Φυσικά η Ευρώπη έχει ήδη αρχίσει να παίρνει τα μέτρα της. Η επεισοδιακή Σύνοδος για την Ασφάλεια του Μονάχου τον Φλέβαρη, η αμφιλεγόμενη ρωσοαμερικανική προσέγγιση παρά τα συνεχόμενα πλήγματα στην Ουκρανία και τα δασμολογικά σοκ έχουν ήδη αναγκάσει τους Ευρωπαίους να προσαρμοστούν στη νέα πραγματικότητα, ειδικά με φόντο την άμυνα. Τα επόμενα χρόνια αναμένεται να επενδυθούν περίπου 800 δισ. ευρώ, μέσω του ReArm, για την αναβάθμιση της αποτρεπτικής ικανότητας της Ευρώπης, καθώς οι ηγέτες της φαίνεται να έχουν αποδεχτεί πλέον ότι η αμερικανική φιλία δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη.
Όλα τα φώτα στραμμένα στον Τραμπ
Σε αντίθεση με την πρώτη θητεία του Τραμπ (2017-2021) οι Ευρωπαίοι διστάζουν να του πηγαίνουν κόντρα, ούτε καν πίσω από κλειστές πόρτες. Αντιθέτως, του κάνουν «επιθέσεις φιλίας» και του μιλούν με εγκωμιαστικά σχόλια. Πρωταγωνιστής σε αυτήν την επιχείρηση δεν είναι άλλος από τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, με τον Τραμπ μάλιστα να μη διστάζει και να κοινοποιεί τα εγκωμιαστικά του σχόλια σε προσωπική τους επικοινωνία ενόψει της Συνόδου. Υπενθυμίζεται ότι ο Ρούτε είχε αποφύγει να καταδικάσει ακόμη και τις δηλώσεις του Τραμπ για προσάρτηση της Γροιλανδίας.
Συνήθως οι Σύνοδοι έχουν μεγαλύτερη διάκρεια, ωστόσο στη συγκεκριμένη περίπτωση οι εργασίες περιορίστηκαν σε λίγες ώρες ώστε να μη «βαρεθεί» ο Πρόεδρος των ΗΠΑ και αποχωρήσει πρόωρα, όπως στη Σύνοδο των G7. Πέραν αυτού, φιλοξενήθηκε από τον βασιλικό Οίκο της Ολλανδίας.
Τι προβλέπει η τελική συμφωνία για τις αμυντικές δαπάνες
Το μεσημέρι της Τετάρτης (25/6) δόθηκε στη δημοσιότητα το κοινό ανακοινωθέν των μελών του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με το οποίο τα μέλη του συμφώνησαν στην αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ, με ορίζοντα το 2035. Μάλιστα γίνεται αναφορά στη μακροπρόθεσμη απειλή που θέτει η Ρωσία στην ευρωατλαντική ασφάλεια και στη «διαρκή απειλή» της τρομοκρατίας.
Το ποσοστό του 5% αποτελείται από το 3,5% του ΑΕΠ που θα πρέπει να δαπανηθεί για την «καθαρή» άμυνα, ενώ ένα επιπλέον 1,5% του ΑΕΠ πηγαίνει σε «κρίσιμες υποδομές» που σχετίζονται με την ασφάλεια και την άμυνα, ώστε να διασφαλιστεί, όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση, «η πολιτική μας ετοιμότητα και ανθεκτικότητα, να απελευθερωθεί η καινοτομία και να ενισχυθεί η αμυντική βιομηχανική μας βάση».
Η πορεία της αύξησης των δαπανών θα παρακολουθείτε στενά από το ΝΑΤΟ, καθώς τα μέλη του θα πρέπει να υποβάλλουν υποχρεωτικά ετήσιες αναφορές για την πορεία τους.
Θρίαμβος Τραμπ
Στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε, ο Ρεπουμπλικανός μεγιστάνας δήλωσε ότι η δέσμευση των Ευρωπαίων να αυξήσουν το μπάτζετ τους για την άμυνα αποτελεί μία μνημειώδης νίκη για τις ΗΠΑ και εκτίμησε ότι η σημερινή απόφαση θα συμβάλει στην άμβλυνση μελλοντικών κινδύνων και απειλών.
Φρόντισε επίσης να προβάλλει ως επιτυχής την παρέμβαση των ΗΠΑ στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, επιτιθέμενος μάλιστα σε μέσα όπως το CNN και τους New York Times που με δημοσιεύματά τους υποστηρίζουν το αντίθετο.
