Σύμφωνα με έκθεση της Eurostat, η οποία δημοσιεύθηκε σήμερα και εξετάζει δεδομένα του 2024 από 1.165 περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο συνολικός δείκτης γονιμότητας στην ΕΕ ανήλθε σε 1,34 γεννήσεις ζώντων παιδιών ανά γυναίκα. Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο από την έναρξη της σχετικής καταγραφής, καταδεικνύοντας την έκταση του δημογραφικού προβλήματος σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Κατά την τελευταία εικοσαετία, ο δείκτης γονιμότητας στην ΕΕ παρέμεινε σταθερά χαμηλότερα από το επίπεδο των 2,1 παιδιών ανά γυναίκα, το οποίο θεωρείται το όριο φυσικής αναπλήρωσης του πληθυσμού υπό συνήθεις δημογραφικές συνθήκες. Στο διάστημα αυτό, οι τιμές του κυμάνθηκαν μεταξύ 1,34 και 1,57 γεννήσεων ανά γυναίκα.
Η νέα έκθεση έρχεται να επιβεβαιώσει την τάση που είχε καταγραφεί και στις προηγούμενες δημοσιεύσεις της Eurostat, καθώς η υποχώρηση των γεννήσεων εξακολουθεί να αποτελεί κοινή πρόκληση για πολλές ευρωπαϊκές χώρες, αν και με σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των περιφερειών τους.
Οι περιοχές με την υψηλότερη και τη χαμηλότερη γονιμότητα στην Ευρώπη
Η εικόνα δεν είναι ενιαία σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Δείκτης γονιμότητας τουλάχιστον 1,75 γεννήσεων ανά γυναίκα καταγράφηκε σε 14 περιφέρειες της Βουλγαρίας και της Γαλλίας, σε έξι περιφέρειες της Γερμανίας, σε τρεις της Σλοβενίας, καθώς και σε δύο περιφέρειες καθεμιάς από την Ουγγαρία, την Ολλανδία και τη Ρουμανία.
Αντίστοιχα επίπεδα καταγράφηκαν και σε μεμονωμένες περιφέρειες της Ιρλανδίας, της Ελλάδας, της Κροατίας και της Σλοβακίας.
Στον αντίποδα, ιδιαίτερα χαμηλές τιμές εμφανίζονται στην Ισπανία, κυρίως στις βορειοδυτικές και σε ορισμένες νησιωτικές περιοχές της, καθώς και σε μεγάλο μέρος της Ιταλίας, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Σαρδηνία.
Δείκτης χαμηλότερος από μία γέννηση ανά γυναίκα καταγράφηκε σε 16 ισπανικές περιφέρειες, επτά πολωνικές και πέντε ιταλικές. Αντίστοιχα χαμηλές επιδόσεις σημειώθηκαν σε τρεις ελληνικές περιφέρειες, καθώς και σε δύο περιφέρειες της Γερμανίας και δύο της Λιθουανίας.
Τα στοιχεία αναδεικνύουν τις έντονες γεωγραφικές αποκλίσεις στο εσωτερικό της ΕΕ, με ορισμένες περιοχές να διατηρούν σχετικά υψηλότερους δείκτες, την ώρα που άλλες καταγράφουν εξαιρετικά χαμηλές τιμές.
Η θέση της Ελλάδας και η πορεία των τελευταίων ετών
Η Ελλάδα κατατάσσεται στην 20ή θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών της ΕΕ ως προς τον δείκτη γονιμότητας. Το 2024, ο δείκτης διαμορφώθηκε σε 1,24 γεννήσεις ζώντων παιδιών ανά γυναίκα, συνεχίζοντας την πτωτική πορεία των προηγούμενων ετών.
Ειδικότερα, το 2021 ο δείκτης ανερχόταν σε 1,43 γεννήσεις ανά γυναίκα, το 2022 υποχώρησε σε 1,32 και το 2023 διαμορφώθηκε σε 1,26. Η νέα μέτρηση για το 2024 επιβεβαιώνει τη συνέχιση της υποχώρησης.
Οι διαφορές μεταξύ των ελληνικών περιφερειών είναι, πάντως, αξιοσημείωτες. Τη χαμηλότερη αναλογία κατέγραψε ο Κεντρικός Τομέας Αθηνών, με μόλις 0,92 γεννήσεις ανά γυναίκα, δηλαδή κάτω από μία γέννηση ανά γυναίκα.
Στην αντίθετη κατεύθυνση, οι Κυκλάδες εμφανίζουν τον υψηλότερο δείκτη, με 1,95 γεννήσεις ανά γυναίκα, ενώ ακολουθεί η Ζάκυνθος με 1,71. Σε επίπεδο Αττικής, ο δείκτης διαμορφώθηκε σε 1,13 γεννήσεις ανά γυναίκα.
Η δημογραφική πρόκληση παραμένει
Η υποχώρηση της γονιμότητας αποτελεί μία από τις βασικές παραμέτρους της δημογραφικής εξέλιξης στην Ευρώπη. Η διατήρηση των δεικτών σε επίπεδα αισθητά χαμηλότερα από το όριο φυσικής αναπλήρωσης συνδέεται με τη μακροπρόθεσμη συρρίκνωση του πληθυσμού, εφόσον δεν αντισταθμίζεται από άλλους παράγοντες, όπως η μετανάστευση.
