Ωστόσο, τον περασμένο μήνα, σύμφωνα με την Kpler, εταιρεία που παρακολουθεί τα πετρελαιοφόρα, οι εξαγωγές αυξήθηκαν και πάλι, φτάνοντας κατά μέσο όρο τα 16 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Δεν έχουν επιστρέψει στα προπολεμικά επίπεδα, αλλά η διαφορά δεν είναι πλέον τόσο μεγάλη. Περίπου 6 εκατομμύρια βαρέλια μεταφέρονται μέσω χερσαίων αγωγών και λιμανιών στην Ερυθρά Θάλασσα ή στον Κόλπο του Ομάν, παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ. Άλλα 10 εκατομμύρια, όμως, εξακολουθούν να περνούν από τα ίδια τα Στενά.
Πώς συνέβη αυτό;
Η ιστορία του πολέμου στο Ιράν έχει εξελιχθεί σε μεγάλο βαθμό σε μια ιστορία για το κλείσιμο των Στενών από το Ιράν και τις προσπάθειες των Ηνωμένων Πολιτειών να τα ανοίξουν ξανά. Επομένως, το γεγονός ότι το πετρέλαιο κινείται και πάλι αποτελεί σημαντική εξέλιξη. Και, από ορισμένες απόψεις, πράγματι είναι. Οι ΗΠΑ έχουν σαφώς περιορίσει την επιρροή του Ιράν πάνω σε αυτή την κρίσιμη θαλάσσια οδό.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η τιμή του πετρελαίου θα μειωθεί σύντομα. Ούτε σημαίνει ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται στα πρόθυρα να κερδίσουν τον πόλεμο. Μάλιστα, θα μπορούσε να καταστήσει το Ιράν ακόμη πιο επικίνδυνο.
Το πετρέλαιο ρέει και πάλι
Οι New York Times μίλησαν με τον δημοσιογράφο-αναλυτή Peter Eavis, ο οποίος παρακολουθεί τις ροές πετρελαίου από την αρχή του πολέμου. Ο Eavis είπε ότι το Ιράν εξακολουθεί να επιτίθεται σε πλοία στα Στενά σχεδόν καθημερινά. Παρ’ όλα αυτά, το πετρέλαιο φτάνει πλέον στις διεθνείς αγορές επειδή περισσότερα πετρελαιοφόρα είναι διατεθειμένα να αναλάβουν τον κίνδυνο να διασχίσουν τα Στενά. Και ένας συνδυασμός δύο παραγόντων εξηγεί αυτή την εξέλιξη.
Από την άνοιξη, ο αμερικανικός στρατός παρέχει αεροπορική προστασία σε πετρελαιοφόρα που είναι διατεθειμένα να επιχειρήσουν τη διέλευση. Αρχικά, ελάχιστα πλοία ήταν πρόθυμα να το κάνουν.
Όμως, καθώς ο πόλεμος παρατείνεται, χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν γίνει ολοένα πιο απελπισμένες να εξάγουν το πετρέλαιό τους. Προσφέρουν πλέον τεράστια χρηματικά ποσά στους διαχειριστές πετρελαιοφόρων — σε ορισμένες περιπτώσεις έως και δέκα φορές περισσότερα από τα προπολεμικά τέλη. Τα ποσά είναι αρκετά υψηλά ώστε πολλοί διαχειριστές να αποδέχονται πλέον το ρίσκο.
Το αποτέλεσμα είναι ότι το πετρέλαιο κινείται και πάλι, αλλά με τεράστιο κόστος — για τον αμερικανικό στρατό, για τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου και, κυρίως, σε ανθρώπινες ζωές. Περίπου δύο δωδεκάδες μέλη πληρωμάτων έχουν σκοτωθεί από ιρανικές και αμερικανικές επιθέσεις τον τελευταίο μήνα, σύμφωνα με τον Peter Eavis.