Φάνηκε συγκρατημένος στις δηλώσεις του για την Ουκρανία, δηλώνοντας σε δημοσιογραφική ερώτηση ότι η δήλωση του ότι θα τερμάτιζε τον πόλεμο μέσα σε 48 ώρες ήταν σαρκαστική.
Πυρά κατά του Σάντεθ
Ο Τραμπ εξαπέλυσε επίσης πυρά κατά των Ισπανών. Η κεντροαριστερή κυβέρνηση του Σοσιαλιστή Πέδρο Σάντσεθ είχε δηλώσει λίγες μέρες πριν τη Σύνοδο ότι θα εξαιρεθεί από τον στόχο του 5%, υποστηρίζοντας ότι το ποσό της αύξησης είναι υπερβολικό και δηλώνοντας ότι δεν είναι διατεθειμένος να προχωρήσει σε περικοπή κοινωνικών παροχών για την υλοποίησή της. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ χαρακτήρισε απαράδεκτη την στάση της Μαδρίτης απειλώντας ότι «θα τους κάνουμε να πληρώσουν τα διπλάσια. Και το εννοώ πραγματικά σοβαρά αυτό».
Ο Τραμπ δεν έκανε πάντως καμία αναφορά στη Σλοβακία και το Βέλγιο που είχαν επίσης δηλώσει επιφυλάξεις για τον στόχο του 5%.
Η ελληνική θέση
Ως γνωστόν ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει δηλώσει αρκετές φορές ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δίκιο να απαιτεί αύξηση αμυντικών δαπανών από τους Ευρωπαίους. Κατά τη σημερινή Σύνοδο πρόβαλλε ιδιαίτερα ότι η Ελλάδα ξοδεύει ήδη άνω του 3% του ΑΕΠ για την άμυνα και δήλωσε τα υπόλοιπα κράτη μέλη θα πρέπει να κινηθούν προς την ίδια κατεύθυνση. Σε δημοσιογραφική ερώτηση που του έγινε για το αν συμφωνεί με το 5%, ο πρωθυπουργός παρέπεμψε στο 12ετές εξοπλιστικό πρόγραμμα της χώρας ύψους 25 δισ. ευρώ. Επιπλέον, δεν θέλησε να επεκταθεί στα ελληνοτουρκικά, καθώς τόνισε ότι «κάνουμε λάθος σε αυτές τις σημαντικές συνόδους να ασχολούμαστε με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις». Υπενθυμίζεται ότι ο κ. Μητσοτάκης είχε σύντομη συνομιλία με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Μία τιτάνια υπόθεση
Πλέον, μένει να φανεί πώς θα ανταποκριθούν τα κράτη-μέλη στην υπόθεση της επίτευξης του στόχου στο 5%. Ήδη η Γερμανία έχει δεσμευτεί να πιάσει το συντομότερο δυνατό αυτόν τον στόχο έχοντας μεταρρυθμίσει το «φρένο χρέους» της. Η Γαλλία κινείται επίσης προς αυτήν την κατεύθυνση. «Μαθητές-πρότυπα» θα χαρακτήριζε κανείς την Πολωνία, τα βαλτικά κράτη και τα σκανδιναβικά. Μέχρι στιγμής, πιο κοντά στον στόχο είναι η Πολωνία με 4,7%.
Σε γενικές γραμμές πάντως, η Σύνοδος του ΝΑΤΟ θεωρείται επιτυχημένη, σύμφωνα με τις πρώτες αναλύσεις και σχόλια που κυκλοφορούν, από τη στιγμή που ο Τραμπ δεσμεύστηκε, παρά τις αρχικές ασάφειες ως προς την ερμηνεία του για το άρθρο 5 του καταστατικού του ΝΑΤΟ, να συμπαρασταθεί στους νατοϊκούς εταίρους εφόσον χρειαστεί. Παράλληλα, στο κοινό ανακοινωθέν γίνεται ρητή αναφορά στη ρωσική απειλή.
Μετά την ομολογουμένως σημαντική σημερινή απόφαση του ΝΑΤΟ, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται να επικοινωνήσουν στους πολίτες τους την ανάγκη αυτών των τομών και να βρουν τρόπους που θα περιορίσουν αρνητικό αντίκτυπο στις κοινωνικές δαπάνες και κατ’ επέκταση στη κοινωνική συνοχή.
