Ο Επίτροπος αναγνώρισε ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει ένα εξελισσόμενο πλαίσιο, με νέες διαδρομές προς την Κρήτη και τη Ρόδο να εμφανίζονται. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Επίτροπος χαιρετίζει την προσεκτική προσέγγιση των ελληνικών αρχών όσον αφορά το καθεστώς των Σύριων αιτούντων άσυλο.
Κατά την επίσκεψή του, ο Επίτροπος εστίασε στο τραγικό ναυάγιο της Πύλου του Ιουνίου 2023, στο οποίο έχασαν τη ζωή τους περίπου 750 άνθρωποι. Συναντήθηκε με τον Συνήγορο του Πολίτη, ο οποίος μόλις είχε ολοκληρώσει την έκθεση για την έρευνά του για ενέργειες και παραλείψεις μελών του Λιμενικού Σώματος κατά τη διαχείριση του περιστατικού στις 13 και 14 Ιουνίου 2023, καθώς και με επιζώντες, δικηγόρους και ΜΚΟ που τους υποστήριζαν.
Ο Επίτροπος, ο οποίος βρίσκεται σε στενή επαφή με τον Διαμεσολαβητή, σημειώνει τα σημαντικά ευρήματά του και ενθάρρυνε τις αρχές να αναλάβουν αποφασιστικά μέτρα για να εξασφαλίσουν την κατάλληλη ποινική και πειθαρχική λογοδοσία.
Υπό το πρίσμα των πρόσφατων πορισμάτων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, σχετικά με ισχυρές ενδείξεις για την ύπαρξη συστηματικής πρακτικής «απωθήσεων» υπηκόων τρίτων χωρών από τις ελληνικές αρχές, ο Επίτροπος προέτρεψε την Ελλάδα να υιοθετήσει μια προσέγγιση μηδενικής ανοχής και λογοδοσία των υπευθύνων.
Ο Επίτροπος υπογράμμισε, επίσης, τη σημασία της ανεξάρτητης παρακολούθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο πλαίσιο των επιχειρήσεων ελέγχου των συνόρων και ενθάρρυνε τις αρχές να διασφαλίσουν ότι οι νέοι μηχανισμοί που έχουν συσταθεί στο πλαίσιο του Συμφώνου της ΕΕ για το Άσυλο και τη Μετανάστευση είναι αποτελεσματικοί.
Σημειώνοντας την απότομη αύξηση των αφίξεων στη Ρόδο και την Κρήτη, καθώς και τον υπερπληθυσμό σε αρκετές υπάρχουσες εγκαταστάσεις σε άλλα νησιά, ο Επίτροπος ζήτησε επαρκείς εγκαταστάσεις υποδοχής, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα, και γρήγορες μεταφορές, ιδίως ασυνόδευτων ανηλίκων, από τα νησιά στην ηπειρωτική χώρα.
Ο Επίτροπος αναφέρθηκε επίσης σε θέματα που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα των Ρομά και χαιρέτισε την υιοθέτηση μιας συνολικής Εθνικής Στρατηγικής και Σχεδίου Δράσης για την Κοινωνική Ένταξη των Ρομά και την προφανή δέσμευση για την εφαρμογή της καθώς και τις προσπάθειες διυπουργικού συντονισμού υπό την ηγεσία του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογενειακών Υποθέσεων.
Ωστόσο, ο Επίτροπος σημείωσε την ανάγκη να ξεπεραστούν τα εμπόδια στην τοπική εφαρμογή της στρατηγικής και την ανάγκη να ενισχυθεί η συμμετοχή των Ρομά μελών της κοινωνίας στο σχεδιασμό, την εφαρμογή και την παρακολούθηση των σχετικών μέτρων.
Κατά την επίσκεψή του σε οικισμό στο Χαλάνδρι, ο Επίτροπος παρατήρησε ότι, οι συνθήκες στέγασης παραμένουν άθλιες και οι κοινότητες Ρομά που ζουν εκεί αντιμετωπίζουν επίμονες διακρίσεις στην καθημερινή τους ζωή.
Όπως δήλωσε σε βίντεο που καταγράφηκε κατά την επίσκεψή του στο Χαλάνδρι, «όλοι μας, σε όλη την Ευρώπη, πρέπει να ξυπνήσουμε για την κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι Ρομά. Πρέπει να συνεργαστούμε μαζί τους για να τιμήσουμε και να σεβαστούμε τα ανθρώπινα δικαιώματά τους».
Νίκος Ρούσσης - Στρασβούργο
