Το ρεπορτάζ τονίζει ότι, παρά τις υπέρογκες δαπάνες εδώ και πάνω από δύο δεκαετίες, η Τουρκία δεν διαθέτει ουσιαστική επιχειρησιακή ικανότητα στην αεροπορική άμυνα. Η χώρα έχει πληρώσει για οπλικά συστήματα, όπως οι ρωσικοί S-400 και τα αμερικανικά F-35, χωρίς να μπορεί τελικά να τα χρησιμοποιήσει ή να τα αποκτήσει.
Οι πολιτικές επιλογές της κυβέρνησης Ερντογάν, όπως παρουσιάζονται από τον αρθρογράφο Sertaç Eş, όχι μόνο δεν εξασφάλισαν την αυτονομία της χώρας στον αμυντικό τομέα, αλλά την παγίδευσαν σε μια κατάσταση εξάρτησης, τεχνολογικής καθυστέρησης και διπλωματικής απομόνωσης.
Το ρεπορτάζ αναφέρεται στην αγορά των S-400 από τη Ρωσία, που κατέστησε την Τουρκία στόχο κυρώσεων από τις ΗΠΑ και έφερε τον αποκλεισμό της από το πρόγραμμα των F-35, του οποίου ήταν αρχικός εταίρος. Οι S-400, παρά το υψηλό κόστος, παραμένουν ουσιαστικά αχρησιμοποίητοι λόγω της ασυμβατότητάς τους με τα ΝΑΤΟϊκά συστήματα.
Την ίδια στιγμή, η Τουρκία δεν κατάφερε να πάρει πίσω τα χρήματα που είχε καταβάλει για τα F-35. Παράλληλα, επιχειρεί να ξεπεράσει τα εμπόδια που θέτει η Γερμανία για την απόκτηση των Eurofighter, ενώ προσπαθεί να αναπτύξει δικά της μαχητικά – όπως το Kaan – χωρίς όμως έτοιμη εγχώρια τεχνολογία κινητήρων.
Στο ζήτημα της εσωτερικής αμυντικής παραγωγής, τα πράγματα είναι εξίσου απογοητευτικά. Το άρμα μάχης Altay, που παρουσιάστηκε ως «εθνικό» πρόγραμμα, εξαρτάται από εισαγόμενο σύστημα ισχύος από τη Νότια Κορέα, ενώ το σχέδιο πέρασε από χέρια σε χέρια χωρίς στρατηγική συνέχεια. Μόνο ένας κινητήρας, ο PD170, χρησιμοποιείται ενεργά – και αυτός αποκλειστικά σε UAVs. Όλοι οι άλλοι εγχώριοι κινητήρες παραμένουν σε στάδιο δοκιμών ή χωρίς πιστοποίηση.
Σύμφωνα με την αντιπολίτευση, η κατάσταση αυτή δεν είναι τυχαία αλλά απόρροια της θεσμικής αποδυνάμωσης που επήλθε μετά την απόπειρα πραξικοπήματος του 2016. Ο αντιπρόεδρος του CHP, Yankı Bağcıoğlu, δηλώνει πως οι στρατιωτικές δομές αποδυναμώθηκαν συστηματικά και ζητά την άμεση αναθεώρηση των πολιτικών ασφαλείας.
Το ρεπορτάζ θυμίζει επίσης ότι από τη δεκαετία του 1990, η Τουρκία είχε σχέδια για αναβάθμιση των αεροπορικών της δυνατοτήτων. Στην πράξη, από την εποχή που μπήκαν σε υπηρεσία τα F-16, δεν αποκτήθηκε κανένα νέο μαχητικό αεροσκάφος.
Η συνεργασία με το Ισραήλ για τον εκσυγχρονισμό των F-4 εξαντλήθηκε μέχρι τη δεκαετία του 2020, χωρίς σαφή συνέχεια. Την ίδια ώρα, χώρες τις οποίες η Άγκυρα θεωρεί ως γεωπολιτικές απειλές –όπως η Ελλάδα και το Ισραήλ– ενισχύουν τη δύναμη πυρός τους με σύγχρονα F-35, την ώρα που η Τουρκία παραμένει χωρίς αντίστοιχη ικανότητα.
Η γενική εικόνα που προβάλλεται είναι σαφής: η Τουρκία «κόλλησε». Επί 23 χρόνια κυβέρνησης AKP, η χώρα δεν κατάφερε να κλείσει το τεχνολογικό και στρατηγικό κενό στην άμυνα, με αλλοπρόσαλλες επιλογές, ακυρωμένους διαγωνισμούς, αδιέξοδες διαπραγματεύσεις με Κίνα και Ρωσία και καμία σταθερή συνεργασία με τη Δύση. Το πρόβλημα πλέον δεν είναι μόνο στρατιωτικό, αλλά και πολιτικό.
Η τουρκική αμυντική βιομηχανία δεν έχει τους πόρους, την τεχνογνωσία ή το διεθνές πλαίσιο για να σταθεί μόνη της, χωρίς μια δραστική αλλαγή στρατηγικής. Το συμπέρασμα του ρεπορτάζ είναι ότι, αν δεν στηριχθεί άμεσα και άνευ όρων η αμυντική βιομηχανία της χώρας, η Τουρκία θα παραμείνει ανοχύρωτη σε έναν κόσμο που εξοπλίζεται ταχύτατα.
