:51