Το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει επιρροή
Κάθε βαρέλι πετρελαίου που βγαίνει από τη Μέση Ανατολή θεωρητικά περιορίζει την ικανότητα του Ιράν να προκαλεί προβλήματα. Αυτό συμβαίνει σε μια περίοδο κατά την οποία το ίδιο το Ιράν αντιμετωπίζει σοβαρές πιέσεις. Βρίσκεται υπό καθεστώς κυρώσεων εδώ και χρόνια και βρίσκεται σε πόλεμο εδώ και μήνες. Παράλληλα, οι θαλάσσιες εξαγωγές πετρελαίου του έχουν πλέον μηδενιστεί εξαιτίας του αμερικανικού αποκλεισμού, σύμφωνα με την ίδια έκθεση της Kpler, αφήνοντας την ιρανική οικονομία πιο αδύναμη από ποτέ.
Πολλοί ερμήνευσαν την πρόταση του Ιράν προς τις ΗΠΑ τον περασμένο μήνα — ένα σχέδιο επτά ημερών για παύση των εχθροπραξιών, άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και στη συνέχεια έναρξη ολοκληρωμένων συνομιλιών για το πυρηνικό του πρόγραμμα — ως ένδειξη ότι η Ισλαμική Δημοκρατία επιθυμούσε να τερματίσει τον πόλεμο. Ο Τραμπ δήλωσε ότι απέρριψε την πρόταση χωρίς δεύτερη σκέψη, γεγονός που θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως ένδειξη ότι η αμερικανική κυβέρνηση θεωρεί πως αποκτά το πάνω χέρι.
Ωστόσο, οι πόροι που διαθέτουν οι ΗΠΑ για την αύξηση των ροών πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή — μεταξύ άλλων μαχητικά αεροσκάφη και πυραυλικά συστήματα με δυνατότητες αναχαίτισης drones — δεν μπορούν να διατηρηθούν μακροπρόθεσμα, σύμφωνα με αναλυτές.
Η πρόσφατη αύξηση των ροών πετρελαίου έχει επίσης κάνει ελάχιστα μέχρι στιγμής για να μειώσει τις τιμές. Τα υψηλά τέλη που απαιτούν οι διαχειριστές των πετρελαιοφόρων, σε συνδυασμό με τα αυξημένα ασφάλιστρα, έχουν αυξήσει το κόστος μεταφοράς. Το διαθέσιμο πετρέλαιο εξακολουθεί να μην επαρκεί για να καλύψει την παγκόσμια ζήτηση. Η Κίνα και άλλες χώρες χρησιμοποιούν τα ενεργειακά αποθέματα που είχαν συμβάλει στη σταθεροποίηση των τιμών νωρίτερα στη σύγκρουση. Παράλληλα, πλησιάζει ο χειμώνας, μαζί με την αυξημένη ζήτηση για καύσιμα θέρμανσης.
Υπό αυτή την έννοια, η επιρροή του Ιράν στα Στενά μπορεί να μειώνεται, αλλά η συνολική στρατηγική του — να διατηρεί τις τιμές του πετρελαίου αρκετά υψηλές ώστε ο κόσμος και ιδιαίτερα οι ΗΠΑ να αισθάνονται τις συνέπειες — εξακολουθεί να λειτουργεί, δήλωσε ο Hamidreza Azizi, ανώτερος αναλυτής για το Ιράν στη International Crisis Group.
Και αν αυτό αρχίσει να αλλάζει, το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει και άλλα μέσα πίεσης.
Οι σύμμαχοί του, οι Χούθι στην Υεμένη, εξακολουθούν να ελέγχουν τα Στενά Bab al-Mandab στην Ερυθρά Θάλασσα, μια ακόμη κρίσιμη πετρελαϊκή οδό. Το Ιράν θα μπορούσε επίσης, αν αισθανθεί ότι βρίσκεται υπό αρκετά μεγάλη πίεση, να αρχίσει να πλήττει το πετρέλαιο στην πηγή του, βομβαρδίζοντας εκ νέου ενεργειακές υποδομές στον Περσικό Κόλπο, σύμφωνα με τον Azizi.
«Οι Ιρανοί το βλέπουν ως μια μάχη αντοχής», είπε. «Θα μπορούσαν να κλιμακώσουν την κατάσταση αν η τιμή του πετρελαίου υποχωρούσε ή αν πίστευαν ότι οι Αμερικανοί θα επιτεθούν ξανά. Η κλιμάκωση είναι το βασικό μέσο πίεσης που διαθέτουν απέναντι στις ΗΠΑ».
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν απλώς ένα μέρος αυτής της επιρροής.
